Na sprawozdanie wpłynie 18 nowych rozporządzeń

Zmiany w MSR/MSSF mogące wpłynąć na sprawozdanie finansowe za 2010 rok można podzielić na trzy grupy, ze względu na moment wejścia ich w życie. Jak wiadomo przedsiębiorstwa w Polsce stosujące MSR/MSSF przyjmują je w wersji zatwierdzonej przez Komisję Europejską do stosowania w Unii Europejskiej. Wpływ na sprawozdawczość za rok 2010 może mieć zatem 18 rozporządzeń wprowadzających zmiany.

Pierwsza grupa rozporządzeń została przyjęta jeszcze w 2009 roku z mocą obowiązującą dla okresów rocznych rozpoczynających się w marcu, lipcu i listopadzie 2009 roku. Jeżeli spółki nie skorzystały z możliwości wcześniejszego zastosowania nowych rozporządzeń, a więc od początku roku 2009, wówczas muszą je obligatoryjnie przyjąć od 2010 roku.

Najważniejszymi zmianami z tego okresu były aktualizacje regulacji MSSF 3 "Połączenie jednostek gospodarczych" i MSR 27 "Skonsolidowane i jednostkowe sprawozdania finansowe". W standardach tych pojawiło się wiele kluczowych zmian. Zmianą widoczną w sprawozdaniach skonsolidowanych jest zastąpienie pojęcia "udziały mniejszościowe" pojęciem "udziałów niekontrolujących". MSSF 3 wprowadza nowe rozwiązanie w postaci wyceny udziałów niekontrolujących w wartości godziwej, pozostawiając jednak nadal możliwość korzystania z dotychczas stosowanych rozwiązań w postaci wyceny udziałów niekontrolujących w wartości proporcjonalnego udziału w aktywach netto jednostki przejmowanej.

Zmieniono podejście do ujmowania kosztów związanych z transakcją nabycia nakazując ujmowanie ich bezpośrednio w wyniku bieżącego okresu. Zgodnie ze znowelizowanym MSSF 3 po przejęciu kontroli, w momencie wzmocnienia/utraty udziału podmiotu dominującego niemających znamion utraty kontroli, nie następuje kolejne ustalenie wartości firmy. Wartość firmy ustalana jest tylko raz na moment przejęcia kontroli. Powstałe w wyniku zmian udziałowych różnice między wartością udziałów niekontrolujących a wartością otrzymanego/przekazanego wynagrodzenia odnoszone są bezpośrednio w kapitał własny i stanowią w pełni kapitał jednostki dominującej.

Zmieniony MSR 27 znosi ograniczenie alokacji do udziałów niekontrolujących strat przekraczających wartość tych udziałów. Obecnie zyski/straty rozliczamy na udziały niekontrolujące w pełnej wysokości nie zważając na ewentualną ujemną wartość tych udziałów.

Pozostałe nowości wprowadzone rozporządzeniami z 2009 roku to przede wszystkim cztery interpretacje KIMSF 12, 16, 17 i 18, dotyczące jednak bardzo specyficznych kwestii, a zatem będące przedmiotem zainteresowania wąskiego grona odbiorców. Wprowadzono również drobne zmiany w MSSF 5 i MSR 39.

Druga grupa zmian obowiązuje obligatoryjnie od 1 stycznia 2010 roku, zmiany te jednak nie są istotne - przyjęto interpretację KIMSF 15 dotyczącą umów o budowę, zaktualizowano MSSF 1 obowiązujący jednostki po raz pierwszy przyjmujące MSR/MSSF, wprowadzono zmianę do MSSF 2, jak również weszły w życie "Zmiany MSR/MSSF z 2009" uchwalone w ramach dorocznych poprawek o charakterze uściślającym słownictwo i usuwającym niezgodności - te niewielkie poprawki dotknęły łącznie 12 standardów i interpretacji.

Trzecia grupa zmian nie jest jeszcze obligatoryjna dla sprawozdań za 2010 rok, ponieważ obowiązują one dla okresów rocznych rozpoczynających się bądź w trakcie 2010 roku, bądź też od początku 2011 roku. Jednostki mogą jednak przyjąć zmienione rozwiązania wcześniej. Kilka zmian dotyczy instrumentów finansowych (zmiany MSR 32, MSSF 1 i nowa interpretacja KIMSF 19), jednak wydaje się, że najciekawszą i najistotniejszą, oczekiwaną od dawna zmianą jest zaktualizowana wersja MSR 24 "Ujawnienia informacji na temat podmiotów powiązanych".

Zmieniony MSR 24 dopuszcza odstępstwo od ogólnej zasady obowiązku ujawniania transakcji z jednostkami powiązanymi. Odstępstwo to dotyczy wykazywania transakcji z organami państwowymi, które sprawują kontrolę, współkontrolę lub wywierają znaczący wpływ na daną jednostkę, a także z podmiotami powiązanymi z daną jednostką za pośrednictwem organów państwowych. Podmiot korzystający z tego zwolnienia zobowiązany będzie jednak ujawnić w sprawozdaniu nazwę organu państwowego, z którym jest powiązany oraz charakter tego powiązania, jak również kluczowe informacje na temat znaczących transakcji zarówno w ocenie jednostkowej, jak i łącznej. MSR 24 zawiera wyznaczniki transakcji wymagających ujawnienia.

Na zatwierdzenie przez Komisję Europejską czeka seria kolejnych dorocznych poprawek z 2010 roku, dotycząca 12 standardów i interpretacji (rozporządzenie ma być przyjęte jeszcze w grudniu tego roku), zmiany do MSSF 7 i nowy standard MSSF 9 dotyczący instrumentów finansowych, mający docelowo zastąpić skomplikowany MSR 39.

Jednocześnie Rada MSR pracuje nad licznymi fundamentalnymi zmianami w wielu obszarach sprawozdawczości finansowej. Trwają kolejne fazy opracowywania MSSF 9. Ma powstać nowy standard o konsolidacji oraz nowy standard poświęcony wycenie w wartości godziwej. Planowane są znaczące zmiany w zakresie prezentacji sprawozdań finansowych. Rozważa się ujmowanie obu rodzajów leasingu w bilansie. Trwają prace nad opracowaniem nowego standardu dotyczącego przychodów. Co istotne, wiele zmian ma na celu zbliżenie MSR/MSSF oraz US GAAP.

Harmonogram prac zakłada przyjęcie tych zmian przez Radę już w 2011 roku. Czas pokaże, kiedy to faktycznie nastąpi, tymczasem jednostki muszą śledzić zmiany wprowadzane do MSR/MSSF lub korzystać z usług doświadczonych ekspertów.

Nie możemy liczyć na okres stabilności i spokoju w zakresie MSR/MSSF, tak jak ma to miejsce w przypadku ustawy o rachunkowości

Marta Poloczek

biegły rewident, ekspert w dziale Audytu Deloitte

Mirosław Mitrenga

biegły rewident, ekspert w dziale Audytu Deloitte