Zwrot refundacji problematyczny na gruncie przepisów rachunkowych

Nowe rozwiązania zaproponowane w projekcie ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych mogą mieć istotny wpływ na sprawozdawczość finansową spółek farmaceutycznych.. Proponowane rozwiązania będą wiązać się z koniecznością wprowadzenia nowych narzędzi i zmian w systemach finansowo-księgowych oraz kalkulacjach budżetów, a nawet prowadzić do zmiany modelu biznesowego funkcjonowania firm farmaceutycznych na rynku polskim.

Projekt ustawy wprowadza pojęcie całkowitego budżetu na refundację, limitując wysokość kwoty refundacji leków ze środków publicznych wydawanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia (''NFZ'') i rozszerzając w pewnym sensie odpowiedzialność za refundację także na spółki farmaceutyczne.

Zgodnie z art. 4 projektu ustawy w przypadku przekroczenia całkowitego budżetu na refundację, wnioskodawca, który uzyskał decyzję o objęciu refundacją, jest zobowiązany do zwrotu do NFZ kwoty proporcjonalnej do udziału kosztów refundacji danego produktu w tym przekroczeniu, w danej grupie limitowej.

Kwotę przekroczenia oblicza NFZ do końca pierwszego kwartału roku następującego po roku kalendarzowym, w którym nastąpiła refundacja i niezwłocznie przekazuje Ministrowi Zdrowia. Kwota ta ma być uiszczona przez spółkę farmaceutyczną w terminie 30 dni od otrzymania wezwania do zapłaty. Oznacza to, że zgodnie z zawartym w projekcie kalendarium wprowadzenia przepisów, pierwsze rozliczenia ze wspomnianych wyżej tytułów nastąpią w 2013 roku.

Niezależnie od tego, czy udział wnioskodawcy w refundacji leku w przypadku przekroczenia całkowitego budżetu na refundację, zostanie ustalony na zasadach ogólnych przewidzianych projektem ustawy czy też w ramach instrumentów dzielenia ryzyka z NFZ (przewidzianych w projektowanych przepisach), proponowane rozwiązania wiążą się z koniecznością uaktualnienia polityki rachunkowości spółek w zakresie rozpoznawania przychodów jak również wyceny zapasów.

Kluczowym zagadnieniem jest konieczność uwzględnienia w przychodach spółki za dany rok obrotowy kwoty, którą zarząd spółki spodziewa się zwrócić NFZ w związku z koniecznością partycypacji w kwocie przekroczenia. Spółki powinny pomniejszyć przychód za dany okres już w momencie uprawdopodobnienia się przekroczenia całkowitego budżetu na refundację w danej grupie limitowej dla danego produktu a nie w momencie zawiadomienia spółki przez NFZ o oszacowanej kwocie. W rezultacie spółka w sprawozdaniu finansowym na koniec roku obrotowego powinna wykazać przychody po pomniejszeniu ich o spodziewaną kwotę udziału spółki w zwrocie refundacji produktu, jak również oszacowane zobowiązanie wobec NFZ. Zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej w sprawozdaniu finansowym jednostki trzeba będzie również opisać metodę oszacowania kwoty tego zobowiązania jak również przeprowadzić analizę wrażliwości.

Wpływ proponowanych regulacji na sprawozdanie finansowe oraz na generowane przez spółkę przepływy pieniężne może się również wiązać m.in. z koniecznością dokonania odpisów aktualizujących wartość firmy, środków trwałych, zapasów a także w niektórych, szczególnych przypadkach może wpłynąć na ryzyko kontynuacji działalności.

W praktyce więc, nowe regulacje oznaczać będą nowe obowiązki nie tylko dla działów regulacyjnych i rejestracyjnych firm ale także dla ich działów finansowo - księgowych.

Projekt ustawy przewiduje również instrumenty dzielenia ryzyka, które mogą dotyczyć m.in.:

● uzależnienia wielkości przychodu wnioskodawcy od uzyskiwanych efektów zdrowotnych,

● uzależnienia wysokości urzędowej ceny zbytu od zapewnienia przez wnioskodawcę dostaw po obniżonej ustalonej w negocjacjach cenie produktu,

● uzależnienia wysokości urzędowej ceny zbytu od wielkości obrotu,

● uzależnienia poziomu urzędowej ceny zbytu od zwrotu refundacji przez spółkę farmaceutyczną do podmiotu zobowiązanego do finansowania świadczeń ze środków publicznych

● ustalenia innych warunków refundacji mających wpływ na zwiększenie dostępności do świadczeń gwarantowanych lub obniżenie kosztów tych świadczeń.

Paweł Zaczyński

menedżer w Dziale Audytu PwC