Działalność poszukiwawcza ropy i gazu: stosowane zasady rachunkowości

Obecnie w Polsce nie ma standardów rachunkowości, które specyficznie odnosiłyby się do tego zagadnienia. Ustawa o rachunkowości odsyła w takiej sytuacji do Międzynarodowych Standardów Sprawozdawczości.

Standardem, który odnosi się do tego rodzaju regulacji jest Międzynarodowy Standard Sprawozdawczości Finansowej nr 6 "Poszukiwanie i ocena zasobów mineralnych" (MSSF 6). Analiza zasad ujętych w tym standardzie prowadzi do wniosku, że jednostka swoją politykę rachunkowości w zakresie ujęcia kosztów działalności poszukiwawczej może oprzeć na istniejących rozwiązaniach branżowych. Może wspomagać się np. Modelowymi Zasadami Rachunkowości (Statement of Recommended Practice SORP), które są stosowane w Wielkiej Brytanii, lub skorzystać z rozwiązań amerykańskich.

SORP powstały w oparciu o doświadczenie związane z dużą skalą działalności wydobywczej, głównie gazu na Morzu Północnym.

Amerykańskie uregulowania mają znacznie silniejsze umocowanie. Jednostki notowane na giełdach amerykańskich obowiązują standardy rachunkowości dotyczące działalności wydobywczej, w tym również poszukiwawczej.

W obydwu systemach - amerykańskim i brytyjskim - przyjęte są dwie metody rozliczania kosztów działalności poszukiwawczej. Pierwsza to metoda skutecznych wysiłków (successful efforts method), druga to metoda pełnych kosztów (full cost method).

Różnica między tymi metodami wynika przede wszystkim z podejścia do tego, czym jest działalność poszukiwawcza. Zwolennicy metody pełnych kosztów twierdzą, że działalność poszukiwawcza jest elementem prowadzonej działalności wydobywczej. Argumentem za przyjęciem takiej metody jest stwierdzenie, że prowadzenie działalności poszukiwawczej opiera się na prowadzeniu odwiertów, które przynoszą pożądane rezultaty, jak również tych bezowocnych. Wszystkie te prace są niezbędne i w konsekwencji prowadzą do odkrycia złoża, które będzie eksploatowane. Ta metoda jest częściej stosowana przez mniejsze podmioty, których większy ciężar działalności spoczywa na działalności poszukiwawczej niż na samej produkcji. Jej efektów nie można oceniać oddzielnie od całego procesu. Centrum generowania przychodów takiej działalności jest zdefiniowane szeroko jako region geograficzny, państwo.

Za metodą skutecznych wysiłków przemawia argument, że żaden rodzaj działalności nie powinien być faworyzowany. Ogólne zasady rachunkowości powinny być stosowane spójnie, bez względu na specyfikę branży. Rezultaty działalności poszukiwawczej powinny być rozliczane według standardowych zasad.

Niełatwe jest rozstrzygnięcie, która metoda jest bardziej prawidłowa. Dyskusje na ten temat trwają od dziesięcioleci. Organy opracowujące standardy biorą również pod uwagę stworzenie rozwiązania alternatywnego do dwu istniejących. I tak Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości opublikowała w kwietniu 2010 roku materiał do dyskusji "Działalność wydobywcza", który być może doprowadzi w przyszłości do powstania standardu, który w sposób jednoznaczny ureguluje kwestie rachunkowości działalności wydobywczej (w tym poszukiwawczej).

@RY1@i02/2010/206/i02.2010.206.167.002b.001.jpg@RY2@

Marta Towpik

Marta Towpik

dyrektor w dziale audytu Deloitte