Jakie nowe obowiązki informacyjne ma firma audytorska

Ustawa o biegłych rewidentach z 7 maja 2009 r. podzieliła firmy audytorskie na dwa rodzaje. Jeden z nich obejmuje te podmioty, które badają jednostki zainteresowania publicznego (np. spółki giełdowe), natomiast drugi te podmioty audytorskie, które tych jednostek nie badają. Pierwsza z wymienionych grup otrzymała wiele nowych obowiązków informacyjnych.

Podmioty uprawnione do badania sprawozdań wykonujące czynności rewizji finansowej w jednostce zainteresowania publicznego muszą zamieszczać na swojej stronie internetowej sprawozdanie zawierające określone informacje. Mają na to trzy miesiące od zakończenia roku obrotowego.

Do wykazywanych przez takie podmioty audytorskie danych należą m.in.:

● informacje dotyczące formy organizacyjnoprawnej oraz struktury własnościowej,

● w przypadku gdy podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych należy do sieci, opis danej sieci, jak również rozwiązania prawne i strukturalne w danej sieci,

● opis struktury zarządzania podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych,

● opis systemu wewnętrznej kontroli jakości podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych oraz oświadczenie zarządu na temat skuteczności jego funkcjonowania.

Ponadto muszą wskazać, kiedy odbyła się ostatnia kontrola dotycząca systemu zapewnienia jakości przeprowadzona przez Krajową Komisję Nadzoru.

Podmioty audytorskie w publikowanym w ciągu trzech pierwszych miesięcy od zakończenia roku obrotowego sprawozdaniu przedstawiają też wykaz jednostek zainteresowania publicznego, dla których wykonywał czynności rewizji finansowej w poprzednim roku obrotowym.

Konieczne jest również oświadczenie o stosowanej przez podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych polityce w zakresie zapewnienia niezależności.

Musi ono zawierać potwierdzenie, że została przeprowadzona wewnętrzna kontrola przestrzegania zasad niezależności.

Oświadczenia wymaga też stosowana przez podmiot uprawniony do badania polityka w zakresie doskonalenia zawodowego biegłych rewidentów.

Publikacji w internecie podlegają dane finansowe podmiotu audytorskiego. Trzeba bowiem wskazać osiągnięte przychody, z podziałem na poszczególne czynności rewizji finansowej i usługi w zakresie:

- usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych i podatkowych,

- doradztwa podatkowego,

- prowadzenia postępowania upadłościowego lub likwidacyjnego,

- działalności wydawniczej lub szkoleniowej,

- wykonywania ekspertyz lub opinii ekonomiczno-finansowych,

- atestacji, doradztwa lub zarządzania, wymagających posiadania wiedzy z dziedziny rachunkowości lub rewizji finansowej,

- przewidzianym standardami rewizji finansowej lub odrębnymi przepisami.

Trzeba również poinformować o zasadach wynagradzania kluczowych biegłych rewidentów oraz członków zarządu.

Należy pamiętać, że za sporządzenie tego sprawozdania w imieniu podmiotu uprawnionego do badania odpowiedzialny jest konkretny biegły rewident. Należy więc ujawnić jego dane.

Należy pamiętać, że spółka audytorska działająca w jednostce zainteresowania publicznego ma obowiązki informacyjne wobec komitetu audytu.

Co roku konieczne jest składanie temu organowi oświadczenia potwierdzającego niezależność podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych i niezależność biegłych rewidentów wykonujących czynności rewizji finansowej.

Przekazaniu podlegają też dane dotyczące pozostałych usług świadczonych na rzecz tej jednostki.

Komitet musi też wiedzieć o zagrożeniach utraty niezależności podmiotu uprawnionego do badania. Wraz z tą informacją firma audytorska musi przedstawić czynności zastosowane w celu ograniczenia tych zagrożeń.

Kolejnym nowym obowiązkiem jest składanie do 31 stycznia każdego roku przez podmiot uprawniony do rewizji finansowej, który bada spółki zainteresowania publicznego, określonych informacji do Krajowej Rady Biegłych Rewidentów.

Należą do nich m.in. dane o podpisanych w roku poprzedzającym umowach na wykonywanie czynności rewizji finansowej z jednostkami zainteresowania publicznego.

Informacja ta powinna zawierać nazwę jednostki zainteresowania publicznego oraz rodzaj czynności rewizji finansowej objętej umową. Do końca stycznia trzeba też przekazać:

- uchwałę o wpisie podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych na listę,

- aktualny odpis z właściwego rejestru albo aktualne zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej,

- informację na temat wyników ostatniej przeprowadzonej kontroli w zakresie systemu zapewnienia jakości wraz z opisem stwierdzonych nieprawidłowości,

- informację o liczbie biegłych rewidentów wykonujących czynności rewizji finansowej,

- informację, czy w stosunku do biegłych rewidentów toczyły się w ciągu trzech ostatnich lat postępowania dyscyplinarne zakończone prawomocnym orzeczeniem,

- informację o rodzaju i liczbie przeprowadzonych w ciągu trzech ostatnich lat czynności rewizji finansowej, w tym o rodzaju i liczbie tych czynności w jednostkach zainteresowania publicznego.

Dopełnienie tego obowiązku w określonym terminie jest o tyle ważne, że do 15 lutego Krajowa Rada Biegłych Rewidentów musi przekazać te informacje do Komisji Nadzoru Audytowego.

Podmiot audytorski może być też surowo ukarany przez Komisję Nadzoru Audytowego w drodze decyzji administracyjnej.

KNA może bowiem np. nałożyć karę pieniężną w wysokości nieprzekraczającej 10 proc. przychodu osiągniętego w poprzednim roku obrotowym z wykonania czynności rewizji finansowej, nie wyższą niż 250 tys. zł.

W takim przypadku zapłata musi nastąpić w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Inne kary to: zawieszenie działalności rewizyjnej na okres od sześciu miesięcy do trzech lat, a nawet skreślenie z listy firm audytorskich. Istotną dolegliwością może być również podanie do publicznej wiadomości informacji o stwierdzonych nieprawidłowościach i nałożonych karach.

Następnie ustawodawca wymaga, aby kolejne informacje firma audytorska przekazała do Krajowej Rady Biegłych w ciągu dwóch miesięcy po upływie roku kalendarzowego.

Tym razem jednak obowiązek dotyczy wszystkich podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych, nie tylko przeprowadzających te czynności w jednostkach zainteresowania publicznego.

Sprawozdanie w tym przypadku obejmuje określenie nazw, siedzib oraz form organizacyjnoprawnych jednostek, w których przeprowadzono poszczególne czynności rewizji finansowej, podstawowe dane o biegłych rewidentach (imię, nazwisko, numer biegłego rewidenta w rejestrze) wykonujących te czynności oraz daty i rodzaje wydanych opinii i raportów.

- informacje dotyczące liczby przeprowadzonych obligatoryjnych i fakultatywnych poszczególnych czynności rewizji finansowej,

- wykaz i rodzaj świadczonych usług,

- informacje o odbywanych przez kandydatów na biegłych rewidentów aplikacjach i praktykach w podmiocie uprawnionym do badania sprawozdań finansowych,

- informacje o wysokości przychodów z tytułu wykonywania czynności rewizji finansowej w jednostkach zainteresowania publicznego oraz rocznych opłat z tytułu nadzoru.

Niedopełnienie tego obowiązku również zagrożone jest karą. Firma może bowiem zostać skreślona z listy podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych. Nie następuje to jednak automatycznie.

W pierwszej kolejności wysyłany jest monit w tym zakresie.

Ważne Komisja Nadzoru Audytowego może nałożyć karę pieniężną w wysokości nieprzekraczającej 10 proc. przychodu osiągniętego w poprzednim roku obrotowym z wykonania czynności rewizji finansowej, nie wyższą niż 250 tys. zł

Jednostkami zainteresowania publicznego zgodnie z ustawą o biegłych rewidentach są:

● mający siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej emitenci papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym państwa Unii Europejskiej, z wyłączeniem jednostek samorządu terytorialnego,

● banki krajowe, oddziały instytucji kredytowych i oddziały banków zagranicznych,

● spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe,

● zakłady ubezpieczeń i główne oddziały zakładów ubezpieczeń oraz zakłady reasekuracji,

● instytucje pieniądza elektronicznego,

● otwarte fundusze emerytalne oraz powszechne towarzystwa emerytalne,

● fundusze inwestycyjne otwarte, specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte oraz fundusze inwestycyjne zamknięte, których publiczne certyfikaty inwestycyjne nie zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym,

● podmioty prowadzące działalność maklerską z wyłączeniem podmiotów prowadzących działalność wyłącznie w zakresie przyjmowania i przekazywania zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych lub w zakresie doradztwa inwestycyjnego.

agnieszka.pokojska@infor.pl

Art. 49, art. 54, art. 87-88 ustawy z 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym (Dz.U. z 2009 r. nr 77, poz. 694).