Zobowiązania trzeba wycenić na dzień bilansowy

Podmiot, który na dzień bilansowy posiada w księgach zobowiązania w walucie obcej, musi je po wycenie początkowej jeszcze raz przeliczyć na walutę polską. Wynika z art. 30 ust. 1 ustawy o rachunkowości. Zgodnie bowiem z tym przepisem wyrażone w walutach obcych składniki aktywów wycenia się po obowiązującym na dzień bilansowy średnim kursie ogłoszonym przez Narodowy Bank Polski.

Kursy walut publikowane są na stronie internetowej Narodowego Banku Polskiego (www.nbp.pl).

Na przykład jeżeli rok obrotowy pokrywa się z kalendarzowym dla celów sporządzenia sprawozdania finansowego za 2010 rok, zobowiązania wyrażone w euro należy przeliczyć według kursu NBP z 31 grudnia 2010 r., który dla euro wyniósł - 3,9603 zł/euro.

Warto pamiętać, że różnice kursowe powstałe z wyceny bilansowej zobowiązań związanych ze środkami trwałymi w budowie, środkami trwałymi oraz wartościami niematerialnymi i prawnymi podlegają szczególnym zasadom. Różnice kursowe z takiego przeliczenia korygują cenę nabycia lub koszt wytworzenia takich składników majątku, pod warunkiem jednak że na dzień wyceny nie oddano ich jeszcze do używania.

Po przyjęciu ich do użytkowania różnice kursowe dotyczące nieuregulowanych zobowiązań z tytułu zakupu tych składników majątku zalicza się odpowiednio do przychodów bądź kosztów finansowych.

Powstałe w wyniku wyceny bilansowej różnice kursowe, które nie wpływają na wartość bilansową składników majątku w zależności od tego, czy mają charakter różnic dodatnich czy ujemnych, ewidencjonuje się odpowiednio jako przychód lub koszt finansowy.

W przypadku zobowiązań przychody finansowe powstaną, jeżeli średni kurs NBP na dzień bilansowy jest niższy od kursu zastosowanego na dzień zaewidencjonowania zobowiązania.

W odwrotnej sytuacji powstają ujemne różnice kursowe, które ewidencjonuje się jako koszty finansowe.

Przykładowe księgowania mogą przebiegać w następujący sposób:

1. Przychody finansowe: strona Wn konta 202 - Rozrachunki z dostawcami, strona Ma konta 750 - Przychody finansowe,

2. Koszty finansowe: strona Wn konta 756 - Koszty finansowe, strona Ma konta 202 - Rozrachunki z dostawcami.

Różnice kursowe w sprawozdaniu finansowym mogą być wykazywane albo w bilansie jako składnik wyceny majątku, albo jako koszty bądź przychody finansowe w rachunku zysków i strat.

Należy pamiętać, że ewidencjonowane na tych kontach różnice kursowe wykazuje się w rachunku zysków i strat po skompensowaniu. Nadwyżkę ujemnych różnic kursowych wykazuje się w kosztach finansowych w pozycji K.IV w wariancie kalkulacyjnym lub H.IV w wariancie porównawczym. Natomiast nadwyżkę dodatnich różnic kursowych w przychodach finansowych w pozycji J.V w wariancie kalkulacyjnym lub G.V w wariancie porównawczym.

Po dniu bilansowym spółki mogą wyksięgować z ksiąg rachunkowych różnice kursowe ujęte przy wycenie bilansowej zobowiązań. Możliwe jest też wyksięgowanie tych różnic dopiero w momencie zapłaty zobowiązania, a następnie zaksięgowania tych, które powstały od momentu powstania zobowiązań do dnia ich zapłaty. Podmioty mogą też w ogóle nie wyksięgowywać różnic powstałych na dzień bilansowy, natomiast w momencie zapłaty ująć różnice kursowe powstałe od dnia bilansowego.

Stosowana przez podmioty metoda powinna być zapisana w zasadach (polityce) rachunkowości i być stosowana w sposób ciągły.

Warto pamiętać, że do przeliczania zobowiązań w walutach obcych należy stosować art. 30 ust. 2 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości. Zgodnie z tym przepisem do zapłaty zobowiązań stosuje się kurs faktycznie zastosowany w tym dniu, wynikający z charakteru operacji. Jeżeli jednak nie jest zasadne zastosowanie kursu faktycznego, należy skorzystać ze średniego kursu ogłoszonego dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski z dnia poprzedzającego dzień przeprowadzenia transakcji.

Warto tu zwrócić uwagę na stanowisko Ministerstwa Finansów, które zostało opublikowane na stronie internetowej www.mf.gov.pl.

Resort podkreśla w nim, że w sytuacji, gdy zapłaty zobowiązań regulowane są za pośrednictwem bankowego rachunku walutowego jednostki, stosuje się średni kurs NBP z dnia poprzedzającego dzień zapłaty należności/zobowiązań.

Przyjęcie takiego rozwiązania jest właściwe ze względu na fakt, że waluty obce, trafiające na walutowy rachunek bankowy, a pochodzące np. z zapłaty należności w walucie obcej, nie są odsprzedawane bankowi prowadzącemu ten rachunek, lecz służą potrzebom jednostki. Natomiast środki wypłacane z tego rachunku, przeznaczone do regulacji zobowiązań w walucie obcej, nie są zakupywane w banku. Tym samym wyceny tych środków nie należy wiązać z kursem kupna/sprzedaży banku prowadzącego rachunek walutowy jednostki. Według ministerstwa bank na ogół nie informuje jednostki o kursie stosowanym w momencie wpływu środków na jej walutowy rachunek bankowy lub rozchodu z tego rachunku.

Na dzień bilansowy konieczna jest wycena należności na zasadach określonych w art. 28 ust. 1 pkt 8 ustawy o rachunkowości. Oznacza to ustalenie wartości w kwocie wymagalnej zapłaty, tzn. wraz z odsetkami z tytułu zwłoki w zapłacie, w przypadku gdy na podstawie kodeksu cywilnego podmiot został nimi obciążony lub też wynikają one z umowy z kontrahentem.

Na dzień bilansowy 31 grudnia 2010 r. polska spółka posiada zobowiązanie wobec dostawy towarów o wartości 15 tys. euro. W momencie ujęcia przeliczana była według kursu 3,9763 zł/euro i wynosiła 59 644,50 zł. Kurs NBP z 31 grudnia 2010 r. dla euro wyniósł - 3,9603 zł/euro. W wyniku wyceny bilansowej wartość zobowiązania w księgach rachunkowych wynosi 59 404,50 zł.

@RY1@i02/2010/050/i02.2010.050.086.014a.001.jpg@RY2@

1. Zaksięgowanie dodatniej różnicy kursowej - 240 zł

Na dzień bilansowy spółka ma zaciągnięty kredyt na finansowanie budowy środka trwałego w kwocie: 150 tys,. euro. Na dzień wprowadzenia go do ksiąg rachunkowych został przeliczony po kursie 4,0734 zł/euro, czyli wynosił 611 010 zł. Z kolei na dzień bilansowy kredyt wynosi - 59 4045 zł (po kursie NBP z 31 grudnia 2010 r. - 3,9603 zł/euro).

@RY1@i02/2010/050/i02.2010.050.086.014a.101.jpg@RY2@

1. Zaksięgowanie dodatniej różnicy kursowej - 16 965 zł

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Art. 30 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).