W sprawozdaniu trzeba zawrzeć informacje porównawcze

W tworzonych sprawozdaniach finansowych spółki muszą zawierać dane porównawcze. Oznacza to m.in., że mają obowiązek wykazywania danych za dwa okresy sprawozdawcze. W przypadku raportów za 2010 rok trzeba będzie wykazać informacje za 2010 i 2009 rok. Ta zasada dotyczy bilansu, rachunku wyników, rachunku przepływów pieniężnych, zestawienia zmian w kapitale oraz dla not objaśniających.

Kwestie ujmowania danych w bilansie reguluje m.in. art. 46 ust. 1 ustawy o rachunkowości.

Zgodnie z tym przepisem w tej części sprawozdania wykazuje się stany aktywów i pasywów na dzień kończący bieżący i poprzedni rok obrotowy. Oznacza to, że dane sprawozdawcze stanowi stan aktywów i pasywów na dzień kończący bieżący rok obrotowy (31 grudnia 2010 r. - w przypadku gdy rok obrotowy pokrywa się z kalendarzowym), a dane porównawcze - stan aktywów i pasywów na dzień kończący poprzedni rok obrotowy (analogicznie 31 grudnia 2009 r.).

Z kolei według art. 47 ust. 1 ustawy o rachunkowości w rachunku zysków i strat wykazuje się oddzielnie przychody, koszty, zyski i straty oraz obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego za bieżący i poprzedni rok obrotowy. Zatem ujmuje się je odpowiednio za 2010 i 2009 rok.

Kolejny element raportu - zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym obejmuje informacje o zmianach poszczególnych składników kapitału (funduszu) własnego za bieżący i poprzedni rok obrotowy. Wynika to z art. 48a ust. 1 ustawy o rachunkowości. Zatem dane sprawozdawcze obejmują stan na 31 grudnia 2009 r., zmiany, jakie nastąpiły w 2010 r., i stan na 31 grudnia 2010 r., a dane porównawcze obejmują: stan na 31 grudnia 2008 r., zmiany, jakie nastąpiły w 2009 r., i stan na 31 grudnia 2009 r.

Następny przepis - art. 48b ust. 1 ustawy o rachunkowości - reguluje kwestię rachunku przepływów pieniężnych sporządzonego metodą bezpośrednią albo pośrednią, zależnie od wyboru dokonanego przez kierownika jednostki. Wykazuje się w nim dane za bieżący 2010 rok i poprzedni - 2009 rok obrotowy.

Problem może powstać w przypadku, gdy powstał nowy podmiot. Jeżeli w danym roku obrotowym nastąpiło połączenie z inną jednostką gospodarczą, to dane porównawcze będą wykazywane w zależności od metody połączenia. W przypadku gdy połączenie rozliczono metodą nabycia, dane porównawcze to dane porównawcze jednostki przejmującej. Gdy połączenie rozliczono metodą łączenia udziałów, informacje w sprawozdaniu nowej jednostki będą porównywane z danymi obydwu jednostek łączących się zaprezentowanymi w taki sposób, jakby połączenie nastąpiło na początku roku poprzedzającego połączenie.

Ponadto może się zdarzyć sytuacja, gdy spółka tworzy sprawozdanie po raz pierwszy, ponieważ została dopiero utworzona. W takim przypadku dane porównawcze nie istnieją, dlatego nie są prezentowane. Warto w takim przypadku uzasadnić to we wprowadzeniu do sprawozdania finansowego.

Ujęcie danych porównawczych należy rozważyć, gdy spółka istniała wcześniej, jednak nie była zobowiązana do stosowania ustawy o rachunkowości zgodnie z art. 2 tej ustawy. W takiej sytuacji na podstawie dotychczas prowadzonej ewidencji taka spółka wówczas powinna określić dane porównawcze i ujawnić je w sprawozdaniu finansowym.

W kwestii porównywalności dużą wagę odgrywają zasady rachunkowości. Tylko stosowanie jednolitych zasad w prowadzeniu ksiąg rachunkowych, np. wyceny aktywów i pasywów, sprawi, że dane w sprawozdaniu finansowym w ciągu wielu lat będą porównywalne. Aby jednak było to możliwe, elementem prawidłowego prowadzenia ksiąg rachunkowych jest odpowiednio skonstruowana polityka rachunkowości. Powinna ona być określona w formie dokumentu, ale również ważne, żeby była wykorzystywana w praktyce.

Przykładowo każda jednostka określa swój poziom istotności. Oznacza to, że powinna wyznaczyć, jaka wartość będzie dla niej na tyle duża, że zaliczenie np. tej wartości w koszty jednorazowo zniekształciłoby wynik finansowy danego roku. Określenie takiej kwoty będzie istotne przy księgowaniu np. różnych kosztów i przychodów. Będzie więc decydujące w takich przypadkach jak np. czy koszty czynszów, prenumerat zapłaconych z góry powinny być rozliczane w czasie, czy rozliczane jednorazowo.

Nie oznacza to jednak, że nie można zmienić przyjętych zasad. Jednak nie należy tego robić w trakcie roku obrotowego. Aby dane z ksiąg umożliwiały rzetelną wycenę aktywów i pasywów w ciągu całego roku oraz na dzień bilansowy, zasady powinny być jednolite w trakcie całego okresu. W przeciwnym razie naruszyłoby to zasadę kontynuacji. Wyraża się ona w tym, że przy stosowaniu przyjętych zasad rachunkowości, zwłaszcza przy wycenie aktywów i pasywów oraz ustalaniu wyniku finansowego, przyjmuje się założenie, że jednostka będzie kontynuowała w dającej się przewidzieć przyszłości działalność w niezmniejszonym istotnie zakresie, bez postawienia jej w stan likwidacji lub upadłości, chyba że jest to niezgodne ze stanem faktycznym lub prawnym. Ustalając zdolność jednostki do kontynuowania działalności, kierownik jednostki uwzględnia wszystkie informacje dostępne na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego dotyczące dającej się przewidzieć przyszłości, obejmującej okres nie krótszy niż jeden rok od dnia bilansowego. Polityka rachunkowości ma też zapewnić porównywalność danych z poprzedzającymi latami obrotowymi.

Niezależnie od okresu niedopuszczalne jest stosowanie zasad rachunkowości niezgodnych lub nieprzewidzianych w ogóle przez ustawę.

Przepisy ustawy o rachunkowości zezwalają na zmianę zasady rachunkowości po zakończeniu roku obrotowego. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o rachunkowości jednostka może, ze skutkiem od pierwszego dnia roku obrotowego, bez względu na datę podjęcia decyzji zmienić dotychczas stosowane rozwiązania na inne przewidziane ustawą.

Zmiana dotychczas stosowanych rozwiązań wymaga również określenia w informacji dodatkowej wpływu tych zmian na sprawozdania finansowe wymagane innymi przepisami prawa, jeżeli zostały one sporządzone za okres, w którym powyższe rozwiązania uległy zmianie. W przypadku takim należy w sprawozdaniu finansowym jednostki za rok obrotowy, w którym zmiany te nastąpiły, podać przyczyny tych zmian, określić liczbowo ich wpływ na wynik finansowy (bądź zaznaczyć, że zmiany te nie miały wpływu na wartości w sprawozdaniu) oraz zapewnić porównywalność danych sprawozdania finansowego dotyczących roku poprzedzającego rok obrotowy, w którym dokonano zmian.

W sprawozdaniu finansowym w:

● bilansie wykazuje się stany aktywów i pasywów na dzień kończący bieżący i poprzedni rok obrotowy,

● rachunku zysków i strat wykazuje się oddzielnie przychody, koszty, zyski i straty oraz obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego za bieżący i poprzedni rok obrotowy,

● zestawieniu zmian w kapitale (funduszu) własnym należy wykazać informacje o zmianach poszczególnych składników kapitału (funduszu) własnego za bieżący i poprzedni rok obrotowy

● rachunku przepływów pieniężnych sporządzonym metodą bezpośrednią albo pośrednią, zależnie od wyboru dokonanego przez kierownika jednostki, wykazuje się dane za bieżący i poprzedni rok obrotowy

@RY1@i02/2011/015/i02.2011.015.086.014a.001.jpg@RY2@

Dane porównawcze

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Art. 46, 48 b ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).