Standard nr 7 jest dostępny dla księgowych

Komitet Standardów Rachunkowości opracował nowy standard nr 7 - Zmiany zasad (polityki) rachunkowości, wartości szacunkowych, poprawianie błędów, zdarzenia następujące po dniu bilansowym - ujęcie i prezentacja. Jego treść dostępna jest na stronie internetowej Ministerstwa Finansów (www.mf.gov.pl). Nowy standard wyjaśnia m.in. kwestię wartości szacunkowych i ich zmiany. Ich ustalenia dokonuje się w drodze osądu, na podstawie wiarygodnych informacji, przy zastosowaniu właściwych w danych warunkach metod szacunku. Przykładowo przedmiotem szacunku mogą być okresy użytkowania aktywów podlegających amortyzacji, należności, których ściągalność jest wątpliwa, zapasy wyceniane w cenach sprzedaży netto wobec utraty przez nie przydatności gospodarczej dla jednostki, rezerwy, koszty wytworzenia długoterminowych, ale niezakończonych usług czy też wartość godziwa.

Weryfikacja i aktualizacja

Wartości szacunkowe wymagają zweryfikowania i w miarę potrzeby zaktualizowania. Tak może być w przypadku zmiany okoliczności będących podstawą dokonanych szacunków, uzyskania dodatkowych informacji, które wcześniej nie były jednostce znane. Tak może być również w przypadku, gdy jednostka nabierze większego doświadczenia gospodarczego.

Wówczas jednak weryfikację przeprowadza się nie później niż na dzień bilansowy.

KSR wyjaśnia, że zmiana wartości szacunkowych lub zastosowanie szacunków do wyceny aktywów wykazywanych dotąd w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia, ewentualnie pomniejszonych o dokonane odpisy wobec utraty przez nie wartości, nie stanowi zmiany przyjętych zasad (polityki) rachunkowości. Również zastąpienie wartości godziwej skorygowaną ceną nabycia lub ceną nabycia, w razie niemożności wiarygodnego ustalenia wartości godziwej, nie stanowi zmiany zasad (polityki) rachunkowości. Natomiast zmiana zasad wyceny (np. materiałów w cenie zakupu zamiast w cenie nabycia) lub zmiana metody wyceny rozchodu zapasów (np. pierwsze weszło, pierwsze wyszło zamiast metodą cen przeciętnych) jest zmianą przyjętych zasad (polityki) rachunkowości.

W przypadku trudności w odróżnieniu zmiany przyjętych zasad (polityki) rachunkowości od zmiany wartości szacunkowych przyjmuje się, że nastąpiła zmiana wartości szacunkowych.

Zmiana okresu amortyzacji

Aby to zobrazować, przyjmijmy przykładowo, że w danym roku obrotowym będącym kolejnym (piątym) rokiem używania środka trwałego - liniowo, jednostka zweryfikowała okres jego ekonomicznej użyteczności. Dotychczas okres ten szacowano na 10 lat. Weryfikacja wykazała, że środek ten będzie jeszcze używany tylko przez 2 lata, ponieważ jego remont kapitalny warunkujący dalsze użytkowanie nie byłby opłacalny. Miesięczny odpis amortyzacyjny przed zmianą to 2 tys. zł, natomiast po zmianie - 5 tys. zł. W sprawozdaniu finansowym sporządzonym za dany rok zmiana wartości szacunkowych nie wymaga przekształcania danych porównawczych ani dodatkowych prezentacji w sprawozdaniu finansowym. Wpłynie wyłącznie na dane sprawozdawcze następnego roku (lat) obrotowego. Będą to dane wykazywane w bilansie - pozycja Środki trwałe, w rachunku zysków i strat wariant porównawczy - pozycja Amortyzacja, oraz w dodatkowych informacjach i objaśnieniach we właściwych pozycjach ust. 1 i 2. Z kolei w ust. 9 dodatkowych informacji i objaśnień zamieszcza się wyjaśnienia dotyczące rodzaju, przyczyny i kwoty zmiany wartości szacunkowych, które wpływają na wynik finansowy bieżącego roku obrotowego i/lub według przewidywań kolejnych lat obrotowych.

Według standardu zmiana przewidywanego okresu ekonomicznej użyteczności środka trwałego w księgach rachunkowych roku następnego stanowi zmianę wartości szacunkowych. Dla kolejnych lat obrotowych (użytkowania), zgodnie z nowym okresem ekonomicznej użyteczności, ponownie ustalono kwoty rocznych (miesięcznych) odpisów amortyzacyjnych. Jednostka nie ustala kwoty różnicy odpisów amortyzacyjnych za lata ubiegłe oraz nie odnosi ich na konto "Zysk (strata) z lat ubiegłych", ponieważ postępowania takiego nie stosuje się w razie zmiany szacunków.

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).