Niełatwo zaksięgować zakup zorganizowanej części przedsiębiorstwa, gdy cena była niższa od wartości rynkowej

Definicja zorganizowanej części przedsiębiorstwa, obowiązująca na gruncie ustawy o CIT określa, że zbiór składników majątkowych będzie mógł być uznany za zorganizowaną część przedsiębiorstwa jeżeli:

1. Istnieje zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązań;

2. Zespół ten jest organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie;

3. Składniki te przeznaczone są do realizacji określonych zadań gospodarczych;

4. Zespół tych składników mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące zadania gospodarcze.

Dla określenia danego zespołu składników majątkowych jako zorganizowanej części przedsiębiorstwa nie wystarczy ustalenie jakiejkolwiek masy majątkowej lecz musi ona oznaczać odrębny organizacyjnie i finansowo zespół z możliwością samodzielnego funkcjonowania w obrocie gospodarczym.

Przy ustalaniu wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych u nabywcy zorganizowanej części przedsiębiorstwa zasadnicze znaczenie ma pojęcie wartości firmy. Różnica między ceną nabycia, a wartością godziwą (rynkową) przyjętych aktywów netto może stanowić wartość ujemną lub wartość dodatnią firmy (art. 33 ust. 4 ustawy o rachunkowości). Wartość dodatnia firmy oznacza, iż za nabytą część przedsiębiorstwa zapłacono więcej niż wynosiła jego wartość rynkowa pomniejszona o zobowiązania. Nadwyżka nad wartością godziwą może wynikać z przyjęcia znaku firmowego czy renomy firmy, które nie mogą być ujęte w aktywach. Zasady rozliczania i odpisywania, odpowiednio, wartości firmy lub ujemnej wartości firmy określają art. 44b ust. 10-12 ustawy o rachunkowości. Wskazuje on, iż od wartości firmy jednostka dokonuje odpisów amortyzacyjnych przez okres nie dłuższy niż 5 lat, przy czym w uzasadnionych przypadkach okres ten może zostać wydłużony do 20 lat.

Spółka zakupiła zorganizowaną część przedsiębiorstwa za cenę 552 000 zł natomiast cena według rzeczoznawcy wynosi 690 000 zł. W takim przypadku mamy do czynienia z nadwyżką wartości godziwej aktywów netto nad ceną nabycia, czyli ujemną wartością firmy.

W ewidencji księgowej spółka po pierwsze zaksięguje zakup zorganizowanej części przedsiębiorstwa: strona Wn konta 30- Rozliczenie zakupu, strona Ma konta 24- Pozostałe rozrachunki. Po drugie ewidencjonuje zapłatę za zakupione przedsiębiorstwo: strona Wn konta 24- Pozostałe rozrachunki, strona Ma konto 13-0 Rachunek bankowy. Następnie ujmuje wprowadzenie składników majątku do ewidencji księgowej: strona Wn konta 01- Środki trwałe, strona Wn konta 21- Rozrachunki z dostawcami i strona Ma konta 30- Rozliczenie zakupu. Na koniec pozostaje jeszcze ewidencja nadwyżki wartości składników majątku przedsiębiorstwa nad ceną nabycia: strona Wn konta 30- Rozliczenie zakupu, strona Ma konta 84 Rozliczenia międzyokresowe przychodów, a w ewidencji analitycznej "ujemna wartość firmy". Ujemną wartość firmy rozlicza się przez okres będący średnią ważoną użyteczności ekonomicznej nabytych i podlegających amortyzacji składników majątkowych. [przykłady 1 i 2]

Jeżeli w trakcie dokonywania odpisów ujemnej wartości firmy okaże się, że jakiś środek trwały podlegający amortyzacji przestanie być użytkowany w prowadzonej działalności (zostanie zlikwidowany lub sprzedany), wówczas należy dokonać jednorazowego odpisu ujemnej wartości firmy - zaliczając go do pozostałych przychodów operacyjnych - w części odpowiadającej tym aktywom.

PRZYKŁAD

Spółka z o.o. nabyła zorganizowaną część przedsiębiorstwa będącego w upadłości. Wykaz wartości rynkowej oszacowanej przez rzeczoznawcę oraz wartości sprzedaży była następująca: działka zabudowana - cena sprzedaży 50 000 zł; cena rynkowa 75 000 zł; budynek biurowy - cena sprzedaży 320 000 zł; cena rynkowa 410 000 zł; maszyny - cena sprzedaży 90 000 zł; cena rynkowa 100 000 zł; środki transportu - cena sprzedaży 85 000 zł; cena rynkowa 95 000 zł; wyposażenie biura - cena sprzedaży 42 000 zł; cena rynkowa 45 000 zł; zobowiązania wobec dostawców - 35 000 zł.

1	Działka zabudowana	50 000	75 000
2	Budynek biurowy	320 000	410 000
3	Maszyny	90 000	100 000
4	Środki transportu	85 000	95 000
5	Wyposażenie biura	42 000	45 000
6	Zobowiązania wobec dostawców	(-) 35 000	(-) 35 000
	Razem	552 000	690 000

Ujemna wartość firmy wynosi: 690 000 zł - 552 000 zł = 138 000 zł.

Średnia ważona okresu ekonomicznej użyteczności nabytych aktywów podlegających amortyzacji wynosi: 8 985 000 : 605 000 = 14,85 lat, gdy wynik nie jest liczbą całkowitą, zaokrąglamy zawsze do góry, co daje 15 lat.

Odpis ujemnej wartości firmy:

- roczny wynosi: 138 000 : 15 lat = 9200 zł;

- miesięczny: 9200 : 12 = 766, 66 zł.

@RY1@i02/2014/115/i02.2014.115.00800030f.101.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1. Zaksięgowanie zobowiązania za zakup zorganizowanej części przedsiębiorstwa w kwocie 552 000 zł;

2. WB - zapłata w kwocie 552 000 zł;

3. Wprowadzenie aktywów i pasywów do ewidencji:

a) OT-środki trwałe w kwocie 725 000 zł;

b) Zobowiązania w kwocie 35 000 zł;

4. Ujemna wartość firmy w kwocie 138 000 zł;

5. PK - miesięczny odpis ujemnej wartości firmy w kwocie 766,66 zł.

Halina Zabrocka

ekspert z zakresu rachunkowości

Podstawa prawna

Art. 33 ust.4 , art. 44b ust. 10-12 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.). Art. 4a pkt 4 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U.z 2011 r. nr 74 poz. 397 ze zm.).