Rozliczanie leasingu na nowych zasadach

Międzynarodowy Standard Sprawozdawczości Finansowej nr 16 (MSSF 16) znosi różnice pomiędzy leasingiem operacyjnym i finansowym, praktycznie eliminując ten pierwszy, zwany pozabilansowym. Tym samym każdy leasing (najem, dzierżawa) będzie z punktu widzenia rachunkowego traktowany jako dotychczasowy leasing finansowy. Wszystkie aktywa leasingowe, reprezentujące prawo do użytkowania w określonym czasie oraz zobowiązania leasingowe, reprezentujące zobowiązanie do zapłaty czynszów, będą bowiem ujmowane w sprawozdaniu finansowym.

– Moim zdaniem zmiany są na plus, ponieważ pozwolą ujawnić w sprawozdaniu pełne zobowiązania z tytułu leasingu, najmu czy dzierżawy oraz lepiej określić kondycję finansową przedsiębiorstwa. Pozwolą w pełni porównać interesariuszom sprawozdania finansowe dużych spółek bez względu na to, czy są notowane na giełdzie w Londynie, czy w Warszawie – zaznacza Arleta Sobieszczańska, dyrektor ds. rachunkowości finansowej w BZ WBK Leasing.

Zmiana wpłynie na aktywa, bo pojawi się nowa pozycja w bilansie: prawo do użytkowania składnika aktywów, oraz na pasywa, ponieważ pojawi się pozycja, zobowiązanie z tytułu leasingu. – Zmieni się też rozkład kosztu leasingu w czasie i struktura rachunku zysków i strat. Koszty nabywanych dotychczas usług leasingu, rozpoznawanych zwykle metodą liniową, zostaną zastąpione liniowym kosztem amortyzacji prawa użytkowania składnika aktywów oraz kosztem odsetek obliczanych metodą stałej stopy zwrotu, co do zasady malejących wraz ze spłatą zobowiązań z tytułu leasingu – wyjaśnia Edyta Witczak, dyrektor departamentu rachunkowości PKO Leasing oraz ekspert ds. rachunkowości Związku Polskiego Leasingu. W jej ocenie, wprowadzane przepisy wpłyną również na zmianę podstawy kalkulacji powszechnie używanych wskaźników finansowych, takich jak wskaźniki zadłużenia, EBITDA, zysk operacyjny czy operacyjne przepływy pieniężne. Standard ten może przełożyć się również na dodatkowe zobowiązania w umowach kredytowych, ratingi kredytów, koszty finansowania czy postrzeganie leasingobiorców przez podmioty zewnętrzne.

– Nowy standard nie dotyczy tylko zmian w księgowaniu, ale przede wszystkim ujmowania najmu i innych umów jako leasing finansowy w bilansie firmy. To oznacza pokazywanie z jednej strony w aktywach wszystkich praw do korzystania z majątku, a z drugiej w pasywach zobowiązań z tego wynikających – tłumaczy Jarosław Kubiszewski, dyrektor sprzedaży bezpośredniej w Siemens Finance. Zaznacza, że na przykład firmy, które dotychczas korzystały z najmu z wysoką wartością końcową i prawem pierwokupu, będą musiały pokazać to teraz w swoich bilansach po stronie aktywów i pasywów. Zwiększy to zdecydowanie sumę bilansową, co może spowodować pogorszenie niektórych wskaźników branych pod uwagę podczas oceny zdolności kredytowej.

Arleta Sobieszczańska, podkreśla, że MSSF 16 nie oznacza zmian dotyczących podatkowego ujęcia leasingu. – Nadal będzie istniał podział na leasing operacyjny i finansowy. Jest to zmiana, która zapewni bardziej przejrzysty niż do tej pory sposób rachunkowego kwalifikowania umów jako leasingu operacyjnego (pozabilansowego). Po wdrożeniu standardu łatwiejsza będzie ocena kondycji finansowej przedsiębiorstwa – uzupełnia.

MSSF 16 przewiduje bowiem pewne uproszczenia. Leasingobiorcy mogą nie ujmować w bilansie aktywów i zobowiązań z umów leasingu trwających nie dłużej niż 12 miesięcy. Również niskocenne aktywa (komputery, telefony, tablety, małe elementy wyposażenia biura) nie będą musiały być ujmowane. – Sugerowana przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości maksymalna wartość początkowa aktywa kwalifikującego się do tego zwolnienia wynosi ok. 5 tys. dol. – mówi Edyta Witczak.

W stosunku do tych zobowiązań dopuszczalne będą dotychczasowe zasady ujęcia rachunkowego jak dla leasingu operacyjnego. Spod zakresu stosowania MSSR 16 wyłączony jest poza tym leasing dotyczący poszukiwania lub wykorzystania minerałów, ropy naftowej, gazu ziemnego oraz podobnych nieodnawialnych źródeł zasobów, leasing dotyczący umów na usługi koncesjonowane oraz prawa do otrzymywane na podstawie umów licencyjnych i leasing aktywów biologicznych.

Eksperci zwracają uwagę, że wprowadzane zmiany wpłyną na spółki raportujące oraz sporządzające sprawozdania finansowe według międzynarodowych standardów rachunkowości (MSSF/MSR). Pozostałe podmioty, w tym te, które sporządzają sprawozdania zgodnie z ustawą o rachunkowości, będą ujmować transakcje leasingu na dotychczasowych zasadach. To oznacza, że nowego standardu nie muszą obowiązkowo stosować MSP (dzięki utrzymaniu określonej w art. 3 ust. 6 ustawy o rachunkowości zasadzie – że ujęcie rachunkowe jest zgodne z podatkowym dla małych i średnich przedsiębiorstw).

Zdaniem ekspertów wprowadzenie nowego standardu rozliczeń może mieć największy wpływ na telekomy, branżę handlu detalicznego, w której standardem jest wynajem powierzchni oraz branżę transportową i wszystkie inne, w których pojawia się najem lub inne umowy dające prawo do korzystania z aktywów.

– Leasing operacyjny zgodnie z dotychczasowym systemem MSR 17 wiązał się często z zaksięgowaniem jednej faktury w miesiącu na określoną kwotę. Pod MSSF 16 proces ten będzie bardziej pracochłonny. Już w momencie zawarcia umowy należy sprawdzić, czy spełnia ona definicję umowy leasingu, oddzielić elementy leasingu od elementów nieleasingowych, przeanalizować opcję przedłużenia leasingu pod kątem konieczności uwzględnienia jej w okresie leasingu. Konieczne będzie gromadzenie większej ilości danych o umowach. Arkusz kalkulacyjny w wielu podmiotach nie będzie wystarczający i konieczne będzie wdrożenie specjalnego systemu – wymienia Edyta Witczak.

Jarosław Kubiszewski, dodaje, że klienci, którzy uważają , że nowy standard może pogorszyć ich wyniki i doprowadzić do pogorszenia niektórych wskaźników finansowych (szczególnie dotyczy to firm, które w umowach z bankiem mają zapisane klauzule umowne zastrzegane w umowach związanych z finansowaniem dłużnym) już teraz powinni skontaktować się z instytucjami finansowymi. – Jeśli firma zwróci się do banku dopiero ze sprawozdaniem za I kw. 2019 r., może być za późno, by uniknąć konsekwencji związanych ze złamaniem klauzul umownych, takich jak np. podniesienie marży przez bank – dodaje.