Jak wybrać stawkę amortyzacji

konsultant w TPA Horwath

Zgodnie z ogólną zasadą po spełnieniu warunków określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych podatnicy mogą zastosować indywidualnie ustalone stawki amortyzacyjne dla używanych lub ulepszonych środków trwałych, po raz pierwszy wprowadzonych do ewidencji podatnika. Ponieważ stawki takie są ustalone na poziomie wyższym od standardowych, rozwiązanie to może umożliwić szybszą amortyzację środka trwałego oraz zwiększenie kosztów podatkowych w okresie trwania amortyzacji i w konsekwencji prowadzić do obniżenia wysokości dochodu do opodatkowania.

Z drugiej strony podatnicy, których działalność stała się nierentowna, po pewnym czasie po wprowadzeniu indywidualnych stawek amortyzacyjnych rozważają często możliwość ponownego obniżenia kosztów amortyzacji. Wybierając stawkę indywidualną, często kierują się więc korzyścią czasową w postaci zwiększonych kosztów podatkowych, nie przewidując tym samym potrzeby ewentualnej zmiany stawki w przyszłości. Jak się okazuje, możliwość takiej zmiany nie jest wcale oczywista.

Wątpliwość budzi bowiem możliwość obniżenia indywidualnych stawek amortyzacyjnych, które zostały ustalone zgodnie z art. 16j ustawy o CIT, a nie na podstawie wykazu stawek. Jedynie w odniesieniu do tzw. liniowej metody amortyzacji ustawodawca przewidział literalnie możliwość obniżenia stawek podanych w wykazie w odniesieniu do poszczególnych środków trwałych. Zmiany takiej dokonuje się począwszy od miesiąca, w którym środki zostały wprowadzone do ewidencji, albo od pierwszego miesiąca każdego następnego roku podatkowego.

Takiej możliwości ustawodawca nie przewidział natomiast w odniesieniu do sytuacji, w której podatnicy zdecydują się na stosowanie stawek indywidualnych. W przeciwieństwie do środków trwałych amortyzowanych według stawek z wykazu możliwość obniżenia stawek ustalonych indywidualnie nie wynika więc wprost z przepisów. Regulacje zawarte w ustawie określają jedynie minimalny okres amortyzacji przy użyciu takich stawek. Ustawa milczy na temat możliwości obniżania tych stawek. Zdaniem organów podatkowych przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych ustalonych indywidualnie ustawodawca nie przewidział możliwości ich obniżenia ani podwyższenia. Ponadto dokonywanie przez podatnika odpisów amortyzacyjnych przy zastosowaniu stawek indywidualnych stanowi, zdaniem organów podatkowych, samodzielną metodę amortyzacji. Metoda ta nie przewiduje możliwości podwyższenia ani też obniżenia stawek w trakcie trwania amortyzacji. Zmiana stawki oznaczałaby tym samym zmianę metody amortyzacji. Wybrana przez podatnika metoda amortyzacji nie może więc zostać zmieniona i powinna być stosowana aż do pełnego zamortyzowania środka trwałego.

opracowała Ewa Matyszewska

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).