W jaki sposób należy opodatkować sprzedaż prowadzoną przez oddział w Polsce

@RY1@i02/2011/215/i02.2011.215.071000600.802.jpg@RY2@

Sławomir Buszko, menedżer w Ernst & Young

Z e względu na brak odrębnej spółki lub ograniczone funkcje lokalnej spółki grupy kapitałowe często wychodzą z założenia, że jedynie niewielka część dochodu powinna być opodatkowana w Polsce i często wynagradzają swoje oddziały lub agentów/komisantów na zasadzie "koszt plus".

Organy podatkowe mogą weryfikować na podstawie przepisów o cenach transferowych czy rozliczenia lokalnych oddziałów/spółek z zagranicznymi podmiotami powiązanymi mają charakter rynkowy. Oprócz tego jednak fiskus dysponuje dodatkowym narzędziem umożliwiającym właściwą alokację dochodu do Polski, jakim są postanowienia umów o unikaniu podwójnego opodatkowania dotyczące tzw. zakładu (ang. Permanent Establishment - PE). W praktyce zakład może powstać w wyniku działalności zagranicznego oddziału lub nawet działalności lokalnej spółki (jako odrębnej osoby prawnej) w roli zależnego agenta w imieniu i na rachunek powiązanego kontrahenta.

Zgodnie z koncepcją zakładu fiskus może opodatkować dochody zagranicznego przedsiębiorstwa (nierezydenta) ponad dochód przypisany już do oddziału/spółki działającej w roli zależnego agenta, twierdząc, że powstały one w Polsce w wyniku działalności zakładu. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdzie dotychczasowe zasady rozliczeń nie w pełni odzwierciedlają w uznaniu fiskusa faktyczną wartość prowadzonych lokalnie działań sprzedażowych. Przykładowo fiskus może uznać, że prowadzona lokalnie działalność jest warta więcej niż opłata ustalona na bazie metody "koszt plus" i powinna być ustalona na wyższym poziomie, np. jako procent od wartości sprzedaży.

Dochody alokowane do zakładu ustala się co do zasady tak, jak gdyby zagraniczne przedsiębiorstwo prowadziło w Polsce całokształt swojej działalności poprzez odrębną spółkę, która zawiera transakcje i rozlicza się z centralą na zasadach rynkowych zgodnie z przepisami o cenach transferowych.

W związku z tym podstawowym narzędziem obrony przed ryzykiem PE jest zapewnienie rynkowego wynagrodzenia oddziału lub istniejącej spółki - jeżeli rynkowy dochód został już alokowany do Polski przez ceny transferowe, trudniej uzasadnić jakąkolwiek dodatkową alokację dochodu na podstawie koncepcji zakładu.

Wiąże się z tym konieczność zgromadzenia odpowiedniej dokumentacji uzasadniającej rynkowość alokacji. Jest to szczególnie istotne w przypadku oddziału, który w sensie formalnoprawnym nie jest oddzielną osobą prawną. Praktyka pokazuje, że często jego interakcje z centralą nie są odpowiednio udokumentowane umowami określającymi zasady współpracy i zakres odpowiedzialności stron, nie ma szczegółowej ewidencji przychodów i kosztów oraz dokumentacji cen transferowych wymaganej przez przepisy itp. Trudniej w takich przypadkach uzasadnić ograniczone zaangażowanie lokalnego oddziału i właściwą alokację przychodów i kosztów, co w praktyce daje organom podatkowym więcej swobody.

Ryzyko rozpoznania dodatkowego dochodu na podstawie koncepcji zakładu ma wymiar praktyczny, a organy podatkowe są jej coraz bardziej świadome, czego przykładem mogą być: jednoznaczne objęcie obowiązkiem dokumentacyjnym z art. 9a ustawy o CIT alokacji dochodów do zakładu (od 2007 roku), prace OECD nad uregulowaniem kwestii opodatkowania zakładu, kwestionowanie struktur agencyjnych/komisowych przez organy podatkowe w innych krajach europejskich na podstawie koncepcji zakładu.

EM