Jakie skutki ma przekazanie dywidendy

Ewa Szelenbaum

doradca podatkowy w TPA Horwath

W praktyce wypłata dywidendy rzeczowej przysparza wiele trudności w zakresie sposobu opodatkowania ze względu na niejednolite podejście organów podatkowych i sądów administracyjnych. Trudności takich nie ma przy wypłacie dywidendy pieniężnej. Zasadniczo wypłata dywidendy pieniężnej nie skutkuje powstaniem przychodu po stronie spółki wypłacającej, skutkuje natomiast powstaniem przychodu po stronie wspólnika - osoby prawnej, który, po spełnieniu określonych w ustawie warunków, może skorzystać ze zwolnienia z opodatkowania. Natomiast w przypadku wypłaty dywidendy rzeczowej organy podatkowe (np. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 28 stycznia 2011 r., nr IPPB3/423-788/10-2/GJ, interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 10 stycznia 2011 r., nr ILPB4/423-256/10-4/ŁM) oraz niektóre sądy (np. wyrok WSA w Warszawie z 10 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 2677/10) twierdzą, że przychód podatkowy powstaje nie tylko po stronie wspólników, ale również po stronie spółki przekazującej dywidendę rzeczową. Według organów podatkowych za powstaniem przychodu po stronie spółki przekazującej przemawiają następujące argumenty:

● katalog przychodów podatkowych jest otwarty i nie wyłącza z opodatkowania dywidendy rzeczowej,

● przekazanie udziałowcowi dywidendy rzeczowej ma charakter odpłatny, gdyż spółka wypłacająca otrzymuje ekwiwalent w postaci zwolnienia się z długu,

● przy wypłacie dywidendy rzeczowej zachodzą dwie czynności - uchwała o wypłacie dywidendy i przeniesienie własności aktywów - zdaniem tych organów podatkowych o ile pierwsza czynność jest neutralna podatkowo, o tyle druga podlega opodatkowaniu,

● gdy w wyniku wypłaty dywidendy rzeczowej nie powstaje przychód po stronie spółki przekazującej, a składnik majątkowy stanowiący przedmiot dywidendy rzeczowej został zaliczony do kosztów, to spółka wypłacająca powinna odpowiednio skorygować koszty uzyskania przychodów,

● przychód powinien być określony zgodnie z ceną zawartą w umowie - ceną jest w tym przypadku zwolnienie spółki z ciążących na niej zobowiązań wobec udziałowców.

Przeciwne stanowisko prezentowane jest w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok WSA we Wrocławiu z 7 lipca 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 707/11; wyrok WSA w Poznaniu z 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Po 140/11 - orzeczenia nieprawomocne). Sądy te argumentują, że w przypadku przekazania dywidendy rzeczowej nie powstaje przychód podatkowy po stronie spółki przekazującej, następująco:

● w katalogu przychodów nie została expressis verbis wymieniona dywidenda rzeczowa (podobnie jak dywidenda pieniężna),

● przekazanie dywidendy nie ma charakteru odpłatności ani wzajemności, bowiem: przekazanie dywidendy rzeczowej nie jest zwolnieniem się z długu, ale wygaśnięciem zobowiązania wskutek jego wykonania; po stronie spółki wypłacającej nie powstaje przysporzenie majątkowe, bowiem przekazanie dywidendy rzeczowej nie prowadzi do przyrostu majątkowego, ale do pomniejszenia aktywów spółki,

● do określenia ceny z tytułu przekazania dywidendy rzeczowej nie ma zastosowania art. 14 ustawy o CIT, bowiem dotyczy on umów sprzedaży.

Również w przypadku opodatkowania przekazania dywidendy rzeczowej podatkiem od towarów i usług nie ma jednolitego stanowiska organów podatkowych i sądów.

W przypadku faktycznego nieopodatkowania dywidendy rzeczowej CIT i VAT przez spółkę przekazującą istnieje ryzyko, że spółka ta będzie musiała odpowiednio skorygować koszty uzyskania przychodów oraz podatek naliczony, związane z przekazywanym składnikiem majątkowym. W takiej sytuacji najbezpieczniejszym rozwiązaniem będzie uzyskanie indywidualnej interpretacji ministra finansów.

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

Oprac. Ewa Matyszewska