Jak proces łączenia spółek wpływa na optymalizację podatkową

@RY1@i02/2011/142/i02.2011.142.086.012b.001.jpg@RY2@

Jarosław Żemantowski doradca podatkowy w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy

Przepisy wskazują, że strata podatkowa poniesiona przez przejmowaną spółkę w poprzednich latach nie może być rozliczona bez względu na to, czy łączenie dokonywane jest metodą nabycia, czy metodą łączenia udziałów.

Ta wykładnia przepisów jest akceptowana również w orzecznictwie sądowym. W wyroku WSA w Poznaniu z 23 czerwca 2010 r. (sygn. akt I SA/Po 271/10) sąd stwierdził, że nie powinno budzić wątpliwości to, że przepisy Ordynacji podatkowej, regulujące kwestię sukcesji przy łączeniu, mają charakter norm generalnych. Przepisy ustawy o CIT, w razie postanowień odbiegających od postanowień Ordynacji podatkowej, powinny być uznawane za przepisy mające pierwszeństwo względem Ordynacji podatkowej. Sąd zwrócił uwagę, że próby wykorzystania elementów konstrukcyjnych podatku do obejścia wyraźnych postanowień ustawowych zasługują na stanowczą dezaprobatę. W podobnym tonie wypowiedział się WSA w Poznaniu w wyroku z 16 stycznia 2009 r. (sygn. akt I SA/Po 1405/08).

Pamiętać jednocześnie należy, że spółka przejmująca ma prawo rozliczyć własne straty wykazane w zeznaniach za lata poprzedzające. Stanowisko takie zajmują również organy podatkowe. Przykładowo w indywidualnej interpretacji dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 20 kwietnia 2010 r. (nr ILPB3/423-109/10-2/ŁM) stwierdzono, że z brzmienia przepisów ustawy o CIT nie wynika zakaz rozliczania przez spółkę przejmującą po połączeniu spółek strat poniesionych w latach poprzednich (tj. poprzedzających rok połączenia) przez nią samą. Zachowuje ona bowiem swój byt prawny po połączeniu. Analogiczne stanowisko zostało zawarte w indywidualnej interpretacji dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 31 sierpnia 2010 r. (nr ITPB3/423-257b/10/MK).

W konsekwencji łączenie spółek może prowadzić do dodatkowego korzystnego efektu w sferze prawa podatkowego. Możliwe jest bowiem w przypadku przejęcia spółki prowadzącej dochodową działalność rozliczenie z osiąganymi z tej działalności dochodami strat z lat ubiegłych, zakumulowanych w spółce przejmującej, tj. wykorzystanie efektu "tarczy podatkowej". Rozliczenie strat dokonywane jest w takim przypadku na zasadach ogólnych, tj. zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy o CIT, o wysokość straty poniesionej w roku podatkowym można obniżyć dochód w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50 proc. kwoty tej straty.

Dalsze możliwości obniżenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych w kontekście rozliczenia straty oraz okresu trwania roku podatkowego wynikają z art. 8 ust. 3 ustawy o CIT, zgodnie z którym w razie zmiany roku podatkowego za pierwszy po zmianie rok podatkowy uważa się okres od pierwszego miesiąca następującego po zakończeniu poprzedniego roku podatkowego do końca roku podatkowego nowo przyjętego. Okres ten nie może być krótszy niż 12 i dłuższy niż 23 kolejne miesiące kalendarzowe. Na gruncie ustawy o CIT możliwe jest zatem faktyczne wydłużenie roku podatkowego aż do 23 miesięcy.

Z tych właśnie względów procesy łączenia spółek oraz zmiany związane z określeniem długości roku podatkowego stanowią chętnie wykorzystywane i łatwo dostępne, a przy tym w pełni zgodne z przepisami prawa podatkowego narzędzie służące optymalizacji wysokości zobowiązań podatkowych przez podatników podatku dochodowego od osób prawnych.

EM