Czy stratę podatkową można rozliczyć po komercjalizacji

Istotnym elementem podatkowym jest kwestia sukcesji praw i obowiązków podatkowych. Na tym tle wyróżnia się szczególnie art. 93a par 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.), który stanowi, iż osoba prawna powstała w wyniku przekształcenia innej osoby prawnej albo przekształcenia spółki niemającej osobowości prawnej wstępuje we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki przekształconej osoby lub spółki. Przepis ten znajdzie zastosowanie do przedsiębiorstw państwowych, którym art. 16 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 112, poz. 981 z późn. zm.) nadaje osobowość prawną.

W orzecznictwie oraz nauce prawa pojawiły się wątpliwości, których praw i obowiązków dotyczy wskazana powyżej sukcesja, gdy chodzi o czas ich istnienia. Próbom interpretacji tegoż problemu położył kres Sąd Najwyższy w wyroku z 8 grudnia 2000 r., w którym wskazał, iż przedmiotem sukcesji są tylko te prawa i obowiązki przedsiębiorstwa państwowego, które spoczywały na nim w dacie przekształcenia, a ponadto tylko te z nich, które już zaktualizowały się w następstwie zachowań przedsiębiorstwa.

Istotny z punktu widzenia przedsiębiorstwa państwowego przekształconego w spółkę stał się wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 sierpnia 2012 roku. Wyrok ten dotyczy możliwości rozliczenia straty podatkowej przedsiębiorstwa państwowego, które następnie uległo komercjalizacji. W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił możliwość rozliczenia takiej straty przez spółkę. Sąd wskazał, iż do takiego stanu faktycznego nie ma zastosowania art. 7 ust. 3 pkt 5 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm. - dalej: ustawa o CIT), bowiem nie dochodzi wówczas do przejęcia lub nabycia przedsiębiorstwa państwowego, ale do jego przekształcenia w spółkę kapitałową. Wyrok ten jest korzystny dla podatnika.

Wyrok ten wzbudził jednak kontrowersje już w samym składzie orzekającym, poprzez złożenie zdania odrębnego. Wskazano na autonomię gałęzi prawa, jaką jest prawo podatkowe, i możliwość nadawania pewnym terminom na potrzeby prawa podatkowego odmiennych znaczeń. Brak ujęcia w ustawie definicji przedsiębiorcy oraz przedsiębiorstwa państwowego prowadzić ma do braku rozróżnienia tych terminów na gruncie prawa podatkowego i oparciu się na ustawach z zakresu przedsiębiorcy oraz przedsiębiorstwa państwowego. Potraktowanie przedsiębiorstwa państwowego jako przedsiębiorstwa nie doprowadzi do sytuacji, gdy w wyniku wykładni jeden z przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stanie się zbędny. Analiza przepisów art. 7 ust. 3 pkt 4 i 5 ustawy o CIT prowadzi bowiem do wniosków, iż z uwagi na odesłanie zawarte w pkt 5 przepisy te odnoszą się do odmiennych stanów faktycznych.

Rozważania te prowadzą ostatecznie do konkluzji, iż rozliczanie straty przedsiębiorstwa państwowego przez powstałą w wyniku przekształcenia spółkę jest niedopuszczalne, gdyż sprzeciwia się temu brzmienie przepisu art. 7 ust. 3 pkt 4 ustawy o CIT.

W przekonaniu niżej podpisanego autora zgodzić należy się z argumentacją poczynioną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Podsumowując powyższe, nie przesądzając o ostatecznym ukształtowaniu się praktyki w zakresie powyższego problemu, wskazać należy na konieczność dalszego ugruntowania poglądu w tej sprawie. Powołanie się w przyszłości na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego przez trzyosobowy skład, w którym pojawia się jedno zdanie odrębne, z pewnością wymagało będzie nie tylko dalszego uzasadnienia stanowiska podmiotu odwołującego, ale również polemiki z poglądem odmiennym.

@RY1@i02/2012/226/i02.2012.226.08800110a.802.jpg@RY2@

Wojciech Celichowski, adwokat z Kancelarii Adwokatów i Radców Prawnych Celichowski spółka partnerska

Wojciech Celichowski

adwokat z Kancelarii Adwokatów i Radców Prawnych Celichowski spółka partnerska