Podatnicy nie muszą korzystać ze stawek podstawowych

Warunki zastosowania indywidualnej stawki amortyzacji określa art. 16j ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT). Zgodnie z tą regulacją podatnicy, z zastrzeżeniem art. 16l tej ustawy, mogą indywidualnie ustalić stawki amortyzacyjne dla używanych lub ulepszonych środków trwałych, po raz pierwszy wprowadzonych do ewidencji danego podatnika, z tym że okres amortyzacji dla budynków (lokali) i budowli innych niż określone w pkt 4 (a więc innych niż budynki / lokale niemieszkalne, dla których stawka z wykazu stawek amortyzacyjnych wynosi 2,5 proc.), co do zasady nie może być krótszy niż 10 lat.

Dwa warunki

Analiza powyższego uregulowania prowadzi do wniosku, że indywidualne określenie stawki amortyzacji zostało obwarowane dwoma warunkami:

1) dany środek trwały musi spełniać warunki pozwalające uznać go za używany lub ulepszony oraz

2) środki trwałe mają być wprowadzone do ewidencji danego podatnika po raz pierwszy.

Ustawa o CIT wskazuje ponadto, że środki trwałe, o których mowa w ust. 1 pkt 3 (budynki, lokale i budowle inne niż wskazane w pkt 4) uznaje się za:

1) używane, jeżeli podatnik wykaże, że przed ich nabyciem były wykorzystywane co najmniej przez 60 miesięcy, lub

2) ulepszone, jeżeli przed wprowadzeniem do ewidencji wydatki poniesione przez podatnika na ich ulepszenie stanowiły co najmniej 30 proc. wartości początkowej.

Należy zauważyć, że ustawa nie zawiera ograniczeń co do podmiotu, który miałby wykorzystywać dany środek trwały przed wprowadzeniem go do ewidencji w celu wykazania zaistnienia przesłanki używania, tj. czy może to być ten sam podatnik, czy też inny podmiot. Można zatem uznać, że dla kwalifikacji środka trwałego jako używany, bez znaczenia pozostaje status podmiotu, jaki wcześniej z niego korzystał, a tym samym może to być również ten sam podatnik, który wykorzystywał składnik majątkowy na podstawie umowy leasingu operacyjnego.

Pierwszy z opisanych warunków stosowania indywidualnej stawki amortyzacji zostanie więc spełniony dopiero po upływie wymaganego okresu używania, chyba że podatnik wykaże, że leasingowane urządzenie zostało ulepszone, czyli na podstawie powyższej regulacji poniesione nakłady stanowiły co najmniej 30 proc. wartości początkowej.

Zauważyć również należy, że przedmiot umowy leasingu podlega także kwalifikacji dla celów prawa bilansowego i podlega wykazaniu w ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych dla celów rachunkowych. Natomiast niezbędnym wymogiem dla skorzystania z ustalenia indywidualnej stawki amortyzacji jest wprowadzenie danego środka trwałego do ewidencji po raz pierwszy.

Zasady ewidencji

W tym miejscu należy więc zwrócić uwagę na uregulowania ustawy o CIT dotyczące ewidencjonowania środków trwałych dla potrzeb ich amortyzacji. Z istoty umowy leasingu operacyjnego wynika, że podmiotem uprawnionym do amortyzowania środka trwałego oddanego do korzystania jest finansujący, co stanowi konsekwencję treści art. 16a ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o CIT oraz braku wskazania, że amortyzacji dokonuje leasingobiorca, jak czyni to ww. ustawa w odniesieniu do umowy leasingu finansowego (art. 17f ust. 1 pkt 3). W efekcie podatnik jako podmiot, który nie dokonuje amortyzacji przedmiotu leasingu, na podstawie przepisów ustawy o CIT, nie ma obowiązku wykazywać go w ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, prowadzonej dla celów podatkowych. Powyższy wymóg dotyczy bowiem składników majątku, w odniesieniu do których podatnik ma prawo dokonywać odpisów amortyzacyjnych, czyli stanowiących jego własność (współwłasność) lub przedmiot leasingu finansowego, jak również takich, które nie podlegają amortyzacji, ale które spełniają przesłanki definicyjne środka trwałego, co wynika z art. 16d ust. 2 ustawy o CIT. W takim wypadku składnik majątku wprowadza się do ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, najpóźniej w miesiącu przekazania ich do używania.

Wprowadzenie środka po raz pierwszy

Uwzględniając wymóg wykładni systemowej, warunek wprowadzenia środka trwałego do ewidencji po raz pierwszy, wynikający z art. 16j ust. 1 ustawy o CIT, należy odnosić do przedstawionych uregulowań tego aktu, nie zaś do uregulowań ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.). Zaewidencjonowanie przedmiotu leasingu po jego wykupieniu, na podstawie powołanych przepisów ustawy o CIT, dla celów podatkowych należy traktować jako odbywające się po raz pierwszy.

Natomiast wcześniejsze wykazywanie przedmiotu leasingu w ewidencji należy uznać za służące wypełnieniu wymogów ustawy o rachunkowości, niemającej charakteru podatkowotwórczego oraz kwalifikowaniu zawartej umowy dla celów bilansowych.

Podobne stanowisko w przedmiocie stosowania indywidualnej stawki amortyzacji w odniesieniu do wykupionych składników majątku używanych wcześniej na podstawie umowy leasingu przedstawił również dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji z 21 stycznia 2010 r. (nr ILPB3/423-995/09-4/KS).

Ważne

Indywidualne stawki amortyzacji stosuje się wówczas, gdy dany środek trwały można uznać za używany lub ulepszony oraz gdy zostanie wprowadzony do ewidencji podatnika po raz pierwszy

@RY1@i02/2012/107/i02.2012.107.07100160b.803.jpg@RY2@

Dorota Gaweł, konsultant podatkowy w ECDDP

Dorota Gaweł

konsultant podatkowy w ECDDP

Podstawa prawna

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).