Czy znaczne rozbieżności w wysokości odsetek są dopuszczalne

Pożyczki partycypacyjne powodują wiele problemów nie tylko na gruncie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, lecz także na gruncie polskich przepisów. Niejasne są konsekwencje podatkowe w sytuacji, gdy wysokość oprocentowania pożyczki partycypacyjnej różni się od oprocentowania tradycyjnych kredytów lub pożyczek. Moim zdaniem nieuzasadnione jest w takiej sytuacji odwoływanie się do przepisów o tzw. nieodpłatnym lub częściowo odpłatnym świadczeniu lub przepisów o warunkach rynkowych w transakcjach między podmiotami powiązanymi (wyższe lub niższe oprocentowanie pożyczki partycypacyjnej jest uzasadnione ryzykiem ponoszonym przez finansującego i nieprawidłowe jest porównywanie takich pożyczek z innymi dostępnymi na tradycyjnym rynku).

Problematyczna jest również możliwość zaliczania odsetek od pożyczki partycypacyjnej do kosztów podatkowych. Wydawać by się mogło, że związek wypłacanych odsetek z przychodami podmiotu otrzymującego taką pożyczkę w większości przypadków nie powinien budzić wątpliwości (pożyczki służą finansowaniu działalności pożyczkobiorcy, realizacji często ryzykownych projektów). Część organów podatkowych prezentuje jednak odmienne stanowisko, wskazując, że brakuje możliwości zaliczenia takich odsetek do odsetek w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. a) i 11 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm., z uwagi na fakt, że ich wysokość nie jest powiązana z okresem/terminem spłaty, lecz wynikami inwestycji. Ponadto organy podatkowe kwestionują możliwość kwalifikacji odsetek od pożyczki partycypacyjnej do kosztów uzyskania przychodów z uwagi na brak ich związku z przychodem. Zgodnie z argumentacją organów tego typu wydatki wiążą się w sposób bezpośredni z otrzymaniem samej pożyczki, a ich ponoszenie ma na celu uzyskanie neutralnego podatkowo przysporzenia na mocy art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, a nie uzyskanie konkretnych, bliżej określonych przychodów podatkowych. Idąc tokiem rozumowania prezentowanym przez organy podatkowe, należałoby stwierdzić, że każdorazowo odsetki od jakiejkolwiek pożyczki nie mogłyby zostać uznane za koszt z uwagi na brak ich związku z przychodem. Takie rozumowanie stałoby jednak w sprzeczności z przepisami prawa (w szczególności za zbędną uznać należałoby wtedy regulację art. 16 ust. 1 ustawy o CIT w zakresie dotyczącym wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów pewnej kategorii odsetek).

Warto zwrócić także uwagę na ryzyko przekwalifikowania przez organy podatkowe umowy pożyczki partycypacyjnej na innego typu umowę, co zasadniczo zmienia konsekwencje podatkowe dla stron umowy. W szczególności w sytuacji, gdy finansujący ma zagwarantowane prawo kontroli niektórych obszarów działalności pożyczkobiorcy, umowa pożyczki partycypacyjnej może zostać zakwalifikowana jako wspólne przedsięwzięcie (np. interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 14 grudnia 2010 r., nr IPPB3/423-580/10-5/JB).

Przed zawarciem umowy pożyczki partycypacyjnej warto zatem dokładnie sprawdzić, jak duże jest ryzyko kłopotów z uznaniem odsetek za koszt podatkowy.

@RY1@i02/2012/107/i02.2012.107.071000600.802.jpg@RY2@

Monika Marta Dziedzic, radca prawny i doradca podatkowy, partner w MDDP

Monika Marta Dziedzic

radca prawny i doradca podatkowy, partner w MDDP