Jak rozliczyć działalność statutową w CIT

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT) przewidują możliwość zwolnienia od opodatkowania dochodu uzyskiwanego przez podatników, których statutowym celem działalności jest działalność społecznie użyteczna. Rodzaje tej działalności są wyraźnie wskazane w przepisach, tj. w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT, i obejmują m.in.: działalność naukową, naukowo-techniczną, oświatową, kulturalną, w zakresie kultury fizycznej i sportu, ochrony środowiska, dobroczynności, ochrony zdrowia i pomocy społecznej, ale tylko w tej części, w której dochód jest przeznaczony na te cele.

Skorzystanie z tego zwolnienia polega na tym, że jeśli dany podmiot obliczy roczny dochód i przeznaczy go na cele społecznie użytecznie, to nie zapłaci od tego podatku. Jednak w kwestii wydatkowania takiego dochodu podatnicy toczą liczne spory z organami podatkowymi.

Dochód taki jest zwolniony, jeśli zostanie przeznaczony na cele korzystające ze zwolnienia, w tym także na nabycie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych służących bezpośrednio realizacji tych celów oraz na opłacenie podatków niestanowiących kosztu uzyskania przychodów (bez względu na termin wydania tego dochodu). Jednak takie przeznaczenie dochodu wiąże się z tym, że trzeba go wykazać w rocznej deklaracji CIT-8.

Stosowanie zwolnienia

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjął się pogląd, że zwolnienie to jest skierowane przede wszystkim do fundacji, stowarzyszeń, jednostek badawczo-rozwojowych i innych osób prawnych wykonujących działalność społecznie użyteczną, a nie działalność nastawioną na zysk. Tym samym z tego zwolnienia nie mogą korzystać: przedsiębiorstwa państwowe, spółdzielnie i spółki, w tym kapitałowe. Jest to wyraźnie określone w przepisach. Zwolnienie to nie jest więc przewidziane dla spółek, nawet jeżeli w ramach swojej działalności realizują cele społeczne.

Żeby skorzystać ze zwolnienia, należy przede wszystkim być podmiotem, który w swoich celach statutowych ma zapisane cele zbieżne z wymienionymi w ustawie. Dla zastosowania zwolnienia decydujące jest nie źródło dochodu, ale cel, na jaki dochód jest przeznaczony i wydatkowany. Jeśli więc podmiot gospodarczy uzyska dochody zarówno z działalności statutowej, jak i z działalności gospodarczej, to nie będzie płacił od nich podatku, pod warunkiem że dochody te zostaną wydatkowane na cele statutowe.

Ważne jest to, że nie wszystkie cele statutowe danego podmiotu muszą być zbieżne z ustawowymi - wystarczy, aby tylko niektóre z nich były celami wymienionymi w ustawie.

Kolejnym warunkiem jest to, żeby dochód mający podlegać zwolnieniu był przeznaczony i wydatkowany na cele statutowe. Przy czym czas, jaki upłynie od przeznaczenia tych środków do ich wydatkowania, jest nieistotny, może to nawet nastąpić za kilka lat.

Przeznaczenie i wydatkowanie dochodu

Kluczowe dla skorzystania przez dany podmiot ze zwolnienia podatkowego jest ustalenie, co oznacza ujęty w przepisach zwrot ,,przeznaczenie i wydatkowanie dochodu na cele statutowe".

Dla organów podatkowych ważne jest, aby dany podmiot określił swoje cele w sposób precyzyjny i niebudzący wątpliwości. Zwolnienie dotyczy wydatków na nabycie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych służących bezpośrednio realizacji celów ustawowych.

Do wydatków, które w ocenie fiskusa nie kwalifikują się do objęcia zwolnieniem, należą m.in.: wydatki na objęcie udziałów poprzez wniesienie wkładu do spółek kapitałowych, wydatki na kary umowne oraz odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z 18 marca 2010 r. (sygn. akt I SA/Wr 12/10, nieprawomocny) potwierdził, że wyłączone z tego są również wpłaty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON). Natomiast WSA w Warszawie w wyroku z 6 czerwca 2011 r. (sygn. akt III SA/Wa 1089/11, nieprawomocny), uznał, że ze zwolnienia nie może korzystać jednostka (izba gospodarcza), która w ramach organizowania działalności ściśle gospodarczej dla przedsiębiorców wykonuje również dla nich szkolenia. W ocenie sądu gdyby tak było, to zwolnieniem byłaby objęta każda grupa zawodowa, jeżeli dla danej grupy branżowej przedsiębiorców organizowałaby spotkania szkoleniowe.

Należny podatek

W przypadku wydatkowania dochodu na inne cele niż statutowe, określone w statucie organizacji i zbieżne z celami ustawowymi, należy zapłacić podatek.

W sytuacji gdy podatnik w deklaracji CIT-8 wskazał, że przeznaczy dochód na cele statutowe, ale dochód ten wydatkuje na inne cele, wówczas bez wezwania urzędu wpłaca podatek od tego dochodu do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonał wydatku.

Istotne jest jednak to, że w takim przypadku inaczej liczy się termin przedawnienia obowiązku podatkowego. Otóż 5-letni termin przedawnienia liczy się wówczas od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, nie zaś z upływem terminu zadeklarowania wydatkowania dochodów na cele statutowe. Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się właśnie w momencie niewłaściwego wydatkowania środków. Oznacza to, że stowarzyszenia i fundacje powinny dłużej przechowywać swoje księgi podatkowe i dokumenty potwierdzające określone wydatki. Przykładowo, jeśli przeznaczyły dochód w 2005 roku na cele statutowe, a wydatkowały go na początku 2012 roku, to wcale nie oznacza, że zobowiązanie podatkowe z tego tytułu uległo przedawnieniu wraz z upływem 2010 roku, ale będzie liczone od początku 2013 roku, czyli upłynie wraz z końcem 2017 roku. [Przykład 1, 2]

Złożenie deklaracji

Organizacje realizujące zadania statutowe mają obowiązek złożenia CIT-8, nawet jeśli cały dochód osiągnięty w danym roku podatkowym korzysta ze zwolnienia.

Dla prawidłowości i skuteczności złożenia deklaracji CIT-8 konieczne jest jej podpisanie. Za osoby prawne deklarację mogą podpisać albo osoby uprawnione, np. członkowie zarządu, albo też ustanowieni przez nich pełnomocnicy.

Osoba, składając zeznanie roczne, podpisuje oświadczenie o znajomości przepisów kodeksu karnego skarbowego (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.) o odpowiedzialności za podanie danych niezgodnie z rzeczywistością i przez to narażenie na uszczuplenie podatku. W poz. 104 należy wskazać dane kontaktowe do tej osoby (poz. 101 CIT-8).

W poz. 102 należy złożyć podpisy i pieczątki osoby lub osób uprawnionych do zarządzania jednostką. W poz. 103 wpisuje się datę wypełnienia zeznania.

Deklarację roczną należy złożyć w urzędzie skarbowym właściwym dla podatnika, ustalonym według siedziby podatnika, określonej np. w statucie organizacji.

PRZYKŁAD 1

Kupno lokalu dla fundacji

Fundacja, której jednym z celów statutowych jest ochrona zdrowia, przeznaczyła otrzymane środki od swoich fundatorów na zakup sprzętu medycznego dla szpitala w kwocie 50 tys. zł oraz na zakup poddasza w budynku, będącego nową siedzibą organizacji, w kwocie 150 tys. zł.

W przypadku pierwszej kwoty dochodzi do przeznaczenia i wydatkowania środków na cele ochrony zdrowia, zgodne z celami ustawowymi. Kwota ta nie podlega więc opodatkowaniu 19-proc. stawką. Natomiast w przypadku drugiej kwoty powstaje spór, czy dochodzi tu do przeznaczenia środków na cele statutowe.

Nabycie przez stowarzyszenie lokalu z przeznaczeniem na nową siedzibę nie jest tożsame z przeznaczeniem budynku na realizację bezpośrednio celów statutowych przez to stowarzyszenie. W lokalu tym stowarzyszenie nie będzie bezpośrednio realizować działalności statutowej, tj. nie tylko w zakresie ochrony zdrowia, ale także jakiejkolwiek innej, w tym działalności naukowej, oświatowej, kulturalnej, w zakresie kultury fizycznej i sportu, ochrony środowiska, dobroczynności, pomocy społecznej, rehabilitacji zawodowej i społecznej inwalidów. Takie jest stanowisko organów podatkowych, które potwierdził m.in. WSA w Lublinie w wyroku z 23 kwietnia 2010 r. (sygn. akt I SA/Lu 84/10, nieprawomocny).

PRZYKŁAD 2

Inwestycja w jednostki funduszu

Fundacja przeznacza 15 tys. swoich środków na zakup jednostek funduszu inwestycyjnego.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 lub pkt 6c ustawy o CIT, który stanowi, że obecnie wydatkiem korzystającym ze zwolnienia jest również lokowanie środków finansowych przeznaczonych na cele statutowe w instrumenty finansowe w celu zabezpieczenia, a nawet pomnożenia środków.

Zwolnienie będzie mieć zastosowanie, jeżeli dochody fundacji będą lokowane poprzez nabycie:

1) wyemitowanych po 1 stycznia 1989 r. obligacji Skarbu Państwa lub bonów skarbowych;

2) wyemitowanych po 1 stycznia 1997 r. przez jednostki samorządu terytorialnego obligacji;

3) papierów wartościowych lub niebędących papierami wartościowymi instrumentów finansowych, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 211, poz. 1384 z późn. zm.), o ile nabycie powyższych walorów następuje w ramach zarządzania portfelem, o którym mowa w art. 75 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi;

4) jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych.

Oznacza to, że środki przeznaczone na zakup jednostek funduszy nie są opodatkowane i należy je wykazać w załączniku do deklaracji CIT-8, czyli druku CIT-8/O.

Jak wypełnić CIT-8

Dochody przeznaczone na cele statutowe wykazuje się w poz. 8 załącznika CIT-8/O, a następnie przenosi się je do poz. 40 zeznania CIT-8. Będzie to więc kwota 50 tys. zł przekazana na rzecz szpitala oraz 15 tys. wpłacone na fundusz inwestycyjny, a także kwota 10 tys. zł przeznaczona na cele statutowe, ale jeszcze niewydatkowana. Kwotę 10 tys. zł należy wpisać również do części F2. załącznika CIT-8/O; w poz. 70 wykazać bowiem należy dane o dochodach wolnych od podatku, przeznaczonych, a niewydatkowanych na cele statutowe.

Wydatek na remont biura w kwocie 10 tys. zł stanowi koszt niezwiązany z zadaniami statutowymi i nie jest on wykazywany jako dochód przeznaczony i wydatkowany na cele statutowe (zwolnione). Należy go wykazać w poz. 31 (koszty uzyskania przychodów) zeznania CIT-8.

@RY1@i02/2012/025/i02.2012.025.071001100.101.gif@RY2@

@RY1@i02/2012/025/i02.2012.025.071001100.102.gif@RY2@

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a pkt 2, art. 17 ust. 1e ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

serwis ksiegowosc.gazetaprawna.pl

Znajdziesz w nim cały wypełniony formularz zeznania CIT-8 i informacji CIT-8/O