Ocena usług wsparcia o małej wartości dodanej może być łatwiejsza

1 W obrębie grup kapitałowych często spotyka się transakcje zakupu usług wsparcia od zagranicznych podmiotów powiązanych. Podczas kontroli organy podatkowe przeważnie mają zastrzeżenia do tego rodzaju umów. Dlaczego?

Organy podatkowe, przeprowadzając kontrolę w zakresie transakcji zawartych między podmiotami powiązanymi, najczęściej skupiają się na zakupie przez polskich podatników usług wsparcia od ich zagranicznych podmiotów powiązanych (spółek babek, matek, sióstr). W trakcie kontroli organy podatkowe przede wszystkim badają, czy takie usługi były rzeczywiście świadczone i czy są wystarczające dowody ich świadczenia, a w konsekwencji - czy opłaty poniesione z tytułu ich nabycia mogą zostać zaliczone jako koszty uzyskania przychodów i wreszcie - czy cena w danej transakcji jest ceną ustaloną na poziomie rynkowym.

2 Jak podatnicy powinni przygotować się do kontroli?

W celu uzyskania pozytywnych wyników kontroli podatkowej podatnicy muszą przedstawić opracowane w szczegółowy sposób materiały i informacje dokumentujące daną usługę. Najczęściej muszą też opracować dokumentację podatkową wymaganą przepisami art. 9a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.), w której dokładnie wykażą korzyści płynące z nabycia danej usługi wewnątrz grupy. Takie przygotowanie wymaga oczywiście dużego nakładu pracy, jest czasochłonne i w efekcie kosztowne.

W związku z tym, że kontrola usług wsparcia o małej wartości dodanej sprawia problemy nie tylko w Polsce, ale także w wielu innych państwach Unii Europejskiej, Komisja Europejska wydała 25 stycznia 2011 r. komunikat do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie prac wspólnego forum UE ds. cen transferowych i związanych z nimi propozycji, m.in. w sprawie usług o niskiej wartości dodanej świadczonych wewnątrz grup kapitałowych.

3 Jaki był cel tego komunikatu?

Celem komunikatu było zminimalizowanie praktycznych problemów związanych z weryfikacją zastosowanej ceny w transakcji dotyczącej usług o niskiej wartości dodanej zawartej między podmiotami powiązanymi i to zarówno dla przedsiębiorstw wielonarodowych, jak i administracji podatkowych. Problemy z tym związane dotyczą przede wszystkim ryzyka przeznaczania nadmiernych środków na dokumentowanie i kontrolę usług o niskiej wartości i braku wskazówek dotyczących tego rodzaju usług. Komisja Europejska, wydając komunikat, miała na uwadze ułatwienia kontroli usług wsparcia, co w konsekwencji powinno prowadzić do usprawnienia kontroli takich usług.

4 Co oznacza pojęcie usługi o niskiej wartości dodanej świadczone wewnątrz grupy kapitałowej? Czy istnieje definicja tych usług?

Określenie, czym są usługi o niskiej wartości dodanej świadczone wewnątrz grupy kapitałowej, jest niezwykle istotną kwestią. W komunikacie brak jest jednoznacznej definicji tego pojęcia. Zostały jednak wskazane pewne parametry, na podstawie których można taką grupę usług wyodrębnić. I tak w komunikacie wskazane zostały przede wszystkim usługi wsparcia działalności usługobiorcy oraz zespalające strukturę korporacyjną. Główną cechą takich usług, jak wskazuje dokument, jest ich rutynowość i generowanie niskiej wartości dodanej zarówno dla usługobiorcy, jak i dla usługodawcy. Trzeba jednak pamiętać, że nie jest to tożsame z wygenerowanymi obrotami w takich transakcjach. Usługami o niskiej wartości dodanej mogą być bowiem świadczenia generujące wysokie obroty, jednak o niewielkiej wartości dodanej i o niewielkim stopniu ryzyka. Usługi takie najczęściej świadczone są na podstawie jednej umowy i są związane zwykle z pulą kosztów i kluczem podziału.

5 Jakie ułatwienia zaproponowała zatem Komisja Europejska?

Komisja Europejska w wydanym komunikacie proponuje przede wszystkim ułatwienie przeprowadzenia oceny usług wsparcia o małej wartości dodanej świadczonych wewnątrz grupy. Polega to mianowicie na odformalizowaniu wymagań dokumentacyjnych dla wskazanych w komunikacie usług. Komisja Europejska wskazała wprawdzie listę informacji, które podatnik powinien przedstawić organom skarbowym w przypadku kontroli usług wsparcia nabywanych od podmiotu powiązanego, jednak informacje te mają na celu przedstawienie aspektów ekonomicznych transakcji (np. opis tworzenia puli kosztów, klucza podziałów, uzasadnienie wysokości marży), a nie - jak do tej pory - jej aspektów formalnych. Oznacza to, że w trakcie kontroli najważniejszą kwestią będzie analiza strony ekonomicznej nabytej usługi wsparcia wewnątrz grupy. Podatnik powinien przedstawić organom skarbowym informacje tzw. dobrej jakości dotyczące kontrolowanej transakcji. Kontrolujący natomiast powinien, zgodnie z wytycznymi zawartymi w komunikacie, wykazać się odpowiednim poziomem zaufania oraz racjonalną interpretacją informacji i materiałów dokumentujących dane usługi.

Wydaje się, że dzięki tym wytycznym zwiększy się przewidywalność przeprowadzanych kontroli podatkowych, co z kolei pozwoli podatnikom na lepsze przygotowanie się do nich.

6 Jaką moc ma komunikat w systemie acquis communautaire?

Komunikat stanowi źródło prawa wspólnotowego, tzn. soft law. Oznacza to, że co do zasady dokument ten nie posiada mocy prawnej, jednak wywołuje on określone skutki prawne choćby ze względu na to, że podlega on publikacji w Urzędowym Dzienniku UE. Z drugiej strony, brak jest pełnej jasności co do sposobu stosowania wytycznych zamieszczonych w komunikacie.

Należy zaznaczyć, że ceny transferowe należą do obszaru, w którym Komisja Europejska nie posiada wyraźnej legitymacji legislacyjnej innej niż właśnie do wydawania aktów z zakresu soft law, co najprawdopodobniej wynika ze specyfiki tego zagadnienia. "Miękkie prawo" wprawdzie nie podlega obowiązkowi transpozycji do prawa krajowego, jednak coraz częściej odgrywa równie ważną rolę, co akty posiadające moc wiążącą. Ze względu na swoją specyfikę obszar dotyczący transakcji między podmiotami powiązanymi jest dziedziną, która poddana jest regulacji wspólnotowej na gruncie "prawa miękkiego". Ta forma regulacji wspólnotowej okazuje się najbardziej efektywną formą regulacji w zakresie szeroko rozumianych cen transferowych.

Warto też podkreślić, że Komisja Europejska w omawianym komunikacie wezwała państwa członkowskie Unii Europejskiej do niezwłocznego wdrożenia wytycznych do krajowych porządków prawnych tychże państw. W odpowiedzi polski rząd wydał 11 marca 2011 r. stanowisko, w którym popiera stanowisko Komisji, iż stosowanie zasad wskazanych w wytycznych ułatwi ocenę usług objętych tym dokumentem.

7 Czy w praktyce są stosowane zalecenia zawarte w komunikacie Komisji?

W związku z brakiem sankcji za niestosowanie soft law wydawać by się mogło, że normy "prawa miękkiego" nie podlegają kontroli wykonania. Tymczasem miękkie prawo nie tylko stanowi wskazówkę interpretacyjną, ale także kształtuje niejednokrotnie praktykę sądów i organów administracji.

W związku z wezwaniem Komisji w treści komunikatu do wdrożenia zaleceń zawartych w wytycznych przez państwa członkowskie do krajowych ustawodawstw lub przepisów administracyjnych można oczekiwać, że wytyczne zostaną w odpowiedni sposób włączone do przepisów prawa krajowego. Tymczasem ze względu na ich wagę powinny być już teraz uwzględniane przez organy podatkowe i przez podatników, których dotyczą, co z pewnością pozwoli tym drugim lepiej przygotować się do kontroli, a organom skarbowym pomoże usprawnić przeprowadzenie takiej kontroli.

Komunikat Komisji spotkał się z pozytywną oceną zarówno Rady Podatkowej Lewiatan, jak i Krajowej Izby Gospodarczej. Również polski rząd w swoim stanowisku z 11 marca 2011 r. potwierdził, że przedstawiciele Polski będą aktywnie uczestniczyć w pracach Wspólnego Forum UE ds. Cen Transferowych w powyższym zakresie.

@RY1@i02/2012/010/i02.2012.010.07100120c.802.jpg@RY2@

Materiały prasowe

Agnieszka Oleksyn-Wajda, menedżer w zespole ds. cen transferowych, Doradztwo Podatkowe KPMG

Usługi o niskiej wartości dodanej

Główną cechą takich usług jest ich rutynowość i generowanie niskiej wartości dodanej dla usługobiorcy, jak i dla usługodawcy. Najbardziej typowe usługi wsparcia określone jako usługi o niskiej wartości to np. usługi informatyczne, usługi związane z zarządzaniem zasobami ludzkimi, usługi marketingowe, usługi prawne, księgowość i usługi administracyjne, usługi techniczne oraz inne związane z działalnością i strategią przedsiębiorstw wielonarodowych.

Rozmawiała Ewa Ciechanowska

Podstawa

Komunikat z 25 stycznia 2011 r. Komisji Europejskiej do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie prac wspólnego forum UE ds. cen transferowych i związanych z nimi propozycjami, m.in. w sprawie usług o niskiej wartości dodanej świadczonych wewnątrz grup kapitałowych.