Niepodzielony zysk nie powoduje powstania przychodu

W myśl art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT, przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności: wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń. Wyjątek stanowią świadczenia związane z używaniem środków trwałych otrzymanych przez samorządowe zakłady budżetowe (w rozumieniu ustawy o finansach publicznych) oraz spółki użyteczności publicznej z wyłącznym udziałem jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków od Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków w nieodpłatny zarząd lub używanie.

Orzecznictwo zamiast definicji

Ustawa o CIT nie definiuje jednak pojęcia nieodpłatnego świadczenia. W orzecznictwie i interpretacjach podatkowych ugruntował się pogląd, iż dla celów podatkowych przez nieodpłatne świadczenia należy rozumieć te wszystkie zdarzenia prawne lub gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, tj. niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie w majątku podatnika, mające konkretny wymiar finansowy.

W związku z tym pojawia się pytanie, czy po stronie spółki powstaje przychód podlegający opodatkowaniu CIT z tytułu korzystania ze środków pieniężnych pochodzących z niepodzielonego zysku.

Regulacje kodeksowe

W myśl art. 191 par. 1 obowiązującego kodeksu spółek handlowych wspólnik ma prawo do udziału w zysku wynikającym z rocznego sprawozdania finansowego i przeznaczonym do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników. W związku z tym dopóki nie zostanie podjęta uchwała o podziale zysku, wynikającego z rocznego sprawozdania finansowego, zysk ten pozostaje w dyspozycji spółki, a nie wspólników. Oznacza to, że niepodzielony zysk nie stanowi własności wspólników. W rezultacie o nieuprawnionym i nieodpłatnym korzystaniu z takiego zysku przez spółkę mówić należy tylko w odniesieniu do okresu rozpoczynającego się z dniem podjęcia uchwały o podziale zysku (por. wyrok NSA z 15 lutego 2006 r., sygn. akt II FSK 625/05).

Nie zawsze obowiązywały powyższe zasady. Generalna zasada wyrażona w art. 191 par. 1 nieobowiązującego od 1 stycznia 2001 r. kodeksu handlowego mówiła, że wspólnik ma prawo do udziału w zysku wynikającym z rocznego sprawozdania finansowego i przeznaczonym do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników. Pozostawienie zysku niezgodnie z powyższymi zasadami prowadziło do powstania nieodpłatnego świadczenia po stronie spółki, także wtedy, gdy umowa spółki przewidywała możliwość rozporządzenia czystym zyskiem w drodze uchwały wspólników. W podobnym tonie wypowiedział się nawet NSA, który stwierdził w jednym z wyroków, że: jeśli chodzi o zysk zatrzymany w spółce, mamy do czynienia z nieodpłatnym świadczeniem, ale jego wartość odpowiada wysokości oprocentowania, jakie spółka musiałaby zapłacić zaciągając kredyt w lokalnym banku (sygn. akt II FSK 8/06). Jednakże w stosunku do stanów faktycznych, jakie mają miejsce po 1 stycznia 2001 r., linia orzecznictwa dotycząca zysku pozostawionego w spółce z o.o. wykształcona na gruncie dawnego kodeksu handlowego stała się nieaktualna.

Stanowisko fiskusa

Z powyższego wynika, że niepodzielenie zysku spółki nie rodzi przychodu dla celów podatkowych po jej stronie. Potwierdzenie tego stanowiska można odnaleźć w interpretacji wydanej przez dyrektora Urzędu Skarbowego Poznań-Nowe Miasto z 31 maja 2005 r. (nr ZDA/423-09/MRO/05) , w której stwierdza on: Stosownie do art. 191 par. 1 k.s.h. przed podjęciem przez zgromadzenie wspólników uchwały o przeznaczeniu zysku do podziału między wspólników nie nabywają oni prawa do dywidendy, a spółka ma pełne prawo zatrzymać zysk, który do czasu podjęcia takiej uchwały jest własnością spółki. Nie można więc w takim przypadku uznać, że spółka uzyskała nieodpłatne świadczenie w postaci prawa do nieodpłatnego korzystania z kapitału wspólników.

Podobne stanowisko potwierdzają np. interpretacje: dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 19 czerwca 2009 r. (nr IBPBI/2/423-345/09/AP), dyrektora Urzędu Skarbowego w Łodzi z 30 sierpnia 2007 r. (nr ŁUS-II-2-423/177/07/AG).

W odniesieniu do spółek akcyjnych należy stwierdzić podobnie, że w przypadku niepodjęcia przez walne zgromadzenie uchwały o przeznaczeniu zysku do podziału między akcjonariuszy zgodnie z art. 347 k.s.h., akcjonariusze nie nabywają praw do dywidendy, co w rezultacie powoduje, iż nie można uznać, by spółka uzyskała świadczenie nieodpłatne w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT (por. interpretację dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 2 marca 2009 r., nr ILPB3/423-804/08-4/ŁM).

WAŻNE

Przez nieodpłatne świadczenia należy rozumieć te wszystkie zdarzenia prawne lub gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, tj. niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie w majątku podatnika, mające konkretny wymiar finansowy

@RY1@i02/2013/194/i02.2013.194.071000500.807.jpg@RY2@

Grzegorz Wachołek kierownik w zespole podatków bezpośrednich w ECDDP Spółka  z o.o.

Grzegorz Wachołek

kierownik w zespole podatków bezpośrednich w ECDDP Spółka  z o.o.

@RY1@i02/2013/194/i02.2013.194.071000500.808.jpg@RY2@

Magdalena Szczepańska młodszy konsultant podatkowy w ECDDP Spółka z o.o.

Magdalena Szczepańska

młodszy konsultant podatkowy w ECDDP Spółka z o.o.

Podstawa prawna

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.). Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, (Dz.U. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.). Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).