Od 2014 roku więcej podmiotów objętych przepisami o cenach transferowych

Podmioty powiązane są poddane szczególnym regulacjom w zakresie prawa podatkowego. Na czym to polega?

W świetle aktualnie obowiązujących przepisów, organy podatkowe są uprawnione do oszacowania dochodów podatnika i do ich określenia w wysokości wyższej niż zadeklarowana, jeżeli w wyniku istniejących powiązań między podmiotami ustalone lub narzucone zostały warunki różniące się od tych, które ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane. Jednocześnie na podatnikach przeprowadzających transakcje z podmiotami powiązanymi spoczywa obowiązek sporządzania specjalnej dokumentacji podatkowej dla tego rodzaju transakcji.

A jeśli takiej dokumentacji nie ma?

Sankcja za brak wymaganej dokumentacji jest dość dolegliwa, ponieważ polega na zastosowaniu przez organ podatkowy karnej, 50-proc. stawki podatku do opodatkowania różnicy między dochodem określonym przez organ a zadeklarowanym przez podatnika.

Co budzi największe kontrowersje?

W praktyce wiele wątpliwości budzi stosowanie powyższych regulacji w transakcjach zawieranych między spółkami kapitałowymi (a więc podatnikami podatku dochodowego) oraz spółkami osobowymi (podmiotami, które nie są podatnikami podatku dochodowego). Zgodnie bowiem z aktualnym brzmieniem przepisów powyższym restrykcjom podlegają transakcje zawierane przez "podmioty krajowe".

Co kryje się pod tym pojęciem?

Pojęcie "podmiot krajowy" zostało zdefiniowane w ustawie z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.; dalej: ustawa o CIT) i w ustawie z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.; dalej: ustawa o PIT) jako "podatnik podatku dochodowego mający siedzibę (zarząd) lub miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej". Z brzmienia wskazanej definicji wynika, że obejmuje ona zarówno podatnika PIT, jak i CIT, natomiast nie obejmuje innych podmiotów, które takimi podatnikami nie są. W konsekwencji spółki osobowe nie powinny być uznawane za "podmioty krajowe", a więc nie powinny podlegać regulacjom przewidzianym dla transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi.

Czy organy podatkowe i sądy podzielają takie rozumowanie?

Organy podatkowe i sądy administracyjne wypracowały w tym zakresie odmienną praktykę. Jak wynika z wydawanych decyzji i orzeczeń, jeżeli podatnik i podmioty z nim powiązane utworzą spółkę osobową, a warunki transakcji zawierane z tą spółką i transakcji zawieranych przez pozostałych powiązanych z podatnikiem wspólników z taką spółką osobową odbiegałyby od warunków, jakie ustaliłyby podmioty niepowiązane, i w następstwie tego podatnik uzyskiwałby dochody niższe od tych, jakich należałoby oczekiwać, gdyby powiązania podatnika z pozostałymi wspólnikami spółki osobowej nie istniały, to w takim przypadku organy podatkowe na podstawie art. 11 ustawy o CIT mogą określić dochód podatnika bez uwzględnienia warunków wynikających powiązań. Co ciekawe, jednocześnie organy podatkowe w wydawanych interpretacjach i sądy w swoich rozstrzygnięciach podkreślają, że spółka osobowa nie musi sporządzać dokumentacji dla transakcji przeprowadzanych ze swoimi udziałowcami.

To jakaś niespójność?

Tak, widać tu pewną niespójność w stanowisku organów podatkowych oraz sądów, które z jednej strony każą stosować przepisy o cenach transferowych do transakcji ze spółką osobową, a z drugiej strony nie wymagają sporządzania dla takich transakcji dokumentacji podatkowej.

Ale w nowelizacji ustawy o CIT zaplanowano zmiany...

1 stycznia 2014 r. ma wejść w życie nowelizacja przepisów, która zmienia definicję podmiotu krajowego i jednoznacznie obejmuje tym pojęciem również jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, do której to kategorii zaliczane są również wszystkie spółki osobowe.

A co z dokumentacją podatkową?

Zgodnie z nowymi regulacjami rozszerzony będzie również katalog transakcji, dla których trzeba będzie sporządzać dokumentację podatkową. Obowiązkiem sporządzenia takiej dokumentacji zostanie objęte także zawarcie przez podmioty powiązane umowy spółki niebędącej osobą prawną, umowy wspólnego przedsięwzięcia lub umowy o podobnym charakterze. W szczególności dokumentacji podlegać będą przyjęte w umowie zasady dotyczące praw do udziału w zysku wspólników (stron umowy) oraz ich uczestnictwa w stratach. Obowiązek dokumentacyjny ma być również rozszerzony na podatników w zakresie wewnętrznych przepływów występujących między podatnikiem a jego zagranicznym zakładem. Obowiązki te będą dotyczyły transakcji, które mają wpływ na dochód przypisywany temu zakładowi - w przypadku podatnika o ograniczonym obowiązku podatkowym w Polsce lub mają wpływ na dochód osiągnięty na terytorium Polski - w przypadku podatników o nieograniczonym obowiązku podatkowym w Polsce.

Czy planowane zmiany zakończą spory?

Niestety, objęcie transakcji ze spółkami osobowymi restrykcjami przewidzianymi dla transakcji między podmiotami powiązanymi może prowadzić do wielu nowych konfliktów z organami podatkowymi, z uwagi na specyficzny charakter spółek tego rodzaju.

A dokładniej...

Wątpliwości może budzić np. weryfikacja przez organy podatkowe rynkowości zasad dotyczących praw do udziału w zysku wspólników oraz ich uczestnictwa w stratach. W przypadku spółek osobowych sposób podziału zysku często zależy bowiem nie tylko od wysokości wniesionego wkładu, ale wynika również z zaangażowania wspólnika w prowadzenie spraw spółki. Jako przykład można podać spółkę komandytową, która ze swej istoty zakłada istnienie dwóch rodzajów wspólników, z których jeden wyposaża spółkę w środki niezbędne do jej funkcjonowania przy ograniczeniu swojej odpowiedzialności za zobowiązania spółki (komandytariusz), natomiast drugi prowadzi sprawy spółki i odpowiada za jej zobowiązania całym swoim majątkiem bez ograniczeń (komplementariusz). Porównanie wartości wkładów tych dwóch kategorii wspólników z perspektywy cen transferowych może być trudne. O ile bowiem wysokość wkładu pieniężnego jest czynnikiem obiektywnym i łatwo poddającym się weryfikacji, to ustalenie pozostałych czynników wpływających na określenie prawa do udziału w zysku czy udziału w stratach może być trudne przy zastosowaniu metod stosowanych na gruncie przepisów z zakresu cen transferowych. W praktyce problemy może rodzić np. wskazanie porównywalnych transakcji, które mogłyby potwierdzać, iż dana umowa spółki została zawarta na warunkach rynkowych.

@RY1@i02/2013/110/i02.2013.110.071000200.802.jpg@RY2@

materiały prasowe

Andrzej Dębiec, partner, doradca podatkowy, kancelaria Hogan Lovells

Rozszerzony zostanie katalog transakcji, dla których trzeba będzie sporządzać dokumentację podatkową

Rozmawiała Ewa Ciechanowska