Ofiara oszustwa zachowuje prawo do rozliczenia kosztów

Chcąc pozbawić podatnika prawa do zaliczenia poniesionego wydatku do kosztów uzyskania przychodu (dalej: KUP) z powodu tego, że nie można ustalić źródła pochodzenia towaru, organ ma obowiązek wykazać, że podatnik świadomie bierze udział w takich transakcjach.

Dyrektor urzędu kontroli skarbowej określił stronie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku CIT za 2008 r. Wydał decyzję dotyczącą przychodów i kosztów. Zajmiemy się jednak jedynie kwestią rozliczenia kosztów. Organ podatkowy w wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego stwierdził, że spółka zawyżyła KUP, ponieważ zaliczyła do nich kwoty wynikające z 49 faktur VAT, które wystawiła spółka K. Problem polegał na tym, że zdaniem organu faktury nie dokumentowały rzeczywistego przebiegu zdarzeń.

Istota sporu sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy w omawianym stanie faktycznym organ podatkowy mógł pozbawić skarżącego prawa do zaliczenia do kosztów wydatku na nabycie towaru udokumentowanego 49 fakturami.

Stanowisko organu podatkowego sprowadzało się do tego, że nabywca towarów nie ma prawa do zaliczenia do KUP wydatków, które są udokumentowane pustymi fakturami. Organ nie wyjaśnił jednak, czy faktycznie skarżący kupił towar od sprzedawcy, czy nie. Sąd wyjaśnił, że organ skupił się jedynie na tym, że sprzedawca nie posiadał miejsca wykonywania działalności ani żadnych środków trwałych, transportu i wyposażenia, z wyjątkiem notebooka, nie zatrudniał też pracowników, nie złożył do urzędu skarbowego w obowiązującym terminie zeznania CIT-8 za 2008 r., a deklaracje VAT-7 złożone zostały tylko za niektóre miesiące 2008 r. Zadeklarowano w nich niewielkie kwoty podlegające wpłacie do urzędu skarbowego, ale nie zostały one uiszczone. Prezes spółki K., czyli sprzedawcy, nie udzielił żadnych wiarygodnych wyjaśnień. Jednak w aktach sprawy były zeznania innych osób, które potwierdziły rozładunek towaru. Również prezes skarżącej spółki to potwierdził, a więc - jak stwierdził sąd - towar faktycznie mógł zostać dostarczony. Zdaniem WSA organ w decyzji wykazał, że kontrahent skarżącego był nieuczciwy, ale nie wykazał, że podatnik nie poniósł wydatku w związku z zakupem od niego drewna.

Sąd przypomniał, że zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.), kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia ich źródła, z wyjątkiem wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT. Nie można oczywiście uznać za działanie w celu osiągnięcia przychodu działania, którego myślą przewodnią jest wprowadzenie do obrotu nielegalnego towaru. Z drugiej jednak strony nie można nakładać podatku na podatnika, karząc go niejako za działania oszustów na rynku. Oznacza to - stwierdził sąd - że chcąc pozbawić podatnika prawa do rozliczenia poniesionego wydatku jako KUP z powodu tego, że nie można ustalić źródła pochodzenia towaru, organ ma obowiązek wykazać, że podatnik świadomie bierze udział w takich transakcjach.

w Bydgoszczy z 19 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 1054/12, nieprawomocny.

Oprac. Łukasz Zalewski