Wydatki na umorzenie akcji własnych nie są kosztem

Wydatki poniesione bezpośrednio w celu wykupu akcji, a więc związane z ogłoszeniami, sporządzeniem aktu notarialnego czy wynagrodzeniami dla akcjonariuszy, nie będą stanowiły kosztów uzyskania przychodów (dalej: KUP).

Nadzwyczajne walne zgromadzenie akcjonariuszy spółki podjęło uchwałę upoważniającą zarząd do nabywania akcji własnych spółki w celu ich umorzenia na warunkach ustalonych w uchwale (skup akcji własnych). Decyzja ta wynikała z zalet, jakie daje skup akcji własnych w celu ich umorzenia, w tym m.in. zapewnienia spółce właściwej struktury akcjonariatu oraz budowania jej wartości i wizerunku. W związku z nabyciem akcji spółka poniosła następujące wydatki: koszty aktu notarialnego sporządzonego z nadzwyczajnego walnego zgromadzenia akcjonariuszy, wynagrodzenie dla domu maklerskiego związane z nabyciem akcji (wezwanie do skupu akcji własnych), opłatę dla domu maklerskiego za przeprowadzenie publicznego wezwania na sprzedaż akcji, prowizję od zakupionych akcji dla domu maklerskiego, koszty ogłoszenia o odbyciu nadzwyczajnego WZA, odsetki od umowy kredytu, która została podpisana w celu uzyskania środków na nabycie akcji, oraz prowizję od kredytu.

Spór dotyczył rozstrzygnięcia, czy poniesione wydatki spółka może zaliczyć do KUP. Zdaniem WSA nie mogą one stanowić kosztów podatkowych, ponieważ zostały poniesione w celu umorzenia akcji własnych.

Zgodnie z art. 360 par. 1 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeksu spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) umorzenie akcji wymaga obniżenia kapitału zakładowego. Z kolei przepis art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c ustawy z 15 lutego 1992 r. o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.) wyklucza możliwość uznania za KUP wydatków na umorzenie kapitałów pozostających w związku z utworzeniem (nabyciem), powiększeniem lub ulepszeniem źródła przychodów. Zgodnie zaś z art. 12 ust. 4 pkt 4 ustawy o CIT nie zalicza się do przychodów podatkowych przychodów otrzymanych na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego, funduszu udziałowego albo funduszu założycielskiego. Skoro zatem środki otrzymane na utworzenie bądź powiększenie kapitału zakładowego nie są przychodami podatkowymi, to wydatki związane z jego umorzeniem (obniżeniem) nie mogą być kwalifikowane jako koszty podatkowe.

Sąd podniósł, że identycznie orzeka Naczelny Sąd Administracyjny (np. w wyroku z 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt II FSK 143/11). Wskazał on, że skoro przychody związane z utworzeniem lub powiększeniem kapitału zakładowego były neutralne podatkowo, to również wydatki związane z obniżeniem kapitału zakładowego (czyli swoistym zwrotem przychodów uzyskanych na utworzenie bądź powiększenie tego kapitału) nie powinny być uznane za KUP.

Sąd orzekł, że wydatki na umorzenie akcji poniesione bezpośrednio w celu ich wykupu, tj. związane z ogłoszeniami, sporządzeniem aktu notarialnego czy wynagrodzeniami dla akcjonariuszy, nie będą stanowiły KUP. Podobnie kosztem nie będą wydatki na odsetki od kredytu zaciągniętego na wypłatę akcjonariuszom wynagrodzenia za umorzone akcje oraz prowizję od tego kredytu.

z 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Rz 281/13, nieprawomocny

Oprac. Łukasz Zalewski