Użyczenie gruntu za opłatą nie generuje przychodu

Spółka, w której większościowy pakiet akcji należy do jednostek samorządu terytorialnego, prowadzi lotnisko cywilne użytku publicznego. Tereny przez nią wykorzystywane stanowią własność Skarbu Państwa. Województwo zamierza, na podstawie umowy użyczenia, przekazać spółce na 40 lat nieruchomości wchodzące w skład lotniska. Spółka zobowiązana zostanie do ponoszenia kosztów opłaty podatku od nieruchomości, opłaty z tytułu ubezpieczenia użyczanych nieruchomości oraz wszelkich innych opłat zawiązanych z użytkowaniem terenu, a nieprzewidzianych w momencie podpisania umowy.

Ponadto zostanie zobowiązana do przekazywania na rzecz użyczającego, w terminie do końca każdego miesiąca, określonego procenta dochodów uzyskiwanych z gospodarowania użyczoną nieruchomością.

Czy użyczenie nieruchomości spółce przez województwo stanowi jej przychód?

Przychodem, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z 15 lutego 1992 r. o CIT (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.), jest wartość otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, z określonymi wyjątkami. Przez nieodpłatne świadczenie należy rozumieć te wszystkie zdarzenia prawne i gospodarcze w działalności osób prawnych, których skutkiem jest nieodpłatne, tj. niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osoby, mające konkretny wymiar finansowy.

W ramach umowy użyczenia u otrzymującego rzecz nie powstaje obowiązek dokonania jakichkolwiek świadczeń na rzecz dającego, przy czym za świadczenie na rzecz dającego nie uznaje się kosztów ponoszonych w celu używania rzeczy. Chodzi więc o takie koszty, których poniesienie narzuca niezbędna potrzeba zachowania określonego stanu rzeczy, przykładowo koszty konserwacji, bieżących remontów, drobnych napraw. Bezpłatność musi dotyczyć wszystkich elementów umowy użyczenia. Nie może ona nakładać na biorącego do używania obowiązku żadnych świadczeń na rzecz dającego do bezpłatnego użytkowania.

Należy zatem stwierdzić, że wszelkie świadczenia biorącego rzecz, wykraczające poza zwykłe koszty jej utrzymania, należy traktować jako świadczenia na rzecz dającego, które wykluczają uznanie umowy za nieodpłatną. W takich sytuacjach nie ma podstaw do ustalenia u podatnika przychodu z tytułu otrzymanych nieodpłatnych świadczeń. Typowymi okolicznościami wykluczającymi nieodpłatny charakter umowy jest ponoszenie za osobę użyczającą kosztów stanowiących jej zobowiązanie, np. ubezpieczenia majątku czy podatku od nieruchomości. Umowę, na podstawie której biorący rzecz nie jest zobowiązany do opłacania czynszu, ale opłaca podatki i inne zobowiązania obciążające właściciela w zamian za używanie rzeczy, można uznać za umowę o odpłatne używanie rzeczy. Tym samym spółka nie będzie uiszczała czynszu dzierżawy z tytułu korzystania z nieruchomości, natomiast w zamian będzie ponosiła inne opłaty, stanowiące formę odpłatności, które wykluczają powstanie przychodu. Będzie bowiem opłacać podatek od nieruchomości i będzie ponosić koszty ubezpieczenia majątku.

Równocześnie przedmiotowa umowa będzie zobowiązywać spółkę do zapłaty na rzecz użyczającego kwoty określonego procentu uzyskanych dochodów. Taka regulacja nie pozwała uznać, iż mamy do czynienia z odpłatnością częściową, a zatem spółka nie osiągnie przychodu.

z 19 kwietnia 2013 r., nr ITPB3/423-35/13/PST

Oprac. Ewa Ciechanowska