Nie są kosztem odsetki od kredytu na umorzenie udziałów

Kredyty i pożyczki to powszechny sposób finansowania działalności gospodarczej. Dla podatników najistotniejsze jest to, czy koszty związane z obsługą kredytu, zwłaszcza spłacane odsetki, mogą zaliczyć do kosztów działalności. Problem powstaje wtedy, gdy kredyt nie jest zaciągany wprost na finansowanie bieżącej działalności, ale na umorzenie udziałów (akcji) i obniżenie kapitału zakładowego (akcyjnego). Organy podatkowe odmawiają prawa zaliczenia odsetek od takiego kredytu do kosztów. Takie stanowisko potwierdził ostatnio Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 22 września 2009 r., sygn. akt II FSK 551/08, niepublikowany).

Sąd uznał, że odsetki od udzielonej pożyczki na zakup akcji od akcjonariusza celem ich umorzenia (obniżenia kapitału akcyjnego) nie stanowią kosztu uzyskania przychodu w podatku dochodowym od osób prawnych. W ocenie NSA nie można zgodzić się, że taką pożyczkę należy traktować jako związaną funkcjonalnie z szeroko rozumianą działalnością spółki. Spółka wskazywała, że odsetki od pożyczki udzielonej na finansowanie bieżącej działalności i zapewniającej zachowanie płynności finansowej stanowią koszt uzyskania przychodu. Jej zdaniem o możliwości zaliczenia odsetek do kosztów decyduje pojęcie wydatków, o jakich mowa w art. 16 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zdaniem spółki przez wydatki wyłączone z kosztów należy rozumieć w tym przypadku wydatki bezpośrednio związane z umorzeniem kapitałów. Tym samym do kosztów nie można zaliczyć w szczególności wartości zwracanego kapitału, czy też opłat sądowych i prawnych związanych bezpośrednio z umorzeniem. Zdaniem spółki kosztem będą jednak odsetki od pożyczki na zapewnienie płynności finansowej, gdyż nie pozostają one w bezpośrednim związku z umorzeniem. NSA nie podzielił tej argumentacji. Podkreślił, że odsetek nie można oderwać od celu, na jaki został zaciągnięty kredyt. NSA wskazał na art. 12 ust. 4 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zgodnie z nim do przychodów podatkowych nie zalicza się przychodów otrzymanych na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego (akcyjnego). Ponadto art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. c) nie uznaje za koszty uzyskania przychodów wydatków na umorzenie kapitałów pozostających w związku z utworzeniem (nabyciem), powiększeniem lub ulepszeniem źródła przychodu. Sąd potwierdził, że wyłączenie z kosztów jest bardzo szerokie i obejmuje w tym przypadku nie tylko wydatki bezpośrednio związane z umorzeniem kapitału zakładowego, ale wszystkie wydatki, które są związane z tą czynnością. W związku z tym kosztami podatkowymi nie są zarówno wydatki na spłatę pożyczki udzielonej na obniżenie kapitału zakładowego, ale również wydatki związane ze spłatą odsetek od tej pożyczki. W praktyce oznacza to, że zaciągnięcie kredytu na obniżenie kapitału zakładowego (akcyjnego) od strony podatkowej nie jest opłacalne. Spółka i tak nie będzie mogła rozliczyć go do kosztów podatkowych i obniżyć w ten sposób przychodu.

Aleksandra Tarka

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 września 2009 r., sygn. akt II FSK 551/08, niepublikowany.