Efekty strategii opcyjnych są przychodem lub kosztem

Zastosowanie strategii opcyjnych opartych na opcjach walutowych oznacza zawarcie kontraktu między firmą a instytucją finansową (bankiem lub brokerem). Opcja walutowa put daje stronie kontraktu prawo do sprzedania waluty, natomiast opcja walutowa call daje prawo do zakupu. Realizacja kontraktu opcyjnego może zostać rozliczona w sposób rzeczywisty przez przepływ między podmiotami waluty obcej po kursie wykonania opcji bądź przez rozliczenie nierzeczywiste, tj. przez zastosowanie określonego kursu terminowego.

W zależności od tego, która strona jest wystawcą lub nabywcą opcji, zaistnienie określonej sytuacji rynkowej w przyszłości powoduje powstanie przychodu lub kosztu podatkowego dla firmy lub instytucji finansowej oferującej specjalistyczne strategie opcyjne.

Zgodnie z art. 16 ust. 1b ustawy o CIT instrumenty pochodne definiowane są jako prawa majątkowe, których cena zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny towarów, walut obcych, waluty polskiej, złota dewizowego, platyny dewizowej lub papierów wartościowych czy wreszcie od wysokości stóp procentowych lub indeksów. Dotyczy to w szczególności opcji i kontraktów terminowych.

Ujęcie przychodu lub kosztu podatkowego, a więc dokonanie rozliczenia zastosowanych instrumentów pochodnych dla celów podatkowych zależy od momentu, w którym zapłata należności staje się wymagalna (kiedy umowa zostaje wykonana).

W związku z tym, że instrumenty pochodne są prawami majątkowymi, przychodem jest kwota należna z tytułu ich zbycia oraz z realizacji praw związanych z tym instrumentem. Z kolei kosztami uzyskania przychodu w przypadku instrumentów pochodnych są wszelkie wydatki związane z nabyciem tego instrumentu, także ponoszone opłaty i prowizje. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8b ustawy o CIT wydatki związane z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych nie stanowią kosztu uzyskania przychodów do czasu realizacji praw, rezygnacji z ich realizacji albo odpłatnego ich zbycia, chyba że instrumenty te związane są z nabyciem lub wytworzeniem środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Ze specyfiki opcji walutowych wynika, że dla wystawcy przychód podatkowy stanowi premia. Dla nabywcy opcji premia ta stanowi koszt rozpoznawany w momencie realizacji opcji, odstąpienia od realizacji lub sprzedaży opcji.

Realizacja kontraktu opcyjnego po kursie wykonania opcji może też powodować powstanie dodatnich lub ujemnych różnic kursowych, będących odpowiednio przychodem lub kosztem podatkowym. W przypadku kontraktów opcyjnych z fizyczną dostawą walut różnice kursowe ujawniają się w dacie sprzedaży nabytej waluty. W przypadku kontraktów bez fizycznej dostawy różnice kursowe ujawniają się w dacie rozliczenia transakcji.