Kredyty waloryzowane tak jak walutowe

Ze skutkiem od nowego roku zmieniła się ustawa o CIT, przy czym generalny kierunek zmian jest zdecydowanie pozytywny. Z zastrzeżeniem dwóch wyjątków, nowe przepisy obowiązują od 1 stycznia 2009 r. Pierwszy wyjątek dotyczy spółek, które mają tzw. przesunięty rok podatkowy; spółki te będą opodatkowane na starych zasadach do końca przesuniętego roku 2008/2009. Z kolei nowe zasady uiszczania zaliczek za ostatni miesiąc będą obowiązywać począwszy od roku, który rozpocznie się po 31 grudnia 2009 r.

Od 1 stycznia 2009 r. dopuszczalne jest memoriałowe rozliczanie kosztów pracowniczych, a także zaliczanie do kosztów wartości darowizn w postaci produktów spożywczych. Jednoznacznie sformułowano zakaz potrącania kosztów powstałych na skutek czynności, które są - z samej swojej natury - nielegalne. W zakresie amortyzacji obniżono odsetki sankcyjne za nieprawidłowe potrącenie wydatków na nabycie majątku trwałego, a także uregulowano możliwość tzw. ujawnienia wartości niematerialnych i prawnych.

Nowelizacja wprowadziła zwolnienia dla niektórych organizacji gospodarczych (m.in. izb gospodarczych) i włączyła do ustawy zwolnienia dotyczące wybranych operacji na obligacjach Skarbu Państwa. Ponadto nieodpłatne oddanie do używania nieruchomości przestało kreować przychód po stronie użyczającego.

Ważną zmianę przynoszą przepisy o pożyczkach w złotych i kredytach waloryzowanych walutą obcą: będą one traktowane w sposób zbliżony do pożyczek walutowych. Z kolei nowe regulacje dotyczące cen transferowych zapowiadają uruchomienie mechanizmu korekty, chroniącej przed podwójnym opodatkowaniem w relacjach międzynarodowych.

Korzystanie z powyższych regulacji wymaga dodatkowej lektury przepisów, bowiem nasze omówienie ma charakter hasłowy i pomija istotne szczegóły. Poniżej zaś przedstawiamy dwie zmiany, którym przyjrzymy się dokładniej.

Nowe przepisy dotyczące przekształcenia spółki kapitałowej (SA lub Sp. z o.o.) w spółkę osobową (np. spółka jawna, komandytowa lub komandytowo-akcyjna) są wyjątkiem, bowiem tylko one niosą zmiany, które można uznać za niekorzystne. Stwierdzono otóż, że niepodzielone zyski przekształcanej spółki kapitałowej są dochodem wspólników (akcjonariuszy). Dochód ten został zaliczony do dochodów z udziału w zyskach osób prawnych, tak jak m.in. dywidenda. W efekcie nie można go łączyć z innymi dochodami (stratami) i należy opodatkować według stawki 19 proc., jeżeli nie ma przesłanek do stosowania jakiegoś zwolnienia. Dochód ten określa się na dzień wpisania przekształconej spółki osobowej do KRS.

Obowiązek odprowadzenia podatku ciąży na spółce, która - działając w charakterze płatnika - powinna dokonać wpłaty do siódmego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło przekształcenie. Dla zapewnienia, by ekonomiczny ciężar podatku spoczywał na wspólniku, został on zobowiązany do przekazania spółce kwoty podatku przed powyższym terminem. Identyczne regulacje zostały wprowadzone do ustawy o PIT, a zatem dochód, o którym tutaj mowa, powstaje także wtedy, gdy akcjonariuszem (wspólnikiem) jest osoba fizyczna.

Przypomnijmy, że w działalności organów podatkowych, nawet w stanie prawnym sprzed 1 stycznia 2009 r., przeważał pogląd, że przekształcenie prowadzi do powstania dochodu po stronie wspólnika (akcjonariusza), o ile spółka kapitałowa - przekształcana na osobową - miała niepodzielone zyski. Pogląd ten został odrzucony w wyroku NSA z 8 sierpnia 2008 r. (sygn. II FSK 871/08). Spodziewamy się jednak, że kwestia skutków omawianych przekształceń sprzed 1 stycznia 2009 r. pozostanie przez jakiś czas sporna.

Od nowego roku stracił moc art. 16 ust. 1 pkt 41 ustawy o CIT, który wykluczał podatkową potrącalność wydatków na tzw. zaniechane inwestycje (analogiczna zmiana została dokonana w ustawie o PIT). Ponadto, zgodnie z nowym art. 15 ust. 4f, wspomniane wydatki będą zaliczane do kosztów w dacie zbycia inwestycji lub ich likwidacji. Dodajmy, że przez inwestycje rozumie się tzw. środki trwałe w budowie, o których mowa w ustawie o rachunkowości.

Stosowanie nowych przepisów może wymagać rozstrzygnięcia pewnych wątpliwości, dotyczących pojęcia likwidacja. Doświadczenie podpowiada, że organy podatkowe mogą je uznać za synonim fizycznego zniszczenia. Zdarza się jednak, że taka operacja jest niecelowa mimo definitywnego odstąpienia od planów oddania środka trwałego do używania. W takich okolicznościach zasady rachunkowości pozwalają na przeprowadzenie likwidacji bez fizycznego zniszczenia. Polega to na przeniesieniu środka do ewidencji pozabilansowej na podstawie odpowiedniego dokumentu księgowego. Nie przesądzając tej kwestii, można bronić poglądu, że taka likwidacja również pozwala na potrącenie kosztu, acz nie można wykluczyć, że będzie to pole konfliktów z organami podatkowymi.