Jakie korzyści mogą osiągnąć spółki, jeśli założą podatkową grupę kapitałową

W świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej - ustawa o CIT) podatkowa grupa kapitałowa (PGK) może być najogólniej zdefiniowana jako możliwość wspólnego opodatkowania dochodów osiąganych przez co najmniej dwa podmioty wchodzące w skład jednej grupy kapitałowej. Takie prawo do konsolidacji dochodów dla celów podatkowych nie jest niczym szczególnym - występuje w systemach podatkowych wielu innych państw w Europie i na świecie.

W Polsce PGK mogą utworzyć co najmniej dwie spółki prawa handlowego posiadające osobowość prawną, tj. spółki akcyjne lub spółki z o.o. Nie ma przy tym znaczenia, czy PGK będą tworzyć wyłącznie spółki akcyjne, wyłącznie spółki z o.o., czy też zarówno jedne, jak i drugie. Nieistotne pozostaje też, jakiego rodzaju spółka będzie pełnić rolę spółki dominującej, a jakie spółki będą występować w charakterze spółek zależnych.

Spółki te muszą posiadać siedzibę na terytorium Polski i być ze sobą powiązane w taki sposób, że jedna spółka (dominująca) posiada co najmniej 95-proc. udział w kapitale zakładowym drugiej spółki (zależnej). Jednocześnie spółka zależna nie może posiadać udziałów w kapitale zakładowym innych spółek tworzących PGK. Grupę mogą więc tworzyć wyłącznie spółki z tzw. pionową strukturą własnościową.

Warunkiem zawiązania PGK jest również to, by przeciętny kapitał zakładowy przypadający na każdą ze spółek kandydujących do PGK, liczony w sposób określony w ustawie o CIT, nie był niższy niż 1 mln zł. Istotne, że wymóg odpowiednio wysokiej kapitalizacji nie dotyczy każdego z podmiotów tworzących grupę z osobna, lecz PGK jako całości (niektóre z podmiotów mogą mieć więc kapitał niższy od wymaganego ustawą, o ile przynajmniej jeden z nich posiada kapitał zakładowy na tyle wysoki, by zapewnić odpowiedni wskaźnik średniej kapitalizacji dla całej grupy).

Przesłanką skutecznego utworzenia PGK jest także brak zaległości we wpłatach podatków stanowiących dochód budżetu państwa w spółkach tworzących grupę. Wymóg braku zaległości podatkowych dotyczy jednak wyłącznie okresu przed utworzeniem PGK - zaległości powstałe po utworzeniu nie mają wpływu na jej istnienie jako odrębnego podatnika.

Niezależnie od konieczności spełnienia wskazanych warunków materialnych, dla skutecznego zawiązania podatkowej grupy kapitałowej konieczne jest także dopełnienie wielu wymogów formalnych, w tym zawarcie stosownej umowy cywilnoprawnej o utworzeniu PGK (w formie aktu notarialnego, na okres co najmniej trzech lat podatkowych).

Ponadto, oprócz spełnienia przesłanek warunkujących powstanie PGK (zarejestrowanie umowy PGK), dla utrzymania swojego szczególnego statusu PGK musi - już po rozpoczęciu działalności - przestrzegać wskazanych wymogów warunkujących jej skuteczne utworzenie (z wyjątkiem kryterium nieposiadania zaległości podatkowych we wpłatach podatków stanowiących dochód budżetu państwa), a ponadto spełniać inne, określone ustawą o CIT warunki niezbędne dla zachowania odrębnej podmiotowości podatkowej. W szczególności, w okresie funkcjonowania PGK żadna ze spółek wchodzących w jej skład nie może korzystać ze zwolnień od podatku dochodowego na podstawie odrębnych (innych niż ustawa o CIT) ustaw. Ponadto, po utworzeniu PGK spółki ją tworzące nie mogą dokonywać transakcji na warunkach odbiegających od warunków rynkowych z podatnikami podatku dochodowego niewchodzącymi w skład PGK. Wymogiem utrzymania szczególnego statusu podatkowego przez PGK jest również obowiązek uzyskiwania przez PGK odpowiednio wysokich dochodów, tj. osiągania przez PGK za każdy rok podatkowy udziału dochodów w przychodach w wysokości minimum 3 proc.

PGK (w zasadzie umowa o utworzeniu PGK) musi być zarejestrowana we właściwym urzędzie skarbowym, co najmniej na trzy miesiące przed planowanym dniem rozpoczęcia funkcjonowania grupy, tj. przed pierwszym dniem roku podatkowego wybranego dla PGK, określonego w umowie PGK. Rejestracja jest dokonywana w formie decyzji i ma charakter konstytutywny (tj. niedopełnienie tego obowiązku powoduje, że PGK w ogóle nie powstaje). Zgłoszenia powinna dokonać spółka reprezentująca PGK, w urzędzie skarbowym właściwym ze względu na jej siedzibę.

Konieczne jest także dopełnienie obowiązków o charakterze informacyjnym (opublikowanie informacji o utworzeniu i zarejestrowaniu PGK w Monitorze Sądowym i Gospodarczym) oraz identyfikacyjnym (złożenie w urzędzie skarbowym właściwym w sprawach opodatkowania PGK wniosku o nadanie PGK numeru identyfikacji podatkowej).

Koszty związane z rejestracją PGK to w zasadzie wyłącznie koszty wynikające z obowiązków rejestracyjnych, informacyjnych i identyfikacyjnych względem PGK (opłaty skarbowe, opłaty rejestracyjne itp.).

Podstawowym skutkiem powołania podatkowej grupy kapitałowej, stanowiącym jednocześnie jedną z największych korzyści podatkowych utworzenia PGK, jest traktowanie PGK jako jednego, samoistnego podatnika w zakresie podatku dochodowego. Z faktu tego wynika dla członków PGK wiele ważnych przywilejów, w szczególności:

● możliwość łącznego opodatkowania dochodów i strat podmiotów należących do jednej PGK (mianowicie, zysk jednej spółki z takiej grupy może być pomniejszony o straty innych spółek z PGK jeszcze w tym samym roku podatkowym, w którym te straty wystąpiły i w pełnej wysokości tych strat; należny za dany rok podatek od dochodów osiąganych przez członków PGK liczony jest bowiem na poziome całej PGK, nie zaś na poziomie każdego z uczestników z osobna),

● brak obowiązku stosowania w transakcjach dokonywanych pomiędzy spółkami tworzącymi PGK cen i wynagrodzeń ustalanych na poziomie rynkowym (zgodnie z przepisami o cenach transferowych), bez ryzyka szacowania dochodów przez władze podatkowe,

● możliwość zaliczania przez spółki należące do PGK, do ich kosztów uzyskania przychodów, darowizn i innych nieodpłatnych świadczeń udzielonych innym podmiotom z PGK.

Opisane tu niewątpliwie wymierne korzyści podatkowe sprawiają, że uczestnictwo w PGK daje spółkom wchodzącym w jej skład możliwość bardziej efektywnego organizowania przepływów finansowych oraz optymalizowania obciążeń podatkowych.

Przyczyną utraty szczególnego statusu podatkowego przez PGK może być naruszenie - przez PGK lub którąkolwiek ze spółek wchodzących w skład grupy - któregokolwiek ze wskazanych powyżej materialnych i formalnych warunków niezbędnych dla utworzenia i funkcjonowania PGK (w obecnej koniunkturze gospodarczej najbardziej problemowe okazuje się przy tym najczęściej dopełnienie wymogu 3-proc. dochodowości PGK). Niezależnie, utrata statusu PGK może również nastąpić wskutek upływu okresu, na jaki zawarty została umowa o utworzeniu grupy.

Przystąpienie do podatkowej grupy kapitałowej przez spółkę wchodzącą uprzednio w skład innej PGK (która to grupa utraciła swój szczególny status podatkowy ze względu na naruszenie warunków funkcjonowania) jest możliwe, jednak wyłącznie po upływie w takiej spółce roku podatkowego następującego po roku, w którym PGK (w skład której wchodziła przedmiotowa spółka) utraciła prawo do uznawania jej za odrębnego podatnika.

@RY1@i02/2009/006/i02.2009.006.086.012a.001.jpg@RY2@

Agnieszka Smoleńska, Tax Manager, Ernst & Young

Rozmawiała Ewa Ciechanowska