Kontrowersje przy uwzględnianiu zagranicznych strat

Kwestia potrącania w kraju strat zagranicznych oddziałów polskich spółek była przedmiotem kilku orzeczeń sądów administracyjnych i urzędowych interpretacji. Zarówno orzeczenia sądów, jak i interpretacje są w tym zakresie niejednolite. Wydawałoby się, że w świetle licznych orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości UE kwestia ta nie powinna być tak kontrowersyjna. Warto tutaj wspomnieć m.in. o orzeczeniu w sprawie Amid (C-141/99), Marks & Spencer (C-446/03) i Lidl (C-414/06).

Zgodnie z art. 56 ust. 1 traktatu WE zakazane są wszelkie ograniczenia w przepływie kapitału między państwami członkowskimi oraz między państwami członkowskimi a państwami trzecimi, a w szczególności zakazane są wszelkie ograniczenia w płatnościach między państwami członkowskimi oraz między państwami członkowskimi a państwami trzecimi. We wspomnianych orzeczeniach TS UE stwierdził, że utworzenie i posiadanie w całości przez osobę fizyczną lub prawną, mającą miejsce zamieszkania lub siedzibę w państwie członkowskim, stałego zakładu niemającego odrębnej osobowości prawnej, położonego w innym państwie członkowskim, podlegają art. 43 traktatu WE. W szczególności w głośnej sprawie Marks & Spencer, TS UE uznał, że ustawodawstwo krajowe, wykluczające możliwość odliczenia przez spółkę będącą rezydentem od jej zysku podlegającego opodatkowaniu strat poniesionych przez spółkę od niej zależną, mającą siedzibę w innym państwie członkowskim, przewidując jednocześnie taką możliwość w przypadku strat poniesionych przez spółkę zależną będącą rezydentem, stanowiło ograniczenie swobody działalności gospodarczej sprzeczne z art. 43 i art. 48 TWE.

W polskim orzecznictwie, w sprawie dotyczącej potrącenia strat poniesionych przez funkcjonujące oddziały polskiej spółki w Czechach i na Słowacji, w wyroku WSA w Warszawie z 1 października 2009 r. (sygn. akt III SA/Wa 842/09) stwierdzono, że ponieważ dochody tych oddziałów spółki - zgodnie z umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania - nie są opodatkowane w Polsce, to uregulowania podatkowe ograniczające możliwość potrącenia strat przez macierzystą spółkę polską są uzasadnione koniecznością zachowania podziału władztwa podatkowego między zainteresowanymi państwami i koniecznością zapobieżenia ryzyku podwójnego uwzględnienia strat. Stanowisko WSA w tej sprawie podtrzymał 13 maja 2011 r. również NSA.

Z kolei w wyroku WSA w Warszawie z 2 grudnia 2010 r. (sygn. akt III SA/Wa 2611/10), odnoszącym się do potrącenia strat poniesionych przez likwidowany zakład na Węgrzech, WSA zajął odmienne stanowisko i stwierdził, że w świetle zasady prymatu prawa wspólnotowego nad prawem wewnętrznym zasadniczego znaczenia nabiera kwestia interpretacji art. 7 ustawy o CIT, zwłaszcza zaś stosowania tego przepisu w kontekście zakazu dyskryminacji ze względu na przynależność państwową oraz swobody przedsiębiorczości i równości konkurencji, proklamowanych w art. 12 i art. 43 traktatu WE. Przepisy te muszą być uwzględnione w celu wypracowania takiej wykładni, która wykluczy mniej niekorzystne opodatkowanie danej spółki, wynikające z tego, że prowadziła ona działalność przez zakład w innym państwie członkowskim UE. WSA stwierdził - odwołując się bezpośrednio do wspomnianych przepisów prawa wspólnotowego - że dla wyeliminowania dyskryminującego traktowania danej spółki należy jej przyznać prawo do rozliczenia straty zaistniałej w rozliczeniu dokonywanym w Polsce już po likwidacji zagranicznego zakładu.

@RY1@i02/2011/113/i02.2011.113.086.002a.001.jpg@RY2@

Dr Janusz Fiszer, Kancelaria Prawna White & Case, Uniwersytet Warszawski

em