Należy udokumentować nieściągalność każdej wierzytelności

Jeśli spółka chce zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wierzytelności, musi udokumentować oddzielnie, że każda z nich jest nieściągalna.

Spółka sprzedawała hurtowo towary na podstawie otrzymanych zamówień od kontrahenta. Transakcje były dokumentowane fakturami. Kontrahent nigdy nie wnosił żadnych zastrzeżeń. Problem polegał na tym, że żadna z faktur nie została zapłacona. Spółka początkowo ujęła więc wierzytelności jako przychód. A gdy okazało się, że nie da się ich ściągnąć, chciała je zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów.

Spór w omawianej sprawie sprowadzał się do określenia, czy nieściągalne wierzytelności od jednego podmiotu można udokumentować łącznie, czy też należy wykazać w odniesieniu do każdej wierzytelności, że jest ona nieściągalna.

Wyjaśnijmy, że w sprawie było prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec kontrahenta skarżącej i został wydany nakaz zapłaty. Postępowanie to zostało jednak umorzone ze względu na brak majątku dłużnika, z którego mogłaby być egzekwowana wierzytelność.

Zdaniem spółki postanowienie o umorzeniu egzekucji wobec części wierzytelności w sposób wystarczający dokumentuje nieściągalność zarówno całości tej wierzytelności, jak i pozostałych wierzytelności od tego samego niewypłacalnego dłużnika. W efekcie spółka stanęła na stanowisku, że może, pod warunkiem uprzedniego zarachowania tych wierzytelności do przychodów należnych, zaliczyć ich wartość netto do kosztów uzyskania przychodów zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. a) ustawy o podatku dochodowym o osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

Sąd nie podzielił jednak stanowiska spółki, która twierdziła, że nie jest konieczne dokumentowanie każdej z wierzytelności tego samego dłużnika odrębnymi dokumentami, jeśli z posiadanych dokumentów wynika jasno, że majątek dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie nawet jednej z dochodzonych wierzytelności o najniższej wartości czy też kosztów postępowania. W ocenie sądu nie można jednoznacznie stwierdzić, że przy tożsamości dłużnika wszelkie jego wierzytelności można uznać za nieściągalne na podstawie jednego postanowienia o nieściągalności wydanego przez właściwy organ egzekucyjny dotyczącego tylko jednej z wielu wierzytelności.

WSA zwrócił uwagę, że choć wcześniej prowadzona wobec dłużnika egzekucja okazała się bezskuteczna w odniesieniu do jednej wierzytelności, to nie można wykluczyć, że w przyszłości wobec innych wierzytelności będzie ona skuteczna, gdy np. wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne, np. pojawienie się nowych składników majątkowych.

W efekcie każda z wierzytelności, aby mogła być uznana za nieściągalną, musi być udokumentowana w sposób wskazany w art. 16 ust. 2 pkt 1 - 3 ustawy o CIT. W konsekwencji aby wierzytelność mogła zostać zaliczona do kosztów uzyskania przychodów, konieczne jest jej odrębne udokumentowanie.

Oprac. Łukasz Zalewski

@RY1@i02/2011/108/i02.2011.108.086.003a.001.jpg@RY2@

Mirosław Siwiński, doradca podatkowy, Kancelaria Prawna Witold Modzelewski

Z wyroku WSA w Szczecinie podatnicy muszą wywnioskować, że do odpisania wierzytelności jako nieściągalnych na gruncie CIT konieczne jest udokumentowanie każdej z wierzytelności tego samego dłużnika odrębnymi dokumentami, jeśli z posiadanych dokumentów wynika jasno, że majątek dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie nawet jednej z dochodzonych wierzytelności o najniższej wartości czy też kosztów postępowania, a nie jedynie ogólne udokumentowanie niewypłacalności tego dłużnika jako takiego. Zdaniem sądu nie można jednoznacznie stwierdzić, że przy tożsamości dłużnika wszelkie jego wierzytelności można uznać za nieściągalne na podstawie jednego postanowienia dotyczącego tylko jednej z wielu wierzytelności. Stanowisko to WSA umotywował zasadą szczegółowego czytania zwolnień i możliwością pojawienia się składników majątkowych w przyszłości u dłużnika. Zgadzając się co do zasady z tym wyrokiem, zauważyć należy, że zbyt często organy i sądy zapominają o tej drugiej okoliczności przy ocenie zasadności natychmiastowej wykonalności decyzji.