Dywidenda rzeczowa jak pieniężna

Dywidenda rzeczowa jest wypłacana przez spółki w formie rzeczowej zamiast jako świadczenie pieniężne. Wypłata dywidendy w naturze powinna być z definicji traktowana tak samo na gruncie przepisów podatkowych jak wypłata dywidendy w gotówce. Kodeks spółek handlowych nie różnicuje bowiem dywidendy na rzeczową i pieniężną, traktując wynagrodzenie wypłacane na rzecz wspólników w sposób jednolity.

W konsekwencji z założenia wypłata dywidendy rzeczowej powinna być neutralna z punktu widzenia CIT dla wypłacającej ją spółki. Jeżeli żadne zwolnienie nie znajdywałoby zastosowania, np. zwolnienie dla podmiotów powiązanych, otrzymanie tej dywidendy przez wspólnika podlegałoby CIT.

Zdaniem organów podatkowych wypłata dywidendy rzeczowej powinna podlegać także opodatkowaniu po stronie spółki ją wypłacającej. Koncepcje opodatkowania takiej formy wypłaty bazują na zwolnieniu z długu lub potrąceniu. Spółka wypłacająca dywidendę rzeczową w teorii nie wypłaca tej dywidendy, tylko spełnia inne świadczenia (świadczenie w miejsce wykonania), a spółka otrzymującą dywidendę umarza swoją wierzytelność względem spółki wypłacającej dywidendę, generując u tej ostatniej przychód. Przy koncepcji potrącenia spółka wypłacająca dywidendę dokonuje zbycia przedmiotu dywidendy rzeczowej na rzecz spółki otrzymującej tę dywidendę, aby dokonać potrącenia wzajemnych wierzytelności. Koncepcje te są stworzone w sposób sztuczny, aby umożliwić opodatkowanie tego rodzaju wypłat przez podział jednej transakcji na pojedyncze elementy.

Artykuł 12 ustawy o CIT nie zawiera definicji przychodu, na podstawie której można byłoby określić, czy w razie wypłaty dywidendy w formie rzeczowej w spółce wypłacającej powstawałby przychód. Przepis ten wskazuje jednak przykładowy katalog sytuacji, w których taki przychód mógłby powstawać. Analiza tych zdarzeń, powodujących u podatnika powstanie przychodu, prowadzi do wniosku, że jest to uzależnione od uzyskania przez podatnika przysporzenia majątkowego powodującego przyrost jego aktywów. Otrzymanymi pieniędzmi lub wartościami pieniężnymi powinny być tylko takie wartości, które powiększają aktywa majątkowe podatnika. W razie wypłaty dywidendy w formie niepieniężnej po stronie wypłacającego nie powstanie żadne przysporzenie majątkowe. Spółka wypłacająca nie otrzyma od wspólnika żadnych świadczeń powiększających majątek spółki. Nie można także powiedzieć, że wypłata dywidendy rzeczowej prowadzi do zwolnienia z długu czy też spełnienia innego zobowiązania w miejsce zobowiązania pierwotnego. Na podstawie uchwały walnego zgromadzenia akcjonariuszy można zastrzec, że dywidenda byłaby wypłacona właśnie w takiej formie - formie rzeczowej. Przepisy k.s.h. nie wskazują, w jakiej formie wypłacana ma być dywidenda na rzecz akcjonariuszy. W tym zakresie ustawodawca pozostawił akcjonariuszom, działającym jako walne zgromadzenie, pełną dowolność.

Skoro więc wypłata dywidendy pieniężnej nie powoduje powstania po stronie spółki przychodu, w tym przychodu z tytułu odpłatnego zbycia rzeczy lub praw, również w przypadku dywidendy rzeczowej nie powstaje przychód. Taki charakter wypłaty dywidendy wynika ze sposobu jej uregulowania w k.s.h. Są to świadczenia wynikające z ustawy, należne akcjonariuszom z tytułu posiadania akcji w spółce. Świadczenia te mają charakter jednostronny i nieodpłatny, dlatego trudno je porównywać do transakcji zbycia, która ma charakter wzajemny i odpłatny.

To uzasadnienie zaczynają przyjmować sądy administracyjne, co powinno ujednolicić podejście do tego zagadnienia przez administrację podatkową.

@RY1@i02/2011/075/i02.2011.075.086.002a.001.jpg@RY2@

Paweł Jabłonowski, doradca podatkowy w Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

em