Czy u wspólnika w momencie przekształcenia spółki powstaje dochód

EKSPERT RADZI

Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT "przychodem (dochodem) z udziału w zyskach osób prawnych (...) jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału (akcji), w tym także (...) wartość niepodzielonych zysków w spółkach kapitałowych w przypadku przekształcenia tych spółek w spółki osobowe; przychód ten określa się na dzień przekształcenia". Z brzmienia tego przepisu wynika, iż wystąpienie w spółce kapitałowej niepodzielonych zysków na moment przekształcenia jej w spółkę osobową skutkować powinno rozpoznaniem po stronie wspólników spółki przekształcanej przychodu w wysokości wartości takich zysków.

I choć ustawa o CIT posługuje się pojęciem niepodzielonych zysków, to jednak ani ona, ani żaden inny akt normatywny z zakresu prawa podatkowego nie definiują jego znaczenia. Dokonując wykładni systemowej zewnętrznej, można odnieść się do przepisów prawa handlowego. Zgodnie z art. 191 par. 1 kodeksu spółek handlowych (dalej k.s.h.) "wspólnik ma prawo do udziału w zysku wynikającym z rocznego sprawozdania finansowego i przeznaczonym do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników (...)". Jednocześnie art. 191 par. 2 k.s.h. stanowi, że "umowa spółki może przewidywać inny sposób podziału zysku (...)". Zgodnie natomiast z art. 231 par. 2 pkt 2 k.s.h. "przedmiotem obrad zwyczajnego zgromadzenia wspólników powinno być (...) powzięcie uchwały o podziale zysku albo pokryciu straty, jeżeli sprawy te nie zostały wyłączone spod kompetencji zgromadzenia wspólników (...)".

W oparciu o te przepisy wypracowany został pogląd, zgodnie z którym podział zysku może mieć charakter pierwotny lub wtórny. Pierwotny podział zysku polega na przeznaczeniu go w całości lub w części na ściśle określony cel (np. pozostawienie zysku w spółce na kapitale zapasowym albo pokrycie nim strat bilansowych czy przekazanie go do wypłaty między wspólników). Przez podział wtórny należy rozumieć podział sumy dywidendowej między uprawnionych wspólników, tj. zysku przeznaczonego do podziału między wspólników w wyniku dokonanego uprzednio podziału pierwotnego.

Wykładnia systemowa zewnętrzna prowadzi zatem do wniosku, że przez podział zysku, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT, rozumieć należy przede wszystkim pierwotny podział zysku w rozumieniu przepisów k.s.h. (gdyż zgodnie z powołanymi przepisami kodeksu spółek handlowych już w wyniku podjęcia uchwały zgromadzenia wspólników o przeznaczeniu zysku na określony cel - w tym także inny niż wypłata dywidendy - następuje podział zysku). Decyzja o tym, czy i w jaki sposób zostanie rozdysponowany wypracowany przez spółkę zysk, należy przy tym do wyłącznej kompetencji uprawnionych organów spółki. Co istotne, podział ten nie jest ograniczony wyłącznie do wypłaty dywidendy na rzecz udziałowców.

Stanowisko, zgodnie z którym zyski przekazane na kapitał zapasowy spółki kapitałowej nie stanowią zysków niepodzielonych, a zatem ich wartość nie powinna stanowić dochodu wspólnika na moment przekształcenia spółki kapitałowej w spółkę osobową, potwierdził kilkakrotnie Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1050/10; wyrok z 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 1863/10). Organy podatkowe nadal nie zgadzają się jednak z taką interpretacją, konsekwentnie wskazując, iż kwota kapitału zapasowego utworzona z podzielonych zysków z lat ubiegłych powinna stanowić dochód wspólnika z tytułu udziału w zyskach osób prawnych na moment przekształcenia spółki kapitałowej w spółkę osobową.

@RY1@i02/2012/190/i02.2012.190.07100080i.802.jpg@RY2@

Karolina Krus, menedżer w dziale doradztwa podatkowego Deloitte

Karolina Krus

menedżer w dziale doradztwa podatkowego Deloitte

Podstawa prawna

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.). Ustawa z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).