Skutki zaniżenia wartości samochodu

Wartość kupowanego bądź sprzedawanego samochodu interesuje fiskusa. Od transakcji związanej z autem trzeba bowiem płacić podatki. W zależności od charakteru czynności trzeba zapłacić akcyzę, PIT, podatek od czynności cywilnoprawnych. W każdym podatku przy zaniżeniu wartości samochodu organ podatkowy ma prawo sam ocenić wartość auta przez m.in. powołanie biegłego. Gdy okaże się, że podatnik zaniżył cenę samochodu, będzie musiał zapłacić za biegłego. W niektórych przypadkach będzie też musiał zapłacić sankcyjny podatek.

Rozliczenia podatkowe przy zakupie samochodu zacznijmy od akcyzy. Zgodnie z generalną zasadą, podstawą opodatkowania samochodu osobowego jest kwota, jaką podatnik płaci za auto, czyli jego cena.

Gdy nie można określić ceny auta, np. w przypadku darowizny samochodu osobowego, za podstawę opodatkowania przyjmuje się średnią wartość rynkową samochodu osobowego na rynku krajowym, pomniejszoną o kwotę podatku od towarów i usług oraz o kwotę akcyzy.

Jeżeli wysokość podstawy opodatkowania samochodu bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej tego samochodu osobowego, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej wzywa podatnika do zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie jej wysokości w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego.

Jeśli wezwany podatnik nie udzieli odpowiedzi, nie dokona zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub nie wskaże przyczyn, które uzasadniają podanie jej wysokości znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej określi wysokość podstawy opodatkowania.

Gdy wysokość podstawy opodatkowania ustalona z uwzględ- nieniem opinii biegłego odbiega co najmniej o 33 proc. od zadeklarowanej podstawy opodatkowania, koszty opinii biegłego lub biegłych ponosi podatnik.

Warto wiedzieć, że średnią wartością rynkową samochodu osobowego jest wartość ustalana na podstawie notowanej na rynku krajowym, w dniu powstania obowiązku podatkowego, średniej ceny zarejestrowanego na terytorium kraju samochodu osobowego tej samej marki, tego samego modelu, rocznika oraz – jeżeli jest to możliwe do ustalenia – z tym samym wyposażeniem i o przybliżonym stanie technicznym, co nabyty na terytorium kraju lub nabyty wewnątrzwspólnotowo samochód osobowy.

Przejdźmy do rozliczeń PIT. Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jednym ze źródeł przychodów jest odpłatne zbycie rzeczy, jeśli zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie. Zatem jeśli podatnik kupił auto i sprzedaje je przed upływem pół roku, musi liczyć się z koniecznością zapłaty podatku od uzyskanego z tej transakcji dochodu. Dochodem będzie przychód ze sprzedaży pomniejszony o koszty (np. cenę zakupu, wydatki na remont). Podatek jest płacony zgodnie ze skalą PIT, czyli według stawek 18 i 32 proc. Stawka 32-proc. będzie miała zastosowanie dopiero po przekroczeniu dochodu w wysokości 85 528 zł.

Również przy rozliczeniu PIT kluczowe znaczenie ma właściwe określenie wartości samochodu. Przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy, przychód określa organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej w wysokości wartości rynkowej.

Wartość rynkową rzeczy określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia. Jeżeli wartość wyrażona w cenie określonej w umowie odpłatnego zbycia znacznie odbiega od wartości rynkowej rzeczy, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej wezwie strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej. W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany wartości lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej określi wartość z uwzględnieniem opinii biegłego lub biegłych. Gdy wartość ustalona w ten sposób odbiega co najmniej o 33 proc. od wartości wyrażonej w cenie, koszty opinii biegłego lub biegłych ponosi zbywający.

Do omówienia zostały jeszcze zasady rozliczeń podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). Przy sprzedaży samochodu podatek od tej transakcji wynosi 2 proc.

Wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczania długów i ciężarów.

Jeżeli podatnik nie określił wartości przedmiotu czynności cywilnoprawnej lub wartość określona przez niego nie odpowiada, według oceny organu podatkowego, wartości rynkowej, organ ten wezwie podatnika do jej określenia, podwyższenia lub obniżenia, w terminie nie krótszym niż 14 dni od dnia doręczenia wezwania, podając jednocześnie wartość według własnej, wstępnej oceny.

Gdy podatnik, mimo wezwania, nie określił wartości lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, organ podatkowy dokona jej określenia z uwzględnieniem opinii biegłego lub przedłożonej przez podatnika wyceny rzeczoznawcy. Jeżeli organ podatkowy powoła biegłego, a wartość określona z uwzględnieniem jego opinii różni się o więcej niż 33 proc. od wartości podanej przez podatnika, koszty opinii ponosi podatnik.