Rozliczenia możliwe na bieżąco

Prowadzenie działalności badawczo rozwojowej wiąże się często z koniecznością ponoszenia wieloletnich wydatków. Ponoszone w firmie wydatki na prace rozwojowe można rozliczać w kosztach podatkowych na kilka sposobów. Korzystne zmiany w tym zakresie zostały wprowadzone do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych 22 maja 2009 r. Ich celem było umożliwienie przedsiębiorcom pełnego i bieżącego rozliczenia ponoszonych kosztów prac rozwojowych już w trakcie ich trwania.

Przepisy podatkowe regulują w sposób szczególny zasady rozliczania kosztów prac rozwojowych. W przypadku ich pozytywnego zakończenia, którego wynik może być wykorzystywany na potrzeby działalności gospodarczej podatnika, koszty prac rozwojowych pod pewnymi warunkami mogą stanowić wartości niematerialne i prawne podlegające amortyzacji. Warunki te, które muszą być spełnione łącznie, są następujące:

● produkt lub technologia wytwarzania są ściśle ustalone, a dotyczące ich koszty prac rozwojowych wiarygodnie określone oraz

● techniczna przydatność produktu lub technologii została przez podatnika odpowiednio udokumentowana i na tej podstawie podatnik podjął decyzję o wytwarzaniu tych produktów lub stosowaniu technologii, oraz

● koszty prac rozwojowych zostaną pokryte spodziewanymi przychodami ze sprzedaży tych produktów lub zastosowania technologii.

Oznacza to, że prace rozwojowe dopiero po ich pozytywnym zakończeniu mogą być amortyzowane, jeśli spełniają wszystkie ustawowe wymogi. W takiej sytuacji wydatki ponoszone w trakcie tych prac nie będą kosztem uzyskania przychodów na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o PIT (odpowiednio art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. b). Amortyzacja tych wartości niematerialnych i prawnych nie może być krótsza niż 12 miesięcy.

Nie podlegają amortyzacji koszty prac rozwojowych, które nie zakończyły się wynikiem pozytywnym, tzn. nie spełniły zamierzonego celu, a ich wynik jest niekorzystny, czyli uniemożliwia ich wykorzystanie. Jeżeli prace, które zostały już zakończone, nie mogą być uznane za wartości niematerialne i prawne podlegające amortyzacji (nie zakończyły się wynikiem pozytywnym lub nie spełniają jednego z powyższych warunków), koszty takich prac mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów w całości, w roku podatkowym, w którym prace zostały zakończone.

Obecnie przedsiębiorca nie musi czekać do zakończenia prac rozwojowych, aby rozliczać ponoszone wydatki w kosztach. Zgodnie z obowiązującymi przepisami koszty prac rozwojowych mogą być zaliczane do kosztów uzyskania przychodów na bieżąco, w trakcie ponoszenia wydatków. W wyniku wprowadzonych od 22 maja 2009 r. zmian do ustaw podatkowych podatnicy mają prawo wyboru zaliczenia kosztów prac rozwojowych do kosztów podatkowych już w miesiącu, w którym zostały poniesione albo począwszy od tego miesiąca w równych częściach w okresie nie dłuższym niż 12 miesięcy. Mogą również tak jak dotychczas zaliczyć je do kosztów uzyskania przychodów jednorazowo już po ich zakończeniu (w sytuacji gdy nie podejmą decyzji o ich amortyzacji).

Przed nowelizacją przepisów koszty prac rozwojowych, które nie podlegały amortyzacji, mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów dopiero w roku podatkowym, w którym prace zostały zakończone. Nie można było ich zatem rozliczać w kosztach uzyskania przychodów na bieżąco.

Ważne Prace rozwojowe nie obejmują rutynowych i okresowych zmian wprowadzanych do produktów, linii produkcyjnych, procesów wytwórczych, istniejących usług oraz innych operacji w toku, nawet jeżeli takie zmiany mają charakter ulepszeń

Ustawa z 30 maja 2008 r. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej (Dz.U. nr 116, poz. 730), posługując się pojęciem prac rozwojowych odsyła do przepisów ustawy z 8 października 2004 r. o zasadach finansowania nauki (Dz.U. nr 169, poz. 1049). Stanowi ona, że prace rozwojowe to nabywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności z dziedziny nauki, technologii i działalności gospodarczej oraz innej wiedzy i umiejętności do planowania produkcji oraz tworzenia i projektowania nowych, zmienionych lub ulepszonych produktów, procesów lub usług, w szczególności:

● tworzenie projektów, rysunków, planów oraz innej dokumentacji do tworzenia nowych produktów, procesów i usług, pod warunkiem że nie są one przeznaczone do celów komercyjnych,

● opracowywanie prototypów o potencjalnym wykorzystaniu komercyjnym oraz projektów pilotażowych, w przypadkach gdy prototyp stanowi końcowy produkt komercyjny, a jego produkcja wyłącznie do celów demonstracyjnych i walidacyjnych jest zbyt kosztowna; w przypadku, gdy projekty pilotażowe lub demonstracyjne mają być następnie wykorzystywane do celów komercyjnych, wszelkie przychody uzyskane z tego tytułu należy odjąć od kwoty kosztów kwalifikowanych pomocy publicznej,

● działalność związana z produkcją eksperymentalną oraz testowaniem produktów, procesów i usług, pod warunkiem że nie są one następnie wykorzystywane komercyjnie.

Przedsiębiorcy nabywający nowe technologie mają prawo skorzystać z tego tytułu z ulgi podatkowej w rocznym zeznaniu. Polega ona na odliczeniu od podstawy opodatkowania (dochodu) wydatków poniesionych na nabycie nowych technologii. O uprawnieniu do odliczenia decyduje przede wszystkim rodzaj poniesionych wydatków. Zgodnie z definicją zawartą zarówno w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak i podatku dochodowym od osób prawnych za nowe technologie uważa się wiedzę w postaci wartości niematerialnych i prawnych, w szczególności wyniki badań i prac rozwojowych, nabytą przez podatnika. Wiedza ta musi umożliwiać wytwarzanie nowych lub udoskonalonych usług i nie może być stosowana na świecie przez okres dłuższy niż pięć lat, co potwierdza opinia niezależnej jednostki naukowej w rozumieniu ustawy z 8 października 2004 r. o finansowaniu nauki (Dz.U. nr 238, poz. 2390 z późn. zm.).

Prawo do odliczenia przysługuje podatnikowi uzyskującemu wyłącznie przychody z działalności gospodarczej opodatkowane na zasadach ogólnych, tj. według skali podatkowej. Odliczeniu podlega kwota wydatków poniesionych przez podatnika na nabycie nowej technologii, uwzględnionych w wartości początkowej w części, w jakiej została zapłacona podmiotowi uprawnionemu w roku podatkowym, w którym nową technologię wprowadzono do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych lub w roku następującym po tym roku, oraz w której nie została zwrócona podatnikowi w jakiejkolwiek formie. Odliczenia dokonuje się w zeznaniu za rok podatkowy, w którym poniesiono wydatki. Ulga jest limitowana - można odliczyć 50 proc. wydatków. Podstawę odliczenia stanowią dowody poniesienia wydatków oraz opinia niezależnej jednostki naukowej.

Do kosztów wytworzenia prac rozwojowych mogą być zaliczone m.in.: koszty wynagrodzeń osób zatrudnionych przy danych pracach rozwojowych, koszty aparatury i sprzętu, gruntu i budynku bądź ich części oraz wartości niematerialnych i prawnych wykorzystywanych do tych prac, koszty ekspertyz i opinii wykorzystywanych wyłącznie w tych pracach, jak też koszty zużytych materiałów, energii i inne koszty operacyjne poniesione bezpośrednio przy prowadzeniu danych prac rozwojowych.

Koszty prac rozwojowych mogą być zaliczane do kosztów uzyskania przychodów:

● w miesiącu, w którym zostały poniesione, albo począwszy od tego miesiąca w równych częściach w okresie nie dłuższym niż 12 miesięcy, albo

● jednorazowo w roku podatkowym, w którym zostały zakończone, albo

● poprzez odpisy amortyzacyjne dokonywane zgodnie z art. 22m ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT (odpowiednio art. 16m ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT) od wartości niematerialnych i prawnych.

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 22 ust. 7b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.),

Art. 15 ust. 4a ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).