Jakie skutki podatkowe powoduje przyznanie bezzwrotnej pomocy

W przepisach podatkowych dotacje nie zostały odrębnie zdefiniowane i dlatego dla celów prawidłowej kwalifikacji przyznanych kwot pieniężnych mających charakter dotacji czy środków bezzwrotnej pomocy należy odwołać się do przepisów o finansach publicznych.

Generalnie przez dotację uznaje się nieodpłatną i bezzwrotną pomoc finansową udzielaną z budżetu państwa podmiotom (organizacjom, przedsiębiorcom), służącą wspieraniu ich działalności. Obecnie wiele podmiotów stara się o pozyskanie dotacji na swoją działalność, pochodzących ze środków Wspólnoty Europejskiej.

Dotacje obok subwencji, są podstawowymi wydatkami budżetu państwa. Przede wszystkim wyróżnić należy dotacje celowe, które służą m.in. finansowaniu lub dofinansowaniu zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego ustawami oraz innym jednostkom, bieżących zadań własnych samorządów, zadań agencji wykonawczych, zadań zleconych do realizacji organizacjom pozarządowym czy kosztów realizacji inwestycji.

Dotacjami celowymi są również m.in. środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (innych niż UE), wydatkowane przez podmioty realizujące te programy, inne niż państwowe jednostki budżetowe, realizację projektów pomocy technicznej finansowanych z udziałem środków europejskich oraz współfinansowanie realizacji programów finansowanych z udziałem środków europejskich.

Obok dotacji celowych ze środków publicznych finansowane są również dotacje podmiotowe i dotacje przedmiotowe. Dotacje podmiotowe obejmują środki dla podmiotu wskazanego w odrębnej ustawie lub w umowie międzynarodowej, wyłącznie na dofinansowanie określonej działalności. Dotacje przedmiotowe mogą mieć natomiast charakter dopłat do określonych rodzajów wyrobów lub usług.

W ramach możliwości pozyskania finansowania ze środków europejskich na lata 2007 - 2013 do rozdysponowania są środki pochodzące z następujących funduszy strukturalnych: Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Rolnego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), Europejskiego Funduszu Rybackiego (EFR).

Fundusze strukturalne obsługiwane są przez tzw. programy operacyjne. Programy te podzielone są na części: tzw. priorytety - określające cele dotacji w poszczególnych zakresach; działania i poddziałania, w których opisane są typy projektów podlegających dotowaniu.

Dostęp do środków z EFS umożliwia program PO Kapitał Ludzki (PO KL); do środków z EFRR - PO Innowacyjna Gospodarka (PO IG), PO Infrastruktura i Środowisko (PO IŚ), PO Rozwój Polski Wschodniej (PO RPW), PO Pomoc Techniczna (PO PT), PO Europejska Współpraca Terytorialna (PO EWT), 16 regionalnych programów operacyjnych - po 1 dla każdego województwa (RPO); do środków EFRROW - Program Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW); do środków z EFR - PO Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich (PO Ryby).

Programy operacyjne zdefiniowane zostały w ustawie o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Z kolei programy te są finansowane według zasad określonych w przepisach ustawy o finansach publicznych.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych środkami publicznymi są m.in. środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej. Środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej są dochodami budżetu, z którego realizowane są wydatki budżetu państwa na finansowanie programów i projektów, na których wprowadzenie w życie uzyskano te środki.

Szeroko rozumiane dotacje unijne, których źródłem finansowania są określone fundusze europejskie wypłacone za pomocą programów operacyjnych, mają więc charakter środków państwowych. Dotacja otrzymana w ramach programów operacyjnych stanowi dotację otrzymaną z budżetu państwa.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) określają, że do przychodów z działalności gospodarczej zalicza się dotacje, subwencje, dopłaty i inne nieodpłatne świadczenia. Jednak otrzymane przez podatników PIT dotacje i subwencje ze środków bezzwrotnej pomocy są zwolnione od podatku, jeśli pochodzą od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych, międzynarodowych instytucji finansowych. Zwolnienie obejmuje również przyznane środki z programów ramowych badań, rozwoju technicznego i prezentacji Unii Europejskiej i z programów NATO, przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe. Istotne jest to, że aby zwolnienie miało zastosowanie, pomoc ta nie musi być otrzymana bezpośrednio od tych podmiotów (np. od Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości jako podmiotu uprawnionego do rozdzielania środków pomocy). Warunkiem jest jednak, żeby beneficjent realizował bezpośrednio cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy.

Ustawa o PIT określa również, że wolne od podatku dochodowego są dotacje, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, otrzymane z budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Ustawa o finansach publicznych określa natomiast, że środkami publicznymi są m.in. środki pochodzące z budżetu UE oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielonej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA). Dlatego też otrzymane dotacje z unijnych funduszy strukturalnych korzystają również ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym.

Ze zwolnienia podatkowego mogą skorzystać jednak tylko bezpośredni beneficjenci (ostateczni), którzy bezpośrednio korzystają (czerpią zyski) z wdrażanego projektu pomocy poprzez otrzymane dotacje.

Dla podmiotów będących podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) dotacje też zaliczane są do przychodów z ich działalności, jednak ustawodawca określił katalog przychodów korzystających ze zwolnienia przedmiotowego (w tym środki bezzwrotnej pomocy ze źródeł określonych wyżej).

Zakwalifikowanie kwot otrzymanych przez podatników CIT z dotacji unijnych do środków publicznych powoduje, że są one również zwolnione od CIT. Jednak kwoty dotacji, które podlegają zwolnieniu przedmiotowemu, podatnicy CIT, w odróżnieniu do osób fizycznych, mają obowiązek wykazać w rocznym zeznaniu podatkowym.

Przychody z dotacji otrzymywanych przez podatników CIT powstają w dacie otrzymania tych dotacji. Dotyczy to wszystkich dotacji, a więc zarówno dotacji stanowiących przychody opodatkowane podatników, jak i dotacji stanowiących ich przychody zwolnione.

Dotacje finansowane z unijnych funduszy strukturalnych są zwolnione z podatku dochodowego. Zatem przychody z tytułu otrzymanych dotacji spółka powinna wykazać w rocznym zeznaniu podatkowym w dacie otrzymania, a więc w 2011 roku (pierwsza transza) oraz w 2012 roku (druga transza).

Otrzymana kwota dotacji z PO KL korzysta ze zwolnienia z PIT, ale wynagrodzenia pracowników bezpośrednio realizujących dotowany projekt nie są zwolnione od podatku.

To podatnik prowadzący działalność gospodarczą otrzymał środki (beneficjent) z dotacji korzystającej ze zwolnienia, a nie jego pracownicy. Pracownicy nie otrzymali środków z dotacji wypłaconej ze środków publicznych, ale wynagrodzenia za pracę, które są opodatkowane na zasadach ogólnych.

Podobnie wynagrodzenia pracowników sfinansowane z dotacji pochodzącej z PO KL nie stanowią kosztów uzyskania przychodów pracodawcy. Kosztami podatkowymi nie są bowiem wydatki i koszty bezpośrednio sfinansowane z dochodów (przychodów), o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 129 ustawy o PIT, czyli również dotacje ze środków publicznych.

Otrzymane kwoty powinny zostać ujęte w części D.1 formularza CIT-8 w pozycji 27. W zeznaniu wykazać należy wszystkie rodzaje przychodów, z wyjątkiem przychodów opodatkowanych odrębną stawką oraz przychodów z dywidend i innych udziałów w zyskach osób prawnych. W części D.2 druku CIT-8 ujmuje się koszty uzyskania przychodów po wyłączeniu kosztów sfinansowanych z dotacji.

Jednocześnie kwoty dotacji należy ująć w załączniku CIT-8/O przeznaczonym do ujawnienia dochodów (przychodów) zwolnionych od podatku (część B.1 poz. 12), a następnie przenieść do części E.1 (poz. 40) deklaracji CIT-8.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Ustawa z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 84, poz. 712 z późn. zm.).

Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.).

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).