Nieodpłatne świadczenia w interpretacjach podatkowych

o czynnościach opodatkowanych

Spółka zamierza zawrzeć umowę partnerską dotyczącą realizacji projektu pod nazwą "Akademia Kadr sektora medycznego" w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Priorytetu 8. Umowa zostanie zawarta pomiędzy spółką a liderem partnerstwa, a spółka upoważni lidera do zawarcia w imieniu i na rzecz spółki (partnera) umowy z instytucją pośredniczącą (urzędem marszałkowskim) o dofinansowanie projektu. Spółka będzie współrealizować projekt jako partner i zgodnie z zapisami umowy jako partner współrealizujący projekt będzie odpowiedzialna za rekrutację uczestników projektu. Zgodnie z treścią umowy, środki na finansowanie kosztów realizacji zadań w formie zaliczki lub w formie refundacji przekazywane będą partnerom przez lidera partnerstwa. Środki te stanowią finansowanie kosztów ponoszonych przez spółkę (partnera projektu), w związku z wykonaniem zadań określonych w umowie, a nie świadczenie usługi na rzecz lidera partnerstwa. Środki te przekazywane są na wyodrębnione konto bankowe spółki. Spółka (partner projektu) z liderem będzie rozliczała się z realizacji określonego w umowie zadania. Dla ostatecznych uczestników projektu szkolenia będą nieodpłatne. Czy dochodzi do świadczenia usług na rzecz lidera projektu?

Każde świadczenie niebędące dostawą towarów, polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania, stanowi co do zasady usługę w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. Niemniej jednak muszą być przy tym spełnione następujące warunki:

- w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, druga strona (wierzyciel/nabywca) jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia,

- świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie).

Oba warunki powinny być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało, jako usługa, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Aby czynność (dostawa towarów czy też usługa) podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią wynagrodzenie za wykonaną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia.

Podatnicy VAT są zobowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy.

Zatem biorąc pod uwagę cytowane przepisy oraz opis sprawy, realizacja zadania określonego w umowie nie wiąże się z jakimkolwiek świadczeniem usług przez spółkę jako partnera projektu na rzecz lidera, lecz wynika wyłącznie z procedury, w jakiej partner projektu uzyskuje dofinansowanie od podmiotu trzeciego. Spółka realizując zadanie określone w umowie partnerstwa, na realizację którego otrzymuje środki finansowe w formie zaliczki lub w formie refundacji poniesionych kosztów, nie świadczy na rzecz lidera partnerstwa usług, a zatem czynności te nie podlegają opodatkowaniu i nie powinny być dokumentowane fakturą VAT przez otrzymującego to dofinansowanie, lecz innym dokumentem (np. notą księgową).

@RY1@i02/2011/132/i02.2011.132.086.0005.001.jpg@RY2@

Małgorzata Dankowska, menedżer w TPA Horwath

Omawiana interpretacja dotyka problemu rozliczania wspólnego przedsięwzięcia, zawiązanego w celu realizacji projektu w ramach programu Kapitał Ludzki. Zasadniczą kwestią jest rozstrzygnięcie, w jaki sposób - w ramach czy poza VAT - uczestnicy partnerstwa powinni dokonywać wzajemnych rozliczeń. Samo rozliczenie projektu dokonywane jest przez lidera partnerstwa, a następnie alokowane na poszczególnych uczestników. Nie rozstrzygnięto kwestii, czy wspólne przedsięwzięcie, niejednokrotnie zrównywane ze spółką cywilną, jest podatnikiem na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług. W dorozumiany sposób przyjęto jednak, że to każdy partner z osobna działa jako podatnik VAT, lecz do opodatkowania danej czynności VAT spełnienie tego kryterium jest konieczne, lecz niewystarczające.

Kolejnym wymogiem jest, aby między partnerami dochodziło do świadczenia usług, a przede wszystkim, aby dokonywane między nimi świadczenia charakteryzowały się ekwiwalentnością. Organy podatkowe zgodziły się, że rozliczenia w ramach partnerstwa nie są świadczeniem usług na rzecz jego lidera, podobnie jak uczynił to Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku w sprawie EDM v. Fazenda Publica dotyczącym rozliczeń w ramach konsorcjum. W konsekwencji rozliczenia te pozostają poza VAT.

o świadczeniach dla pracowników

Spółka realizuje inwestycję polegającą na budowie, a w przyszłości eksploatacji terminalu do odbioru i regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego. W celu przybliżenia informacji o funkcjonowaniu terminalu oraz rozwiania wszelkich wątpliwości z tym związanych spółka zdecydowała się zorganizować wyjazd studyjny do Sines (Portugalia), miejscowości, w której zlokalizowany jest podobny gazoport. Wyjazd odbył się w dwóch turach, a jego uczestnikami były osoby zaproszone imiennie przez spółkę, osoby zatrudnione w urzędzie miasta, radni, przedstawiciele rady miasta, mieszkańcy, dziennikarze.

Ponadto w wyjeździe uczestniczyli wysłani w tym celu w podróż służbową pracownicy spółki oraz osoby zatrudnione w podmiocie zewnętrznym, który świadczył usługę organizacji wyjazdu. Czy uczestnicy wyjazdu uzyskują przychód podlegający opodatkowaniu PIT?

Wartość świadczenia otrzymanego przez pracowników w związku ze sfinansowaniem przez spółkę podróży służbowej (wyjazdu studyjnego i np. wyżywienia, kosztów przejazdów oraz zakwaterowania) stanowi dla pracowników przychód ze stosunku pracy, który korzysta ze zwolnienia przedmiotowego na zasadach wynikających z art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a) ustawy o PIT.

W zakresie opodatkowania świadczeń otrzymywanych przez osoby niebędące pracownikami spółki należy zauważyć, że w art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. b) ustawy o PIT ustawodawca posłużył się terminem "podróż" bez określenia "służbowa", dlatego zakres tego zwolnienia jest szerszy, ponieważ nie ogranicza się ono jedynie do podróży służbowych, ale do wszelkich podróży osób niebędących pracownikami, pod warunkiem że wypłacone diety i inne należności nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów świadczeniobiorców oraz zostały poniesione między innymi w celu osiągnięcia przychodów.

W związku z tym, w przypadku osób niebędących pracownikami wartość świadczenia otrzymanego od spółki w postaci sfinansowania wyjazdu studyjnego i opłacenia np. wyżywienia, kosztów przejazdów oraz zakwaterowania stanowi przychód z innych źródeł, który może korzystać ze zwolnienia przedmiotowego na zasadach wynikających z art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. b) ustawy o PIT, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Gdy cała wartość świadczenia korzysta ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, na spółce nie ciąży obowiązek sporządzenia dla osób niebędących pracownikami spółki informacji o przychodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych (PIT-8C) i w terminie do końca lutego następnego roku podatkowego przekazania podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika.

@RY1@i02/2011/132/i02.2011.132.086.0005.002.jpg@RY2@

Hanna Kozłowska, ekspert w KDA Kancelaria Doradców i Audytorów w Poznaniu

W orzecznictwie sądów, np. NSA z 18 listopada 2002 r. (sygn. akt FPS 9/02) czy też NSA z 12 grudnia 2008 r. (sygn. akt II FSK 1361/07), podkreśla się, że aby, mozna było mówić o nieodpłatnym świadczeniu, muszą wystąpić następujące elementy: świadczeniobiorca odnosi korzyść, a więc musi zaistnieć trwałe przysporzenie majątkowe; korzyść nie jest w żaden sposób związana z wydatkami, kosztami, zaoszczędzeniem wydatków; korzyść jest odniesiona kosztem innego podmiotu; korzyść ma konkretny wymiar finansowy, świadczenie ma nieodpłatny charakter, a zatem nie może się wiązać z ekwiwalentem ze strony podatnika.

Trudno więc zgodzić się ze stanowiskiem, że szkolenie, którego celem było zapoznanie się z działaniem terminalu, jak i udział grup społecznych, których rola sprowadzała się do pełnienia funkcji obywatelskich i społecznych, miałoby prowadzić do trwałego przysporzenia majątkowego, którego wyrazem miałoby być pokrycie kosztów zakwaterowania czy przelotu, skonsumowanych podczas wyjazdu.

o odliczeniu i zwrocie podatku

Podatnik jako czynny podatnik VAT wykonuje w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego projekt w ramach Działania 8.1. Rozwój pracowników i przedsiębiorstw w regionie. Projekt skierowany jest do pracujących osób dorosłych, które z własnej inicjatywy chciałyby przez nabycie kwalifikacji zmienić zatrudnienie lub wydłużyć swoją zawodową karierę.

Program obejmuje szkolenia tworzenia grafiki i obróbki komputerowej oraz tworzenia stron WWW. Są one wykonywane nieodpłatnie dla końcowych beneficjentów. Całość projektu odbywa się na zasadzie non profit. Dofinansowanie ze środków EFS obejmuje zwrot poniesionych kosztów w ramach tego projektu. Czy istnieje możliwość odliczenia VAT od zakupów dokonywanych przy realizacji opisanego projektu?

Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest niewątpliwy i bezsporny związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi, tzn. których następstwem jest określenie podatku należnego (powstanie zobowiązania podatkowego).

Przedstawiona zasada wyklucza możliwość dokonania odliczenia podatku naliczonego przez podmiot niebędący czynnym zarejestrowanym podatnikiem VAT oraz podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystywania do czynności zwolnionych od podatku i niepodlegających temu podatkowi.

Aby nieodpłatne świadczenie usług było objęte opodatkowaniem VAT, muszą być spełnione łącznie dwa warunki. Po pierwsze, nie ma podstaw do opodatkowania usług świadczonych wprawdzie nieodpłatnie, lecz w związku z prowadzonym przez podatnika przedsiębiorstwem.

Drugim warunkiem objęcia nieodpłatnych usług VAT jest istnienie prawa podatnika do odliczenia całości lub części podatku naliczonego związanego ze świadczonymi usługami.

Niedopełnienie któregokolwiek z tych warunków jest podstawą do traktowania nieodpłatnej usługi jako niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W analizowanej sprawie nie zostaje spełniony podstawowy warunek uprawniający do odliczenia podatku od towarów i usług - związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi. W konsekwencji podatnik nie ma możliwości odliczenia VAT wynikającego z faktur dokumentujących nabycie towarów i usług związanych z realizacją projektu.

@RY1@i02/2011/132/i02.2011.132.086.0005.003.jpg@RY2@

Magdalena Wróbel, ekspert podatkowy w KPMG

Interpretacja potwierdza, że warunkiem odliczenia VAT jest wykonywanie czynności opodatkowanych, co wynika z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT. Zgodnie z tym przepisem w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi VAT przysługuje prawo do obniżenia kwoty VAT należnego o kwotę VAT naliczonego. Zatem gdyby podatnik otrzymał z EFS dofinansowanie całej ceny świadczonej usługi, wówczas istniałyby argumenty pozwalające uznać taką usługę za odpłatną. W opisanej sprawie podatnik otrzymuje dofinansowanie z EFS obejmujące jedynie zwrot poniesionych kosztów w ramach projektu. Zatem brak podstaw do uznania takiej czynności za odpłatną. Jeżeli zatem dana usługa została wykonana nieodpłatnie, ale w związku z prowadzoną działalnością, to nie podlega przepisom ustawy o VAT. Podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego.

o źródłach przychodów

Z okazji 50-lecia powstania spółka zamierza zorganizować charytatywny bal jubileuszowy. Bal będzie miał charakter otwarty, co oznacza, że mogą w nim uczestniczyć pracownicy oraz byli pracownicy z osobami towarzyszącymi. Czy udział w balu zorganizowanym ze środków obrotowych spółki stanowi dochód pracownika opodatkowany PIT?

Uczestnictwo w balu jubileuszowym sfinansowanym przez pracodawcę stanowić będzie nieodpłatne świadczenie dla pracownika. Gdy świadczeniem objęta jest również osoba towarzysząca pracownikowi, wartość tego świadczenia stanowić będzie także przychód ze stosunku pracy pracownika, bowiem świadczenie to związane jest ze stosunkiem pracy łączącym pracownika z pracodawcą. Gdyby nie łączący pracownika z pracodawcą stosunek pracy, osoba towarzysząca nie otrzymałaby tego świadczenia.

Wartość świadczenia przypadającego na daną osobę należy obliczyć, dzieląc globalną kwotę przypadającą do zapłaty na liczbę osób, którym zostanie postawiona do dyspozycji możliwość uczestnictwa w balu jubileuszowym.

Łączna wartość kosztów poniesionych przez spółkę przypadająca na pracownika i osoby mu towarzyszące stanowić będzie przychód pracownika ze stosunku pracy, podlegający opodatkowaniu PIT. Nieistotne jest przy tym, co i ile dana osoba skonsumuje, gdyż koszty zakupu poszczególnych postawionych do dyspozycji świadczeń ponoszone będą niezależnie od tego, czy uprawnione osoby skorzystają z nich w pełnym zakresie, czy też nie. Istotne dla celów podatkowych jest to, że świadczenia związane z tą imprezą zostaną postawione do ich dyspozycji.

W świetle przepisów prawa podatkowego techniczne trudności w ustaleniu wartości świadczenia nie mogą bowiem stanowić podstawy do uznania, że dana osoba świadczenia nie otrzymała. Jest to tylko problem organizacyjny możliwy do rozwiązania.

Przychód, który powstanie po stronie pracowników spółki, będzie podlegał opodatkowaniu na zasadach ogólnych jako przychód ze stosunku pracy. Obliczoną we wskazany sposób wartość świadczeń, które zostaną opłacone przez pracodawcę, a przypadających na pracownika i na osobę mu towarzyszącą, należy doliczyć do wynagrodzenia wypłacanego pracownikowi w danym miesiącu i od łącznej wartości obliczyć, pobrać i odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy.

@RY1@i02/2011/132/i02.2011.132.086.0005.004.jpg@RY2@

Mariusz Machciński, doradca podatkowy, partner w Stone & Feather Tax Advisory

Proponowane przez organy podatkowe rozwiązanie, czyli opodatkowanie po stronie pracowników wszystkich bonusów, które nieodpłatnie uzyskują w ramach stosunku pracy łączącego ich z pracodawcą (a więc także udziału w balu jubileuszowym), jest niewątpliwie najprostsze we wdrożeniu i najbardziej korzystne dla wpływów budżetowych. Nie jest to jednak do końca poprawne. W wielu wypadkach pracownik nie uzyskuje nieodpłatnego świadczenia. Poza tym w pełni zasadne są wątpliwości dotyczące sposobu ustalenia przychodu, który uzyskuje pracownik. Przychód musi mieć konkretny wymiar pieniężny (ekwiwalent pieniężny) i w tym wymiarze musi dotyczyć konkretnej osoby. Nie można go zatem szacować czy stosować uproszczonych metod do jego określania, jak to robią organy podatkowe.

o dostawie towarów i świadczeniu usług

Spółka A w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą podpisała umowę ze spółką B na budowę przyłącza wodociągowego. Za tę budowę spółka A zostanie obciążona kosztami na podstawie faktury VAT. Spółka A zamierza przekazać nieodpłatnie przyłącze do spółki B na podstawie protokołu przekazania. Czy takie przekazanie będzie podlegało VAT?

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 z późn. zm.) opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.

Nieodpłatne świadczenie usług niebędące dostawą towarów uznaje się za odpłatne świadczenie usług, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące warunki:

● nieodpłatne świadczenie usług nie jest związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa,

● podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych z tymi usługami.

Przez świadczenie usług niezwiązane z prowadzeniem przedsiębiorstwa należy rozumieć takie świadczenie usług, które odbyło się bez związku z potrzebami prowadzonej działalności.

Niedopełnienie któregokolwiek z warunków jest podstawą do traktowania nieodpłatnej usługi jako niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

W analizowanej sprawie podatnik będzie nieodpłatnie przekazywał nakłady poniesione na wybudowanie fragmentu sieci wodociągowej, co oznacza, że dojdzie do nieodpłatnego świadczenia usługi. Zatem nie została spełniona jedna z przesłanek, warunkujących zrównanie nieodpłatnego świadczenia usług z odpłatnym świadczeniem usług, ponieważ przekazanie wybudowanego przez podatnika fragmentu sieci wodociągowej związane jest z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem.

Podatnik będzie ponosił koszty, dokumentowane fakturami VAT, związane z wybudowaniem fragmentu sieci wodociągowej, który zostanie przekazany nieodpłatnie kontrahentowi. Przekazanie wybudowanej infrastruktury spółce jest związane z prowadzonym przedsiębiorstwem, gdyż to podatnik - uzyskując dostęp do sieci wodociągowej - będzie odnosić bezpośrednią korzyść z tego przekazania (umożliwi to prawidłowe funkcjonowanie nieruchomości należących do podatnika).

Zatem spółce będzie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z budową przyłącza wodociągowego ze względu na fakt, że poniesione wydatki będą wykazywały związek z wykonywanymi przez podatnika czynnościami opodatkowanymi podatkiem od towarów i usług, o ile nie zachodzą ograniczenia wynikające z art. 88 ustawy o VAT.

@RY1@i02/2011/132/i02.2011.132.086.0005.005.jpg@RY2@

Mateusz Machalski, asystent podatkowy w Independent Tax Advisers Doradztwo Podatkowe

Przedstawiona interpretacja dotyczy opodatkowania nieodpłatnego przekazania infrastruktury wodociągowej i zapadła na gruncie ustawy o VAT w brzmieniu sprzed 1 kwietnia 2011 r. W analizowanym przypadku organ stwierdził, że takie nieodpłatne przekazanie nie podlega VAT z uwagi na fakt, że stanowi świadczenie usług na cele związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Od 1 kwietnia zmieniono definicję nieodpłatnego świadczenia usług. Jednak nieodpłatne świadczenie usług na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nadal nie podlega VAT. Zatem w zakresie, w jakim nieodpłatne przekazanie infrastruktury wodociągowej stanowi usługę przekazywaną na cele działalności gospodarczej, nadal nie powinno podlegać VAT. Należy jednak zaznaczyć, że od 1 kwietnia nieodpłatna dostawa towarów (w tym infrastruktury) podlega VAT, nawet jeżeli została dokonana na cele działalności gospodarczej, o ile podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu tego towaru.

o uprawnieniach stowarzyszenia

Stowarzyszenie, w ramach realizowanego działania, ze środków, o które się ubiega, będzie finansować m.in. koszty utrzymania swojego biura, w tym: koszty najmu, mediów, telefonów, personelu, zakupu urządzeń i materiałów biurowych, nieodpłatnej działalności szkoleniowej i doradczej dla potencjalnych beneficjentów działań osi IV Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich z terenu objętego swoim działaniem, działań promocyjnych dotyczących zarówno możliwości pozyskiwania środków w ramach działań osi IV PROW, jak również obszaru działania LGD. Wszelkie świadczenia dla beneficjentów stowarzyszenie będzie realizowało nieodpłatnie, a zakupione w wyniku realizacji operacji mienie pozostanie jego własnością, wykorzystywaną jedynie na własne potrzeby. Dokonywane zakupy nie będą związane z wykonywaniem czynności opodatkowanych. Z tytułu realizacji tego działania stowarzyszenie nie stanie się czynnym podatnikiem VAT. Czy od poniesionych na projekt wydatków stowarzyszenie będzie mogło odliczyć VAT?

W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi VAT przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się również do podatników, którzy nie są zarejestrowani jako podatnicy VAT czynni (z pewnymi wyjątkami).

Prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje tylko czynnym podatnikom podatku od towarów i usług w takim przypadku, gdy dokonywane zakupy mają związek z czynnościami opodatkowanymi. Ustawa wyłącza zatem możliwość dokonywania odliczeń podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających opodatkowaniu.

Z uwagi na niespełnienie podstawowej przesłanki warunkującej prawo do odliczenia podatku naliczonego, jaką jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi, stowarzyszenie nie będzie miało możliwości obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu wydatków związanych z realizacją projektu. Stowarzyszeniu nie będzie także przysługiwało prawo otrzymania zwrotu tego podatku, gdyż dofinansowanie, o które się ubiega, nie stanowi środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej.

@RY1@i02/2011/132/i02.2011.132.086.0005.006.jpg@RY2@

Arkadiusz Juzwa, doradca podatkowy w Śląskim Centrum Podatków

Interpretacja jest zgodna z innymi rozstrzygnięciami wydawanymi na tle podobnych okoliczności. Stanowi jednocześnie przykład tego, jak nie należy formułować wniosków o wydanie interpretacji. W szczególności nie rozstrzyga ona, czy stowarzyszenie w ogóle nie jest podatnikiem VAT, gdyż nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT, czy też jest podatnikiem, lecz wykonującym jedynie czynności objęte zwolnieniem. Potwierdzając prawidłowość stanowiska wnioskodawcy co do tego, że nie będzie mu przysługiwać uprawnienie do obniżania VAT należnego o kwotę VAT naliczonego, organ przyjął za wnioskodawcą jako elementy stanu faktycznego, że ten nie jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny, nie prowadzi działalności gospodarczej, a wykonywana działalność statutowa kwalifikuje się do usług zwolnionych. Zatem rozstrzygnięcie nie mogło być inne.

o przepisach ogólnych

Spółka wybudowała całodobowy parking i uruchomiła w nim terminal wjazdowo-wyjazdowy wraz z automatem płatniczym i kasą fiskalną. W systemie tym został zaprogramowany cennik, który zawiera stawki za godzinę parkowania, stawki za dobę i abonamenty miesięczne. Spółka zamierza w każdą niedzielę w godz. od 8.00 do 14.00 udostępniać użytkownikom godzinowym parking nieodpłatnie. Niemniej urządzenie będzie rejestrować wjazdy i wyjazdy pojazdów, co umożliwi obliczenie hipotetycznej wartości przychodu. Cała sprzedaż w spółce jest opodatkowana VAT, a podatek naliczony - poza wyjątkami określonymi w ustawie - w całości odliczany od należnego. Czy nieodpłatne korzystanie z parkingu przez użytkowników w ściśle określonym czasie rodzi obowiązek opodatkowania VAT?

Przedmiotem opodatkowania VAT w tym przypadku będzie świadczenie usług (nie zaś przekazanie towarów), które ureguluje art. 8 ustawy o VAT.

Umożliwianie nieodpłatnego parkowania użytkownikom godzinowym podlegać będzie opodatkowaniu z art. 8 ust. 2 ustawy o VAT na zasadach ogólnych określonych w ustawie. Spełnione zostały bowiem warunki określone tym przepisem, gdyż spółka dokonała odliczenia podatku naliczonego, a świadczone czynności nie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Przez usługi związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa należy rozumieć usługi wykonywane nieodpłatnie w związku z potrzebami prowadzonej działalności gospodarczej podmiotu, potrzebami związanymi z funkcjonowaniem prowadzonego przedsiębiorstwa. Trudno uznać, że nieodpłatne udostępnianie parkingu w wyznaczonych godzinach takie cele wypełnia, zaś przesłanką przemawiającą za uznaniem ich za takowe nie może być fakt, że parkowanie na terenie miasta w zasięgu parkometrów miejskich jest bezpłatne, czy też to, że zwiększenie liczby bezpłatnych miejsc do parkowania przy natężonym ruchu turystycznym promuje miasto.

Z opisu sprawy nie wynika, by celem działalności spółki była promocja miasta, a tylko to mogłoby stanowić o ewentualnym braku konieczności opodatkowania. Ponadto nieodpłatne korzystanie z parkingu dostępne jest jedynie dla użytkowników godzinowych, zatem użytkownicy abonamentowi nie są objęci tym wyłączeniem.

Z tych też względów nieodpłatne udostępnianie przez spółkę parkingu podlega opodatkowaniu VAT na zasadach określonych w ustawie o podatku od towarów i usług.

@RY1@i02/2011/132/i02.2011.132.086.0005.007.jpg@RY2@

Magdalena Chmielewska-Cholewa, ekspert w Ernst & Young

Opodatkowaniu VAT podlega, co do zasady, odpłatne świadczenie usług. Jednak ustawa o VAT nakłada podatek także na usługi świadczone nieodpłatnie. W stanie prawnym niniejszej interpretacji (tj. w szczególności przed 1 kwietnia 2011 r.) dotyczyło to sytuacji, gdy podatnik, mając prawo do odliczenia VAT naliczonego, świadczył nieodpłatnie usługi, które nie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Organ uznał bezpłatne udostępnianie parkingu za usługę niemającą związku z działalnością podatnika. Wskazał, że tego typu usługi powinny podlegać VAT. Może gdyby podatnik lepiej uzasadnił swoją decyzję i jej znaczenie dla działalności, organ uznałby, że podatek nie powinien być płacony. Usługi świadczone nieodpłatne, które są wykonywane w celach marketingowych, są niekiedy uznawane za służące celom prowadzonej działalności i jako takie nie podlegają opodatkowaniu.

o wykonywaniu obowiązków służbowych

Spółka posiada samochody firmowe stanowiące przedmiot umowy leasingu. Niewielka część samochodów firmowych jest także własnością spółki. Firma udostępnia pracownikom spółki samochody służbowe w celu umożliwienia im właściwej realizacji obowiązków służbowych. Samochody służbowe mogą być wykorzystywane przez uprawnionych pracowników spółki wyłącznie w celach służbowych oraz w interesie i na zlecenie pracodawcy. Uprawnionemu pracownikowi spółki zezwala się na użytkowanie samochodów służbowych w celach prywatnych po uprzednim uzyskaniu zgody pracodawcy, wyrażonej na piśmie lub w formie wiadomości e-mail.

W przypadku użytkowania samochodu służbowego w celach prywatnych pracownik jest zobowiązany do składania spółce oświadczenia o korzystaniu z takiego samochodu w celach prywatnych za każdy miesiąc kalendarzowy w terminie do 5 dnia następnego miesiąca. W związku z udostępnieniem pracownikowi samochodu służbowego na cele prywatne, na podstawie wspomnianego oświadczenia spółka (jako pracodawca) oblicza wartość nieodpłatnego świadczenia na rzecz pracownika.

Pracownik jest zobowiązany do pozostawiania samochodu służbowego po godzinach pracy na parkingu strzeżonym, w związku z koniecznością zapewnienia bezpiecznych warunków jego przechowywania. Z obowiązku tego jest zwolniony, jeśli pracodawca powierzył mu (na podstawie umowy cywilnoprawnej) przechowywanie samochodu służbowego po godzinach pracy w garażu znajdującym się w posiadaniu tego pracownika lub na posesji będącej w jego dyspozycji. Zwykle miejsce przechowywania samochodu służbowego znajduje się więc w pobliżu miejsca zamieszkania pracownika, któremu spółka powierzyła samochód służbowy do przechowywania. Czy używanie samochodów firmowych generuje powstanie po stronie pracowników przychodu?

W sytuacji udostępniania pracownikom do celów prywatnych pojazdów stanowiących własność spółki, jak również pojazdów użytkowanych na podstawie umowy leasingu znajdzie zastosowanie art. 11 ust. 2a pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, co oznacza, że w celu ustalenia wartości świadczenia spółka jako pracodawca, który w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie świadczy usług najmu samochodów, powinna uwzględnić ceny rynkowe stosowane przez firmy zajmujące się wynajmem samochodów.

Ustalając przychód z udostępniania samochodu służbowego do celów prywatnych pracownika należy wziąć pod uwagę m.in. markę samochodu, rok produkcji, stan techniczny, przebieg, wyposażenie i porównać z cenami usług świadczonych przez działające na tym samym terenie co spółka firmy zajmujące się wynajmem takich samochodów, które po analizie tych kryteriów odpowiadają samochodowi wykorzystywanemu przez pracownika.

Wszelkie dodatkowe koszty (np. koszt paliwa zakupionego przez spółkę) związane z eksploatacją samochodu do celów prywatnych, jeśli nie zostaną uwzględnione w wartości świadczenia wyliczonego zgodnie z art. 11 ust. 2a pkt 4 ustawy o PIT, należy obliczyć na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku.

Z kolei realizacja obowiązków służbowych przez pracownika, w tym również przejazdy z miejsca zamieszkania pracownika do miejsca wykonywania pracy i z powrotem będące konsekwencją zawarcia umowy cywilnoprawnej przechowania samochodu służbowego, nie mogą generować dla pracownika dodatkowego przychodu ze stosunku pracy.

@RY1@i02/2011/132/i02.2011.132.086.0005.008.jpg@RY2@

Marcin Sobieszek, doradca podatkowy w Chałas i Wspólnicy Kancelarii Prawnej

Przedmiotowa interpretacja dowodzi, że nie ma obecnie jednolitego stanowiska organów podatkowych w zakresie ustalania wartości nieodpłatnego świadczenia po stronie pracownika w przypadku korzystania z samochodu służbowego dla celów prywatnych, jeżeli jest on użytkowany przez pracodawcę na podstawie umowy leasingu.

Wbrew wyrażonemu w przedstawionej interpretacji poglądowi ustalanie wartości nieodpłatnego świadczenia po stronie pracownika na podstawie cen zakupu (tj. w tym przypadku na podstawie przypadających proporcjonalnie na czas użytkowania dla celów prywatnych opłat związanych z zawartą umową leasingu) należy uznać za uzasadnione. Przedmiotem świadczenia na rzecz pracownika jest bowiem usługa zakupiona od firmy leasingowej, a przepisy podatkowe nie ograniczają możliwości stosowania tej metody jedynie do przypadków, w których przedmiotem świadczenia na rzecz pracownika jest całość zakupionego przez spółkę świadczenia od podmiotu zewnętrznego.

o zadaniach realizowanych z dotacji celowych

Miejski ośrodek sportu i rekreacji (MOSiR) jest jednostką budżetową miasta oraz zarejestrowanym podatnikiem VAT. Swoje zadania wykonuje m.in. prowadząc centrum rekreacyjno-sportowe, w którego skład wchodzi m.in. basen oraz hala widowiskowo-sportowa. Z uwagi na zróżnicowane zadania i potrzeby, jakie realizuje MOSiR, występują również przypadki, w których wstęp na basen gwarantowany jest bezpłatnie. We wrześniu i październiku 2010 r. zagwarantowano bezpłatny wstęp na basen uczniom szkół podstawowych z klas drugich w ramach programu realizowanego z dotacji otrzymanej z funduszu zajęć sportowo-rekreacyjnych. Czy bezpłatne zapewnienie uczniom wstępu na basen stanowi czynność, która nie podlega VAT?

W myśl art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.

Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Jednostki samorządu terytorialnego, takie jak gminy, powiaty czy województwa, są innymi niż organy władzy publicznej uczestnikami sektora finansów publicznych, zatem nie korzystają z wyłączenia z opodatkowania, lecz są objęte zwolnieniem. Zwalnia się od podatku czynności związane z wykonywaniem zadań publicznych nałożonych odrębnymi przepisami, wykonywane w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność przez jednostki samorządu terytorialnego, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Natomiast do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. W szczególności zadania własne obejmują m.in. sprawy w zakresie wykonywania zadania publicznego z zakresu kultury fizycznej i turystyki, w tym terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych.

W celu wykonywania zadań gmina może tworzyć jednostki organizacyjne, a także zawierać umowy z innymi podmiotami, w tym z organizacjami pozarządowymi.

W omawianym przypadku MOSiR jako jednostka budżetowa realizuje zadania własne gminy. W ramach zadań statutowych prowadzi basen i wśród tych zadań znajduje się m.in. zaspokajanie potrzeb mieszkańców miasta w zakresie kultury fizycznej, w szczególności przez sport, rekreację ruchową, wykonywanie innych przedsięwzięć w zakresie upowszechniania kultury fizycznej i sportu. Podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony podczas nabycia towarów i usług, które są związane z zapewnieniem bezpłatnego wstępu na basen uczniom.

W konsekwencji bezpłatne zapewnienie przez MOSiR wstępu na basen uczniom na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług stanowi nieodpłatne świadczenie usług.

Jednak w opisanej sytuacji nie jest spełniony drugi warunek, aby wskazana czynność podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż w związku z wykonaniem przedmiotowych usług wynikających z zadań statutowych występuje związek z prowadzonym przedsiębiorstwem.

W związku z tym zapewnienie wstępu na basen uczniom jest związane z prowadzonym przedsiębiorstwem, tym samym czynność ta nie może być traktowana jako odpłatne świadczenie usług. W konsekwencji czynność ta nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

@RY1@i02/2011/132/i02.2011.132.086.0005.009.jpg@RY2@

Michał Kubik, doradca podatkowy w ABC Tax

Interpretacja wydana przez dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu dotyczyła stanu prawnego sprzed 1 kwietnia 2011 r. Dyrektor izby słusznie przyznał rację podatnikowi.

Należy zgodzić się ze stwierdzeniem, że dla miejskiego ośrodka sportu i rekreacji zapewnienie wstępu na basen uczniom jest związane z prowadzonym przedsiębiorstwem. W efekcie, jeśli podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego, nieodpłatne zapewnienie wstępu na basen uczniom nie mogło być uznane za odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT. Jednocześnie dyrektor zauważył, że w przypadku jednostek samorządu terytorialnego w grę wchodzi zwolnienie z VAT, a nie uznanie, że jednostka samorządu nie jest podatnikiem.

Od 1 kwietnia bieżącego roku obowiązują zmienione przepisy w zakresie nieodpłatnych usług. Zgodnie z nimi za odpłatne świadczenie usług rozumie się m.in. nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż prowadzona działalność gospodarcza podatnika. Wydaje się jednak, że również w nowym stanie prawnym bezpłatne zapewnienie wstępu na basen uczniom przez MOSiR mogłoby być uznane za niepodlegające opodatkowaniu VAT.

Oprac. Ewa Matyszewska