Sposób rozliczenia zależy od formy prawnej stołówki

Sposób rozliczenia podatku dochodowego od przychodów z tytułu świadczenia usług stołówkowych zależy od statutu i formy prawnej stołówki. Najczęściej instytucje te funkcjonują jako stołówki resortowe (szkolne, przedszkolne, przyszpitalne, przynależne jednostkom wojskowym, policji, czy innym budżetowym) albo działają przy domach pomocy społecznej bądź też jako rodzaje stołówek pracowniczych przy niektórych zakładach pracy.

Przykładowo stołówki szkolne są jednostkami organizacyjnymi resortu oświaty, które są przeznaczone dla młodzieży szkolnej i słuchaczy studiów wyższych, a także ich pracowników. Zgodnie z ustawą o systemie oświaty w celu zapewnienia prawidłowej realizacji zadań opiekuńczych, w szczególności wspierania prawidłowego rozwoju uczniów, szkoła może zorganizować stołówkę. Przepisy określają dodatkowo, że warunki korzystania ze stołówki szkolnej, w tym wysokość opłat za posiłki, ustala dyrektor szkoły w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę.

Podobnie stołówki wojskowe są prowadzone przez jednostki wojskowe. Decyzją ministra obrony narodowej z 6 grudnia 2007 r. w sprawie organizacji żywienia (Dz.Urz. MON nr 24, poz. 249 z późn. zm.) taka jednostka za odpłatnością świadczy usługi żywienia dla osób uprawnionych, tj. m.in. żołnierzy Wojska Polskiego oraz pracowników wojska oraz osób nieuprawnionych - niebędących żołnierzami zawodowymi lub pracownikami wojska.

Stołówki resortowe funkcjonują w ramach jednostek budżetowych powołanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.) jednostkami budżetowymi są jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych nieposiadające osobowości prawnej, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego.

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT), która odnosi się również do organizacji i podmiotów nieposiadających osobowości prawnej, zwalnia jednostki tego typu z opodatkowania podatkiem dochodowym. Zwolnienie to obejmuje całość przychodów, niezależnie od ich wysokości, źródła uzyskania czy też przeznaczenia zwolnionych środków. Oznacza to, że stołówka, która funkcjonuje w formie jednostki budżetowej, nie rozlicza podatku dochodowego. Wynika to z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT.

Inaczej będzie jednak w przypadku np. placówek niepublicznych świadczących usługi stołówkowe. Podmioty te mogą również skorzystać ze zwolnienia podatkowego, ale na podstawie innej regulacji. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 zwalnia się od podatku dochody podatników, których celem statutowym jest m.in. działalność oświatowa czy działalność w zakresie pomocy społecznej. Jednak koniecznym warunkiem skorzystania ze zwolnienia jest przeznaczenie dochodów na cele statutowe.

Zwolnienie od podatku dochodowego od osób prawnych będzie również miało zastosowanie do stołówki prowadzonej przez uczelnie wyższą, zarówno publiczną, jak i niepubliczną. Zgodnie z ustawą - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 r. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) za uczelnię publiczną uznaje się uczelnię utworzoną przez państwo, reprezentowaną przez właściwy organ władzy lub administracji publicznej, natomiast niepubliczna uczelnia utworzona jest przez osobę fizyczną albo osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Na podstawie tej ustawy uczelnie mają przyznaną osobowość prawną, a jedną z ich podstawowych działalności jest prowadzenie m.in. domów studenckich i stołówek studenckich. Zgodnie z art. 91 tej ustawy działalność ta podlega zwolnieniu od podatków.

Podkreślić trzeba, że podstawowym źródłem finansowania jednostek budżetowych są dotacje z budżetu państwa albo samorządu. Stołówki (w praktyce raczej bary czy jadłodajnie) mogą jednak funkcjonować w formie zupełnie prywatnej. Świadczyć usługi stołówkowe mogą zarówno osoby fizyczne, jak i spółki, osobowe czy kapitałowe.

W przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą w tym zakresie dochody z takich usług mogą być opodatkowane albo na zasadach ogólnych (skala podatkowa 18 proc. i 32 proc. albo 19-proc. podatek liniowy), albo w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Natomiast dochody z usług stołówkowych spółek kapitałowych kwalifikowane są co do zasady do źródła przychodów z działalności gospodarczej i podlegają opodatkowaniu 19-proc. stawką. Przychodem będą otrzymane należności ze sprzedaży posiłków.

W zakresie rozliczenia podatku dochodowego drobnych przedsiębiorców świadczących usługi stołówkowe istotne znaczenie ma dokumentacja wydatków, w szczególności gdy taki przedsiębiorca nabywa produkty (np. warzywa i owoce) od rolnika na targu.

Dla przedsiębiorcy rozliczającego się na zasadach ogólnych podstawą zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów (KPiR) są: faktury VAT, dokumenty celne, rachunki, faktury korygujące, noty korygujące.

W celu udokumentowania niektórych kosztów (wydatków) poniesionych np. na zakup warzyw od rolnika na targu mogą być sporządzone dokumenty zaopatrzone w datę i podpisy osób, które bezpośrednio dokonały wydatków. Regulują to przepisy wykonawcze w sprawie prowadzenia KPiR. Dokumenty takie określane jako dowody wewnętrzne muszą zawierać nazwę towaru oraz ilość, cenę jednostkową, wartość zakupu, datę i podpis osoby dokonującej wydatku.

W zakresie opodatkowania VAT istotne są zmiany wprowadzone z początkiem tego roku. Do końca 2010 roku świadczenie usług stołówkowych po spełnieniu pewnych warunków mogło korzystać ze zwolnienia od VAT. Zakres zwolnienia nie jest już określany za pomocą klasyfikacji wyrobów i usług.

Obecnie, z uwagi na likwidację załącznika nr 4 do ustawy o VAT, zwolnienia zostały określone bezpośrednio w art. 43 ust. 1 tej ustawy. I tak zwolnione od VAT są usługi świadczone przez jednostki objęte systemem oświaty w rozumieniu przepisów o systemie oświaty, w zakresie kształcenia i wychowania, a także świadczone przez uczelnie, jednostki naukowe Polskiej Akademii Nauk oraz jednostki badawczo-rozwojowe, w zakresie kształcenia na poziomie wyższym. Zwolnione są również dostawa towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane.

Zwolnienie to odpowiada obowiązującemu do końca 2010 roku zwolnieniu określonemu w poz. 7 załącznika nr 4 do ustawy o VAT (usługi w zakresie edukacji). Oznacza to, że w przypadku gdy posiłki wydawane przez stołówkę szkolną opłacane są indywidualnie przez uczniów, to podlegają zwolnieniu od VAT jako związane z usługami w zakresie kształcenia i wychowania, zgodnie z ustawą o systemie oświaty.

Jednocześnie, zgodnie z par. 13 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, zwolnieniem od podatku objęto usługi świadczone pomiędzy gospodarstwami pomocniczymi jednostek budżetowych jednostkami budżetowymi i zakładami pomocniczym (oprócz usług w zakresie rozprowadzania wody i usług w zakresie gospodarki ściekami oraz wywozu i unieszkodliwiania odpadów, usług sanitarnych oraz usług komunikacji miejskiej). Oznacza to, że również świadczenie usług stołówkowych dla innych szkół publicznych czy jednostek budżetowych będzie zwolnione od VAT.

W przypadku natomiast sprzedaży posiłków w stołówce szkolnej na rzecz osób spoza szkoły (np. członków rodzin dzieci czy pracowników oraz innych osób prywatnych), za które zapłata następuje do kasy i które nie są świadczone na rzecz jednostek budżetowych, zastosowanie znajdzie stawka obniżona, która obecnie wynosi 8 proc.

● napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,2 proc.,

● napojów alkoholowych będących mieszaniną piwa i napojów bezalkoholowych, w których zawartość alkoholu przekracza 0,5 proc.,

● kawy i herbaty (wraz z dodatkami),

● napojów bezalkoholowych gazowanych,

● wód mineralnych,

● innych towarów w stanie nieprzetworzonym opodatkowanych podstawową stawką 23 proc.

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Art. 67a ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).

Art. 3 ust. 5 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 241, poz. 2416 z poźn. zm.).

Art. 6 ust. 1 pkt 3, art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a pkt 2, ust. 1b ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397).

Art. 10 ust. 1 pkt 3, art. 14 ust. 1, 1e, ust. 2 pkt 11 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Art. 43 ust. 1 pkt 26 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).

Par. 7 ust. 1 pkt 1, par. 13 ust. 1 pkt 13 rozporządzenie ministra finansów z 22 grudnia 2010 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 246, poz. 1649).

Par. 12 - 14 rozporządzenia ministra finansów z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. nr, 152 poz. 1475 z późn. zm.).