Trzeba doprecyzować opodatkowanie wspólników spółek osobowych

W ostatnim okresie powstały poważne wątpliwości dotyczące zasad opodatkowania dochodów akcjonariuszy spółki komandytowo-akcyjnej (SKA). Podobnie jak i inne spółki osobowe niemające osobowości prawnej SKA jest tzw. podmiotem transparentnym podatkowo w zakresie podatków dochodowych, co w konsekwencji oznacza, że dochód takiej spółki jest opodatkowany jedynie na poziomie jej wspólników. Generalnie w przypadku spółek osobowych, ogólna teoria opodatkowania dochodów wspólników takich spółek - w tym komplementariusza i akcjonariusza SKA - wskazuje, że uzyskiwany przez nich dochód ma charakter dochodu z działalności gospodarczej. Tym samym więc uzyskane przez spółkę osobową przychody oraz poniesione koszty uzyskania przychodów powinny podlegać rozliczeniu u poszczególnych wspólników - proporcjonalnie do ich udziałów w konkretnej spółce, a to z kolei w praktyce powinno oznaczać wpłaty miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy - zarówno przez komplementariusza, jak i akcjonariusza SKA. Stanowisko takie było w przeszłości konsekwentnie wyrażane przez organy podatkowe, jednakże orzecznictwo sądów administracyjnych nie zawsze potwierdzało takie podejście w odniesieniu do akcjonariusza SKA, uznając niejako tym samym szczególną pozycję podatkową takiego wspólnika SKA. Poszczególne orzeczenia raz przyjmowały, że dochód akcjonariusza SKA jest zwykłym przychodem z działalności gospodarczej, rozliczanym memoriałowo i skutkującym obowiązkiem wpłacania zaliczek co miesiąc, a innym razem, że co prawda jest to przychód z działalności gospodarczej, ale obowiązek wpłaty zaliczki powstaje dopiero w momencie faktycznego otrzymania dochodu. Jeszcze innym razem sąd przyjął, że jest to przychód z tzw. innych źródeł opodatkowany na zasadach ogólnych - czyli według progresywnej skali podatkowej, ale również dopiero w momencie faktycznego otrzymania, a z kolei inny sąd stwierdził, że jest to przychód z kapitałów pieniężnych - opodatkowany w momencie faktycznego otrzymania, lecz według stawki 19 proc.

Opierając się na istotnych różnicach roli i charakteru działalności między komplementariuszem i akcjonariuszem SKA, zakreślonych przez ustawę z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.), można prezentować stanowisko, zgodnie z którym akcjonariusz SKA - podobnie jak akcjonariusz spółki akcyjnej - osiąga realny przychód dopiero w momencie faktycznego otrzymania wypłaty od spółki, a tym samym - dopiero w tym momencie powinien być u niego rozpoznany dochód do opodatkowania. Sprawą zajął się ostatecznie Naczelny Sąd Administracyjny i 16 stycznia br. podjął uchwałę dotyczącą opodatkowania dochodów akcjonariusza SKA (sygn. akt II FPS 1/11), stwierdzając - na gruncie ustawy o CIT - że przychód akcjonariusza SKA podlega opodatkowaniu dopiero w dniu otrzymania dochodu wypłacanego akcjonariuszowi na podstawie uchwały walnego zgromadzenia o podziale zysku. Z kolei minister finansów 11 maja br. wydał interpretację ogólną (DD5/033/1/12/KSM/DD-125), w której stwierdził, że zarówno na gruncie ustawy o CIT, jak i ustawy o PIT przychody akcjonariuszy należy traktować jak przychody z działalności gospodarczej i uważać je za należne, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane przez akcjonariuszy.

W sytuacji powstałego zamieszania prawnego resort finansów powinien jak najszybciej przygotować projekt odpowiedniej nowelizacji obu ustaw o podatkach dochodowych, precyzując prawny charakter dochodu uzyskiwanego przez akcjonariusza SKA i moment powstania u niego obowiązku podatkowego. Wydaje się bowiem, że o ile polskie prawo podatkowe dość dobrze radzi sobie z określeniem zasad opodatkowania wspólników (akcjonariuszy) spółek kapitałowych, to kwestie dotyczące opodatkowania wspólników spółek osobowych wymagają pilnego dopracowania.

@RY1@i02/2012/126/i02.2012.126.07100020b.802.jpg@RY2@

dr Janusz Fiszer, partner w PwC, docent Uniwersytetu Warszawskiego

dr Janusz Fiszer

partner w PwC, docent Uniwersytetu Warszawskiego