Nie ma prostych rozliczeń w ramach umowy konsorcjum

Przedsiębiorcy przy wykonywaniu dużych przedsięwzięć, by zwiększyć szanse na pozyskanie zlecenia, zawierają między sobą porozumienia o wspólnej ich realizacji, nazywane umowami konsorcjum. W umowach tych ustalany jest w szczególności podział obowiązków w zakresie podejmowania decyzji, koordynacji realizacji kontraktu, a także sposób rozliczenia wynagrodzenia i kosztów z tytułu realizacji wspólnego przedsięwzięcia na rzecz zamawiającego. Ponieważ przepisy podatkowe nie przewidują odrębnych zasad rozliczenia tego typu umów, w praktyce wiele kontrowersji wywołuje zagadnienie podatkowych rozliczeń w ramach umowy konsorcjum.

Nie ulega wątpliwości, że konsorcjum jest tworem czysto biznesowym, a zawarcie stosownej umowy konsorcjum nie tworzy odrębnego podmiotu prawa, zarówno z punktu widzenia organizacyjnego, jak i podatkowego. Przy zawarciu umowy konsorcjum intencją przedsiębiorców z reguły nie jest tworzenie jakiejkolwiek spółki lub innej stałej formy organizacji, lecz realizacja przedsięwzięcia określonego w kontraktach zawartych z zamawiającym. Z podatkowego punktu widzenia stronami umowy konsorcjum są dwaj odrębni podatnicy (generalny wykonawca, tj. lider i podwykonwca, tj. partner). Z tego powodu do rozliczeń między nimi znajdują zastosowanie, co do zasady, ogólne uregulowania wynikające z przepisów podatkowych.

Najmniej problematyczne z podatkowego punktu widzenia wydaje się rozwiązanie, aby wykonywane w ramach umowy konsorcjum prace rozliczać w całości między generalnym wykonawcą (liderem) a zamawiającym. W dalszej kolejności koszty części usług wykonanych przez partnera działającego jako podwykonawca obciążałyby generalnego wykonawcę. Będzie to prawidłowe jedynie wówczas, kiedy zapisy umowy konsorcjum jednoznacznie wskazują na taki stosunek między liderem a partnerem (tj. jak między generalnym wykonawcą a podwykonawcą). W takiej sytuacji lider opodatkowuje całą wartość wynagrodzenia należnego z tytułu realizacji kontraktu na rzecz zamawiającego, a wartość usług wykonanych przez podwykonawcę (partnera) stanowi koszt uzyskania przychodu po stronie lidera.

Podejście takie, zdaniem organów podatkowych, nie będzie prawidłowe, jeżeli umowa nie przewiduje takiego stosunku między spółkami tworzącymi konsorcjum, a lider spełnia jedynie techniczną funkcję podziału wynagrodzenia należnego partnerowi z tytułu usług wykonanych przez niego na rzecz zamawiającego. Wówczas otrzymane przez lidera, a następnie przekazane kontrahentowi na mocy umowy konsorcjum środki są, zdaniem organów podatkowych, dla lidera obojętne podatkowo, tzn. ich wpływ na konto bankowe spółki nie wiąże się z uzyskaniem przychodu, a ich wypływ (przekazanie kontrahentowi) nie stanowi kosztu uzyskania przychodu (np. interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 19 września 2011 r., nr IBPBI/2/423-748/11/JD).

Przy rozliczaniu usług w ramach umowy konsorcjum tak jak między generalnym wykonawcą (lider) a podwykonawcą (partner) liderowi przysługuje zasadniczo prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur otrzymanych od partnera. Jeżeli umowa konsorcjum nie reguluje takiego stosunku między członkami konsorcjum, to kwestionowane może być po stronie lidera prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z wystawionych przez partnera na jego rzecz faktur (np. interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 25 lutego 2008 r., nr IBPP2/443-312/07/ICz/KAN-2424/07/11).

Bezpieczeństwo podatkowe przy dokonywaniu wzajemnych rozliczeń w ramach umowy konsorcjum może zapewnić jedynie uzyskanie interpretacji indywidualnej

@RY1@i02/2012/010/i02.2012.010.07100020a.802.jpg@RY2@

Marcin Sobieszek, doradca podatkowy w Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

Marcin Sobieszek

doradca podatkowy w Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna