Ustawa o rajach może trafić do Trybunału...

Niedawno przez media przetoczyła się burza dotycząca braku ogłoszenia na czas ustawy określanej (niesłusznie) przez środki przekazu jako "ustawa o rajach". W odpowiedzi podjęto prace nad nowelizacją, która przyspieszy wejście w życie wspomnianych przepisów.

Zgodnie z pierwotnie przyjętymi zmianami nowe przepisy dotyczące zagranicznych podmiotów kontrolowanych miały wejść w życie "pierwszego dnia czwartego miesiąca następującego po miesiącu ogłoszenia". Czyli aby ustawa wprowadzająca nowe obciążenia dla podatników mogła wejść w życie 1 stycznia 2015 r., musiała zostać opublikowana najpóźniej 30 września bieżącego roku. Jak wiemy, tak się nie stało. Ustawodawca znalazł - wydawać by się mogło - sprytne wyjście i przystąpił do prac nad nowelizacją dopiero co uchwalonej ustawy. Nowelizacja ta przewiduje zmianę zasad dotyczących wejścia w życie nowych regulacji, tak aby mogły one zacząć obowiązywać 1 stycznia 2015 r. Problem polega jednak na tym, że wspomniana nowa nowelizacja weszła w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, tj. 30 października (opublikowana została 29 października w Dzienniku Ustaw nr 1478). W orzeczeniu o sygn. akt K 48/04 Trybunał Konstytucyjny zajął stanowisko, zgodnie z którym na gruncie Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. aktualny pozostaje pogląd wyrażony we wcześniejszym orzecznictwie TK. W nawiązaniu do zasady demokratycznego państwa prawnego nie jest dopuszczalne dokonywanie zmian samych obciążeń podatkowych w ciągu roku podatkowego. Co więcej, trybunał wskazał, iż zmiany te powinny być ogłaszane przy zachowaniu co najmniej miesięcznego vacatio legis. Tezy zawarte w cytowanym wyroku znajdują także odzwierciedlenie m.in. w orzeczeniach o sygn. akt: K 1/95, K 47/00, K 13/01, K 43/01. Biorąc pod uwagę powyższe, należy się poważnie zastanowić, czy faktyczny brak vacatio legis dotyczący nowej ustawy nowelizującej jest zgodny z konstytucją. Należy mieć także na względzie fakt, iż z jakichś powodów ustawodawca przyjął w pierwotnym projekcie zmian trzymiesięczne vacatio legis dla przepisów wprowadzających nowe obowiązki podatkowe. Zapewne kierował się w tym zakresie zasadą ochrony interesów w toku. Jeśli tak, jako niekonstytucyjne należy uznać skrócenie vacatio legis. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt 26/97, zgodnie z którym, jeśli w zaufaniu do obowiązującego prawa zostało już rozpoczęte określone przedsięwzięcie, to obywatel powinien mieć pewność, że będzie mógł ten okres bezpiecznie wykorzystać. Z kolei w wyroku o sygn. akt P 3/00 Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, iż jednostka powinna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie systemu, jak i oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywanie działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych. W kontekście powołanych orzeczeń należy stwierdzić, iż zmiany, które nakładają na podatników nowe obowiązki oraz ingerują w ekonomiczny sens dotychczasowych przedsięwzięć, powinny uwzględniać odpowiednie vacatio legis, z czym niestety nie mamy do czynienia, jeśli chodzi o nowe regulacje dotyczące zagranicznych podmiotów kontrolowanych.

Nawet szybkie zmiany powinny uwzględniać odpowiednie vacatio legis, z czym niestety nie mamy do czynienia

@RY1@i02/2014/213/i02.2014.213.071000300.802.jpg@RY2@

Artur Cmoch doradca podatkowy, wspólnik zarządzający GWW Tax

Artur Cmoch

doradca podatkowy, wspólnik zarządzający GWW Tax