Dochody osiągnięte, czyli jakie?

Najważniejsza trudność polega na zdefiniowaniu, co rozumieć przez dochody osiągnięte na terytorium Polski. Zarówno fiskus, jak i podatnicy rozumieją je inaczej.

Organy podatkowe i część sądów uważają, że dochody osiągane na terytorium Polski to to samo, co otrzymane ze źródła znajdującego się w naszym kraju. Chodzi więc o polski podmiot, prowadzący tu operacje gospodarcze i wypłacający za granicę wynagrodzenie.

Według drugiego stanowiska dochód zostaje osiągnięty na terytorium Polski tylko wtedy, gdy rezultat usługi (w postaci powstania lub powiększenia przychodów) pojawi się na terytorium Polski. Nie wystarczy więc łącznik osobowy, czyli to, że usługę zlecił nierezydentowi polski przedsiębiorca i następnie wypłacił wynagrodzenie.

Zwolennicy obu tez powołują się na stanowisko doktryny prawniczej i co ciekawe, na ten sam artykuł Adama Biegalskiego "Czynniki kształtujące zakres jurysdykcji podatkowej państwa w odniesieniu do osób prawnych" opublikowany w "Kwartalniku Prawa Podatkowego" nr 1 z 2000 r.

Głównie usługi niematerialne

Firmy i ich zagraniczni kontrahenci mają trudności z rozliczeniem przede wszystkim usług niematerialnych. Ich katalog zawierają przepisy ustaw o PIT i CIT.

W obu jest on identyczny, a ustawowe stawki podatku u źródła są dwie: 10 i 20 proc. Wynikają one z art. 29 ustawy o PIT i art. 21 ustawy o CIT ramka 1 .

Z niższą stawką

Część ze wskazanych w tych przepisach świadczeń może być objęta niższą stawką, zapisaną w umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania, zawartej przez Polskę z krajem kontrahenta. Warunkiem jest jednak, aby kontrahent przedstawił certyfikat rezydencji, czyli dokument potwierdzający, że rozlicza on podatek dochodowy we własnym kraju ramka 2 . Jego brak oznacza, że przedsiębiorca albo musi potrącić 20 proc. z wynagrodzenia wypłacanego poza Polskę, albo wykazać, że dochód nierezydenta nie powstał na terytorium naszego kraju i nie ma obowiązku potrącenia podatku u źródła.

Niższy podatek - zgodnie z umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania - może dotyczyć odsetek i należności licencyjnych. Te ostatnie definiowane są różnie, w zależności od konwencji. Przykładowo w umowie zawartej z Niemcami chodzi o wszelkiego rodzaju należności płacone za:

● użytkowanie lub prawo do użytkowania wszelkich praw autorskich do dzieła literackiego, artystycznego lub naukowego (włącznie z filmami dla kin), wszelkiego patentu, znaku towarowego, wzoru lub modelu, planu, tajemnicy technologii lub procesu produkcyjnego lub za

● użytkowanie lub prawo do użytkowania urządzenia przemysłowego, handlowego lub naukowego lub za informacje dotyczące doświadczenia w dziedzinie przemysłowej, handlowej lub naukowej. Należnościami licencyjnymi określono też wszelkiego rodzaju wypłaty za użytkowanie lub prawo do użytkowania nazwy, zdjęcia lub innych podobnych praw osobistych oraz do wypłat otrzymywanych jako wynagrodzenie za nagranie przez radio lub telewizję występów sportowców lub artystów.

WAŻNE

Najwięcej problemów jest z opodatkowaniem wynagrodzenia za usługi doradcze oraz zdefiniowaniem, czym są świadczenia "o podobnym charakterze".

RAMKA 1

Usługi objęte podatkiem u źródła

20 proc. od:

● przychodów z odsetek, praw autorskich lub praw pokrewnych, praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych (także sprzedaży tych praw), należności za udostępnienie tajemnicy receptury lub procesu produkcyjnego, za użytkowanie lub prawo do użytkowania urządzenia przemysłowego (w tym środka transportu), urządzenia handlowego lub naukowego, za zdobyte know-how, czyli informacje związane z doświadczeniem w dziedzinie przemysłowej, handlowej lub naukowej

● opłat z tytułu świadczenia usług doradczych, księgowych, badania rynku, usług prawnych, reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, usług rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze.

10 proc. od:

● przychodów z tytułu opłat za wywóz ładunków i pasażerów przyjętych do przewozu w portach polskich (z wyjątkiem ładunków i pasażerów tranzytowych),

● przychodów uzyskanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczne przedsiębiorstwa żeglugi powietrznej.

RAMKA 2

Czym jest certyfikat rezydencji

Zgodnie z art. 5a pkt 21 ustawy o PIT oraz art. 4a pkt 12 ustawy o CIT jest to zaświadczenie o miejscu rozliczania się podatnika z fiskusem wydane przez właściwy dla niego organ administracji fiskalnej.

Oba akty prawne nie przewidują żadnej szczególnej formy certyfikatu. W praktyce zależy ona od indywidualnych ustaleń przyjętych w poszczególnych krajach. W związku z tym nie zawsze jest on wydawany na sformalizowanym druku, nie musi też wprost zawierać nazwy "certyfikat rezydencji". Musi jednak potwierdzać, że podatnik traktowany jest w danym państwie jako ten, kto podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu z tytułu podatku dochodowego.

Polskie przepisy wymagają, aby w treści certyfikatu był określony także okres jego ważności. Jeśli tak nie jest, certyfikat jest ważny tylko przez 12 miesięcy od dnia jego wydania (zgodnie z art. 41 ust. 9a ustawy o PIT i art. 26 ust. 1i-1l ustawy o CIT).