Pamięć skrawana po plasterku. Jak Rosja zapomina o GUŁagu

Termin „taktyka salami” (szalámitaktika) stworzył, jak się powszechnie uważa, nominat Stalina na stanowisko powojennego sekretarza generalnego miejscowej partii komunistycznej i premiera Węgier Mátyás Rákosi, który sam zresztą intensywnie tę taktykę stosował, likwidując kolejne ugrupowania polityczne, majątki ziemskie, gazety, bezstronność sądów, uczelnie, parafie i prawdziwych oraz mniemanych opozycjonistów. Oczywiście „taktyka salami” praktykowana była również w krajach wyżej ceniących salceson czy wędzonkę: od czasów zimnej wojny przyjęło się używać tego określenia na sposób eliminowania instytucji czy swobód, nie w trybie jednorazowego, brutalnego uderzenia, lecz „skrawania ich” cienkimi, niemal przejrzystymi plasterkami.

Taktyka salami w polityce historycznej Rosji

O podobnej taktyce mówić można również, komentując stosunek państwa rosyjskiego pod rządami Putina do masowego terroru epoki Stalina. Ten czas do dziś pozostał w Rosji, mimo lat glasnosti i relatywnej wolności lat 90., nieomówiony i nieprzepracowany. Nie miał tam miejsca żaden proces w zarysie choćby podobny do – też przecież kulawej i niekonsekwentnej – denazyfikacji w Niemczech. „Jest tragedia, są niewinne ofiary –nie ma jednak przestępstwa i nie ma przestępców” – podsumowuje to zjawisko Irina Flige, autorka niedawno wydanej również w Polsce pracy o historii pamięci Wielkiego Terroru, a wielki rosyjski emigracyjny pisarz współczesny Siergiej Lebiediew pisze o „wiecznej zmarzlinie trupów”, na jakiej spoczywa Rosja.