Imigracja i porażka myśli europejskiej

Co najmniej od czasów Oświecenia w naszym myśleniu - i to w jego głównym nurcie - obecne są humanizm i uniwersalizm. Naturalnie liczne były postawy czy poglądy odmienne, jednak humanizm i uniwersalizm dominowały i dominują. Także w myśli chrześcijańskiej. Sądzimy przecież, że wszyscy ludzie są tacy sami i w równym stopniu przysługuje im godność. Nawet jeżeli uważamy, że kultura europejska jest inna, to nie ośmielamy się twierdzić, że jest lepsza. Poglądy takie stoją u podstaw wszystkich cywilizowanych konstytucji i samej idei praw człowieka. Bez humanizmu i uniwersalizmu nie byłoby ani Europy w jej obecnej formie, ani nas samych.