Pozytywny wpływ różnorodności

Równość kobiet i mężczyzn jest teoretycznie czymś równie oczywistym jak różnice wynikające z płci. Konstytucja gwarantuje w Polsce każdemu równość wobec prawa i wolność od dyskryminacji, a równość kobiet i mężczyzn dotyczy w szczególności: kształcenia, zatrudnienia, awansów i wynagrodzeń, zajmowania stanowisk i pełnienia funkcji publicznych. Potwierdzają to oczywiście stosowne zapisy kodeksu pracy. Niestety, w praktyce, nawet jeśli skupimy się tylko na rynku pracy, to wciąż spotykamy nierówności w: zarobkach, dostępie do wyższych stanowisk oraz możliwościach rozwoju zawodowego wynikające tylko z różnic płci. To problem globalny, stąd wśród 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju (Sustainable Development Goals – SDGs) ONZ jest też ten wprost odnoszący się do równości płci.

Kobiety to 52 proc. polskiej populacji, żyją średnio 82 lata, o osiem lat dłużej niż mężczyźni, a młode kobiety (w wieku 25–34 lat) są też lepiej wykształcone, choć zdecydowanie częściej wybierają kierunki w sektorach statystycznie niżej wynagradzanych, jak edukacja czy służba zdrowia. Nawet w tych sfeminizowanych branżach narażone są na dyskryminację finansową. Luka płacowa wynosi około 5 proc. w sektorze edukacji i aż 17 proc. w ochronie zdrowia/opiece społecznej.

Wyzwaniem wciąż jest nieproporcjonalna do potencjału kobiet reprezentacja na najwyższych szczeblach kierowniczych: zarządach i w radach nadzorczych firm. Jeśli spojrzymy na kwestie udziału kobiet w życiu publicznym i polityce, to dane, które przynosi Global Geder Gap Index, wydają się aż nieprawdopodobne. Pod tym względem różnice między płciami wyrównano w Polsce zaledwie w 23 proc.!

A jednak się zmienia

Niemniej, choć wolno, sytuacja się poprawia. Polska, ze średnią luką płacową na poziomie ok. 8 proc., jest liderem europejskim. Coraz więcej firm rozumie wartość różnorodnych zespołów/kadry zarządzającej i chce korzystać z drzemiącego w nich potencjału. Innowacji, lepszych wyników finansowych czy – rzecz niebagatelna w starzejącym się społeczeństwie – dostępu do nieoczywistych grup pracowników. Temu służą inicjatywy takie jak „Kobiety w technologiach”, Girls who code, Carrots girls – przyciągnięciu kobiet do branż, w których są bardzo słabo obecne. Jest wiele projektów wspierających awanse kobiet na najwyższe stanowiska, analiz, raportów, sieci networkingowych, mentoringowych itd. Świadomość budują akcje takie jak „Nie chodzę na panele, w których nie ma kobiet” – jak pokazują wyniki GGG Index, bardzo w Polsce potrzebne.

Równość ekonomiczna to podstawa wolności dla wszystkich kobiet. Zatrudnienie (obecnie aż cztery na 10 statystycznych kobiet w Polsce nie pracuje zawodowo, to wynik poniżej średniej dla UE), godna płaca, mechanizmy niedyskryminowania, przeciwdziałania takim zjawiskom jak molestowanie są potrzebne zwłaszcza słabszym ekonomicznie, zagrożonym ubóstwem i wykluczeniem. Feminizm jest bezklasowy, nie jest fanaberią najsilniejszych kobiet.

Co biznes ma do tego?

Odpowiedzialny pracodawca tworzy mechanizmy, które pozwalają wrócić na rynek pracy kobietom, na których znacznie częściej spoczywają obowiązki rodzinne, które wykonują znacznie więcej niż mężczyźni pracy bez wynagrodzenia. Elastyczny czas pracy, praca zdalna, żłobki, przedszkola zakładowe, budowanie świadomości wagi aktywności zawodowej kobiet na różnych stanowiskach i dzielenia obowiązków opiekuńczych, sprawiedliwe wynagrodzenie to podstawa.

Jaskółka zmian to także rosnąca przedsiębiorczość kobiet. Coraz więcej jest ich w gronie mniejszych przedsiębiorców – założycieli MSP, start-upów. To właśnie małe i średnie firmy, które mają realny wpływ na nasz produkt narodowy brutto, na to, jak żyje się w tym kraju. Co więcej, udział małych i średnich przedsiębiorstw w tworzeniu PKB rośnie, natomiast udział dużych podmiotów w tym zakresie nieznacznie spada. MSP tworzą rodzimy rynek pracy, więc od nich zależy, jak będzie wyglądał. Czy będzie dawał takie same szanse wszystkim, niezależnie od płci.

Choć więc wśród małych i średnich przedsiębiorców utrzymuje się nadal zdecydowana przewaga mężczyzn, to widać szansę na zmianę. Rosnący ruch start-upowy i sukcesy kobiet na tym polu pozwalają mieć nadzieję na zmiany. Jak w każdym biznesie, trzeba zaakceptować ryzyko, widzieć szanse, a nie zagrożenia. Na szczęście na rynku jest coraz więcej przedsięwzięć społecznych i biznesowych, które wyznaczają nowe trendy i mogą być zachętą dla kobiet do działania.

MSP tworzą rodzimy rynek pracy, więc od nich zależy, jak będzie wyglądał. Czy będzie dawał takie same szanse wszystkim, niezależnie od płci