Niedopuszczalna jest sprzedaż wina na kredyt

Nawet jednokrotna czynność sprzedaży przez przedsiębiorcę alkoholu na kredyt lub pod zastaw obliguje organ do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu.

Decyzjami z maja 2005 r. prezydent miasta cofnął przedsiębiorcy zezwolenia na sprzedaż w sklepie napojów alkoholowych zawierających do 4,5 proc. alkoholu oraz piwa, na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5 proc. do 18 proc. alkoholu oraz na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18 proc. alkoholu. Jako uzasadnienie wydania takich rozstrzygnięć organ podał, że 18 października 2004 r. w należącym do przedsiębiorcy sklepie dokonano sprzedaży napojów alkoholowych, nie pobierając pieniędzy za zakupiony alkohol. Organ podkreślił, iż okoliczność, że osoba dokonująca zakupu była znana osobie sprzedającej – pracownikowi przedsiębiorcy, nie zwalnia z obowiązku przestrzegania zakazu sprzedaży napojów alkoholowych na kredyt. Rozstrzygnięcia te zostały utrzymane w mocy decyzjami SKO.

Oddalając skargi przedsiębiorcy, WSA wskazał, że bezsporny jest fakt, że 18 października 2004 r. w sklepie należącym do przedsiębiorcy dokonano sprzedaży alkoholu bez jednoczesnego pobrania należności, a zatem na kredyt. W ocenie sądu taka sprzedaż alkoholu jest czynnością prawną zabronioną oraz skutkuje cofnięciem zezwolenia na sprzedaż alkoholu z mocy art. 18 ust. 10 pkt 1a ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Ponadto analiza treści art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) oraz art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi uzasadnia stwierdzenie, że przepisy te mają zastosowanie nawet w wypadku jednorazowego naruszenia jednego zakazów, o których mowa w art. 15 ust. 1 tej ustawy.

W skardze kasacyjnej podniesiono, że okoliczność jednorazowej sprzedaży alkoholu na kredyt osobie dorosłej nie może stanowić zachowania wypełniającego dyspozycję art. 18 ust. 10 pkt 1a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Co prawda sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku powołał orzeczenia świadczące o tym, że choćby jednorazowa sprzedaż alkoholu stanowi wypełnienie zachowania dyspozycji przytoczonego powyżej artykułu, jednak wszystkie te orzeczenia dotyczą sprzedaży alkoholu nieletnim, czyli naruszenia, które jest bardziej szkodliwe dla społeczeństwa niż sprzedaż na kredyt.

Oceniając trafność podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 10 pkt 1a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, polegającego na zakwalifikowaniu jednokrotnego przypadku sprzedaży alkoholu na kredyt jako sytuacji uprawniającej do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu, NSA wskazał, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Podzielono przy tym w pełnym zakresie argumentację prawną przedstawioną przez WSA w Warszawie, zgodnie z którą nieprzestrzeganie przez przedsiębiorcę zasad obrotu napojami alkoholowymi określonych w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości odnosi się również do jednokrotnego zachowania przedsiębiorcy. W pkt 1 ust. 10 tego przepisu ustawodawca stanowi bowiem, że organ zezwalający cofa zezwolenie w przypadku nieprzestrzegania zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw, lub sprzedaży i podawania napojów alkoholowych z naruszeniem zakazów określonych w art. 14 ust. 3 i 4 ustawy. Zdaniem sądu przy takiej konstrukcji przepisu nie sposób przyjąć, aby podstawą cofnięcia zezwolenia była dopiero sprzedaż napojów alkoholowych na kredyt więcej niż jeden raz. Art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy używa bowiem liczby mnogiej w odniesieniu do kupującego (osoby nietrzeźwe) i przedmiotu sprzedaży (napoje alkoholowe), a nie do ilości naruszeń zasad sprzedaży. Przyjęcie hipotezy, że przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest więcej niż jednorazowe nieprzestrzeganie zasad sprzedaży (podawania) napojów alkoholowych, spowodowałoby problemy w ewidencjonowaniu tych zdarzeń przez podmioty prowadzące handel w tym zakresie. Co więcej, takie rozwiązanie budziłoby wątpliwości co do ilości wymaganych naruszeń, aby sankcja przewidziana w ustawie mogła być zastosowana.

Stanowisko wyrażone przez NSA zasługuje na aprobatę, gdyż detaliczna sprzedaż napojów alkoholowych nie jest zwykłą działalnością gospodarczą, lecz podlega ograniczeniom określonym w ustawie. Dotyczy to zarówno licznych wymogów, które przedsiębiorca musi spełnić, aby otrzymać zezwolenie na sprzedaż alkoholu, jak również dotkliwości sankcji przewidzianych w przypadku naruszenia zasad i warunków tej sprzedaży określonych w ustawie. Pogląd, iż w świetle art. 18 ust. 10 pkt. 1a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nawet jednokrotny przypadek sprzedaży alkoholu na kredyt obliguje organ do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu, wydaje się zasadny również w świetle argumentacji natury celowościowej. Zakaz sprzedaży napojów alkoholowych na kredyt lub pod zastaw ma prowadzić bowiem do ograniczenia spożycia alkoholu w tych grupach społecznych, których sytuacja materialna nie pozwala na bieżące regulowanie zobowiązań.