Kronika prawa

Dziennik Ustaw nr 165

RYNKI FINANSOWE

z 4 września 2008 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw

po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, tj. 21 października 2009 r., z wyjątkiem przepisów art. 46a ustawy, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, które wchodzą w życie w terminie 18 miesięcy od dnia ogłoszenia, tj. 7 kwietnia 2011 r.

Nowelizacja ustawy o obrocie instrumentami finansowymi wprowadza do polskiego porządku prawnego Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady: 2004/39/WE z 21 kwietnia 2004 r. (MIFID I) w sprawie rynków instrumentów finansowych, a także Dyrektywę 2006/48/WE z 14 czerwca 2006 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe, Dyrektywę 2006/49/WE z 14 czerwca 2006 r. w sprawie adekwatności kapitałowej firm inwestycyjnych i instytucji kredytowych oraz Dyrektywę Komisji 2006/73/WE z 10 sierpnia 2006 r. (MIFID II), wprowadzającą środki wykonawcze do Dyrektywy 2004/39/WE w odniesieniu do wymagań organizacyjnych i warunków prowadzenia działalności przez przedsiębiorstwa inwestycyjne oraz pojęć zdefiniowanych na potrzeby tejże dyrektywy.

Dla klientów firm inwestycyjnych i banków najważniejsza jest dyrektywa w sprawie rynków instrumentów finansowych, która - jeśli traktowano by poważnie obowiązki legislacyjne związane z akcesją Polski do UE - powinna była zostać wdrożona już przed dwoma laty. Miała obowiązywać we wszystkich państwach Wspólnoty, a właściwie w całym Europejskim Obszarze Gospodarczym obejmującym 27 państw członkowskich UE oraz Norwegię, Islandię i Liechtenstein najpóźniej 1 listopada 2007 r. Ten ważny dla inwestorów na rynkach finansowych akt nazywany jest w skrócie dyrektywą MIFID (od ang. Markets in Financial Instruments Directive). Jego podstawowym celem jest ochrona inwestorów, promowanie konkurencji usług w sektorze i doprowadzenie do poprawy przejrzystości na rynkach finansowych. MiFID (obie dyrektywy i akty z nimi związane) dotyczy prawie wszystkich instrumentów finansowych, jak również usług inwestycyjnych. Wprowadza też - co zapewne najważniejsze jest dla przedsiębiorców - nowe zasady klasyfikacji klientów. Dzieli ich na trzy kategorie: klientów detalicznych, profesjonalnych i uprawnionych kontrahentów. Ma to służyć realizacji zasady, zgodnie z którą każdemu podmiotowi należącemu do określonej kategorii należy zapewnić stosowny poziom ochrony. Musi się to wiązać z przekazywaniem odpowiednich informacji na temat produktów czy usług świadczonych przez firmę inwestycyjną. Istotą zmiany jest więc możliwość uzyskania statusu klienta detalicznego przez przedsiębiorcę, którego - bez względu na rzeczywisty zasób informacji i wiedzę we wszystkich dziedzinach obrotu gospodarczego - traktuje się u nas na ogół (na gruncie prawa cywilnego) jak zawodowca. Teraz banki będą musiały na pisemne żądanie klienta profesjonalnego (czy tylko za takiego uważanego), w zakresie przez niego określonym, uznać go za klienta detalicznego. Co więcej, instytucje finansowe będą mogły też zacząć traktować klienta profesjonalnego jak detalicznego pomimo braku żądania z jego strony. A gdyby dowolny klient detaliczny sam chciał zostać klientem profesjonalnym, to taki podmiot musi zostać sprawdzony przez firmę inwestycyjną (także przez bank wprowadzający do obrotu instrumenty finansowe). Musiałoby więc zostać przynajmniej uprawdopodobnione, że klient ów posiada wiedzę i doświadczenie pozwalające na podejmowanie właściwych decyzji inwestycyjnych, a także że potrafi sam właściwie oceniać ryzyko z nimi związane. Tym samym kończy się fikcja polegająca na założeniu, że nawet duży producent mebli musi znać się na opcjach walutowych. Banki natomiast zostały zmuszone do ponoszenia odpowiedzialności za zawierane transakcje.

Dziennik Ustaw nr 166

OBRÓT FINANSOWY

z 25 czerwca 2009 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz o przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu oraz o zmianie niektórych innych ustaw

po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, tj. 22 października 2009 r., z wyjątkiem art. 1 pkt 21, który wchodzi w życie po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia, tj. 8 października 2010 r.

Nowe przepisy wdrażają przepisy dyrektywy UE dot. przeciwdziałania praktyce prania brudnych pieniędzy oraz zwiększają przejrzystość przepływów finansowych w polskim systemie gospodarczym. Rozszerzony został katalog tzw. instytucji obowiązanych, czyli podmiotów uczestniczących w obrocie finansowym, mających obowiązek rejestracji określonych transakcji oraz powiadamiania o nich Generalnego Inspektora Informacji Finansowej. I tak np. instytucja obowiązana, czyli np. bank, przeprowadzająca transakcję, której równowartość przekracza 15 tys. euro, ma obowiązek zarejestrować taką transakcję również w przypadku, gdy jest ona przeprowadzana za pomocą więcej niż jednej operacji, których okoliczności wskazują, że są one ze sobą powiązane i zostały podzielone na operacje o mniejszej wartości z zamiarem uniknięcia obowiązku rejestracji. Instytucje, o których mowa, przeprowadzające transakcję, której okoliczności wskazują, że może ona mieć związek z praniem pieniędzy lub finansowaniem terroryzmu, mają obowiązek zarejestrować taką transakcję, bez względu na jej wartość i charakter. M.in. instytucje finansowe odpowiedzialne za przepływ środków pieniężnych będą musiały prowadzić w formie pisemnej wewnętrzną procedurę w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Instytucje finansowe będą miały obowiązek w określonych okoliczności zamrażania wartości majątkowych, z zachowaniem należytej staranności, z wyłączeniem rzeczy ruchomych i nieruchomości.

Wchodzą w życie

RYNEK KAPITAŁOWY

ministra finansów z 1 września 2009 r. w sprawie okresowych sprawozdań oraz bieżących informacji dotyczących działalności i sytuacji finansowej towarzystw funduszy inwestycyjnych i funduszy inwestycyjnych dostarczanych przez te podmioty Komisji Nadzoru Finansowego (Dz.U. nr 156, poz. 1235)

Towarzystwo i fundusz inwestycyjny mają obowiązek dostarczania Komisji Nadzoru Finansowego okresowych sprawozdań oraz bieżących informacji dotyczących ich działalności i sytuacji finansowej. Towarzystwo i fundusz inwestycyjny mają obowiązek dostarczania, na żądanie Komisji lub jej upoważnionego przedstawiciela, innych informacji, dokumentów lub wyjaśnień niezbędnych do wykonywania efektywnego nadzoru. Raporty bieżące, informacje bieżące i sprawozdania okresowe funduszu lub towarzystwa, w tym dotyczące zbiorczego portfela papierów wartościowych, powinny zawierać informacje odzwierciedlające specyfikę opisywanej sytuacji oraz powinny być przedstawione w sposób prawdziwy, rzetelny i kompletny.

BANKI

ministra finansów z 10 września 2009 r. w sprawie obrotu przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny wierzytelnościami nabywanymi od podmiotów objętych obowiązkowym systemem gwarantowania, w którym powstało niebezpieczeństwo niewypłacalności (Dz.U. nr 156, poz. 1236)

Do zadań Bankowego Funduszu Gwarancyjnego w zakresie funkcjonowania systemów obowiązkowego i umownego gwarantowania zgromadzonych środków pieniężnych należy:

● określanie na dany rok wysokości środków wyodrębnionych przez podmioty objęte systemem gwarantowania, w związku z obowiązkiem tworzenia funduszu ochrony środków gwarantowanych;

● wykonywanie obowiązków wynikających z gwarantowania środków pieniężnych na zasadach określonych w ustawie;

● nadzór nad umownym systemem gwarantowania środków pieniężnych.

Do zadań BFG w zakresie gromadzenia i analizowania informacji o podmiotach objętych systemem gwarantowania należy w szczególności opracowywanie analiz i prognoz dotyczących sektora bankowego. Do zadań Funduszu w zakresie udzielania pomocy podmiotom objętym systemem gwarantowania należy m.in. nabywanie wierzytelności banków, w których powstało niebezpieczeństwo niewypłacalności.

Fundusz nabywa wierzytelności: bezsporne co do zasady, wielkości i terminów wymagalności; istnienie których wynika z wyraźnego oznaczonego stosunku zobowiązaniowego; zbywalne; nieobciążone prawami na rzecz osób trzecich, a także niezajęte w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, a także w stosunku do których w relacji między podmiotem a dłużnikiem nie przysługuje dłużnikowi prawo zgłaszania zarzutu potrącenia, zwolnienia z długu czy też niespełnienia świadczenia.

PODATKI

ministra finansów z 10 września 2009 r. w sprawie określenia wzoru rocznego obliczenia podatku wraz z informacją o wysokości dochodu, do sporządzenia których obowiązane są organy rentowe (Dz.U. nr 156, poz. 1237)

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 260

SPRZĘT ROBOCZY

Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/104/WE z 16 września 2009 r. dotycząca minimalnych wymagań w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny użytkowania sprzętu roboczego przez pracowników podczas pracy (druga dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 Dyrektywy 89/391/EWG)

20 dnia po opublikowaniu, tj. 23 października 2009 r. Skierowana jest do państw członkowskich UE.

Pracodawca zapewnia, aby w przypadkach, gdy bezpieczeństwo sprzętu roboczego uzależnione jest od warunków jego instalowania, poddany był on wstępnej kontroli (po zainstalowaniu i przed pierwszym wprowadzeniem do użytku) oraz kontroli po przeprowadzeniu montażu na nowym miejscu lub w nowej lokalizacji przez właściwe osoby, w rozumieniu ustawodawstwa lub praktyk krajowych, celem zagwarantowania, że sprzęt został prawidłowo zainstalowany i działa we właściwy sposób. Gdy użytkowany sprzęt roboczy może powodować powstanie szczególnego zagrożenia bezpieczeństwa i zdrowia pracowników, pracodawca podejmuje konieczne środki zapewniające ograniczenie użytkowania sprzętu roboczego wyłącznie do pracowników, którym przydzielono jego użytkowanie. Może też ograniczyć wykonywanie napraw, modernizacji, konserwacji lub obsługi przez pracowników, którzy są odpowiednio wyznaczeni do przeprowadzenia takich prac. Pracownicy są uświadamiani co do grożącego im niebezpieczeństwa, sprzętu roboczego znajdującego się w miejscu pracy lub strefie pracy, a także muszą być powiadomieni o zmianach wpływających na nich w zakresie, w jakim wpływają one na sprzęt roboczy znajdujący się w ich najbliższym otoczeniu, nawet jeżeli bezpośrednio nie używają oni tego sprzętu. Informacje i pisemne instrukcje muszą być zrozumiałe dla pracowników, których dotyczą.

ADMINISTRACJA PUBLICZNA

Parlamentu Europejskiego i Rady nr 922/2009/WE z 16 września 2009 r. w sprawie rozwiązań interoperacyjnych dla europejskich administracji publicznych (ISA)

20 dnia po opublikowaniu, tj. 23 października 2009 r. Stosuje się ją od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2015 r.

Decyzja ustanawia na lata 2010 - 2015 program dotyczący rozwiązań interoperacyjnych dla europejskich administracji publicznych, w tym administracji lokalnych i regionalnych oraz instytucji i organów wspólnotowych, dostarczających wspólnych i dzielonych rozwiązań ułatwiających interoperacyjność (program ISA). Celem programu ISA jest wsparcie współpracy pomiędzy europejskimi administracjami publicznymi poprzez ułatwienie sprawnych i skutecznych elektronicznych kontaktów transgranicznych i międzysektorowych pomiędzy tymi administracjami, w tym podmiotami pełniącymi funkcje publiczne w ich imieniu, umożliwiając świadczenie elektronicznych usług publicznych wspierających wdrażanie polityki i działań Wspólnoty.

Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich

DZIAŁALNOŚĆ REKLAMOWA PARTII POLITYCZNYCH

Artykuł 4 ust. 1 i 2 szóstej Dyrektywy Rady 77/388/EWG z 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej (...) należy interpretować w ten sposób, że działalność w zakresie reklamy zewnętrznej wykonywana przez oddział partii politycznej z jednego z państw członkowskich nie powinna być uznawana za działalność gospodarczą -

ZNAJOMOŚĆ ZNAKU TOWAROWEGO

Artykuł 9 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Rady (WE) nr 40/94 z 20 grudnia 1993 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego należy interpretować w ten sposób, iż aby wspólnotowy znak towarowy mógł korzystać z ochrony przewidzianej w tym przepisie, musi być znany znaczącej części kręgu odbiorców zainteresowanych towarami lub usługami, których on dotyczy, na istotnej części obszaru Wspólnoty Europejskiej, oraz że w świetle okoliczności postępowania przed sądem krajowym obszar przedmiotowego państwa członkowskiego można uznać za stanowiący istotną część obszaru Wspólnoty -

SĄD POLUBOWNY W SPRAWIE UMOWY KONSUMENCKIEJ

Dyrektywę Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że sąd krajowy rozpoznający wniosek o wszczęcie egzekucji wyroku sądu polubownego, który nabrał powagi rzeczy osądzonej, wydanego bez stawiennictwa konsumenta, powinien, jeżeli dysponuje on niezbędnymi w tym celu informacjami na temat okoliczności prawnych i faktycznych, dokonać z urzędu oceny nieuczciwego charakteru zapisu na sąd polubowny, znajdującego się w umowie zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, jeżeli zgodnie z krajowymi przepisami proceduralnymi może on dokonać takiej oceny w ramach podobnych skarg występujących w systemie krajowym. Jeśli tak jest, sąd ten ma za zadanie wyciągnąć wszelkie wynikające z tego zgodnie z prawem krajowym konsekwencje w celu zapewnienia, by zapis ten nie był wiążący dla konsumenta -

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk i Marek Kobylański