Nie tylko grzywna przymusi do świadczenia

Egzekucja co do kilku nieruchomości

podstawa prawna

Art. 1026 par. 3 kodeksu postępowania cywilnego dodany przez art. 1 pkt 122 ustawy nowelizującej

brak

W przypadku połączenia postępowań egzekucyjnych toczących się co do kilku nieruchomości tego samego dłużnika, suma przypadająca po zaspokojeniu należności zaliczonych do wyższej kategorii na zaspokojenie ciążących na nieruchomościach hipotek oraz praw i roszczeń, które wygasły wskutek przysądzenia własności, ulega podziałowi na tyle części, ile nieruchomości było przedmiotem połączonych postępowań, w takim stosunku, w jakim wartość poszczególnych nieruchomości pozostawała do wartości całości gospodarczej, którą tworzyły te nieruchomości. Hipoteki, roszczenia i prawa ciążące na nieruchomości zaspokaja się tylko w tej części sumy, która odpowiada wartości obciążonej nimi nieruchomości. Pozostałą część sumy dzieli się stosownie do par. 1.

Celem projektodawców było usunięcie luki prawnej. Chodzi o sytuację, w której przedmiotem egzekucji stało się kilka nieruchomości.

Zapłata zamiast grzywny

podstawa prawna

Art. 1050¹ kodeksu postępowania cywilnego dodany przez art. 1 pkt 123 ustawy nowelizującej

brak

Par. 1. W sytuacji, o której mowa w art. 1050 par. 1, sąd, na wniosek wierzyciela, może zamiast zagrożenia grzywną, po wysłuchaniu stron, zagrozić dłużnikowi nakazaniem zapłaty na rzecz wierzyciela określonej sumy pieniężnej za każdy dzień zwłoki w wykonaniu czynności, niezależnie od roszczeń przysługujących wierzycielowi na zasadach ogólnych. Przepis art. 1050 par. 2 stosuje się odpowiednio.

Par. 2. Po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego dłużnikowi do wykonania czynności, sąd na wniosek wierzyciela nakazuje dłużnikowi zapłatę wierzycielowi sumy pieniężnej. Tak samo sąd postąpi w razie dalszego wniosku wierzyciela. Prawomocne postanowienie sądu jest tytułem wykonawczym na rzecz wierzyciela bez potrzeby nadawania mu klauzuli wykonalności. Sąd może również, na wniosek wierzyciela, podwyższyć wysokość należnej mu od dłużnika sumy pieniężnej.

Par. 3. W razie wykonania czynności przez dłużnika po upływie wyznaczonego przez sąd terminu, wierzyciel może złożyć wniosek o nakazanie dłużnikowi zapłaty sumy pieniężnej na jego rzecz w terminie miesiąca od dnia dokonania czynności.

Par. 4. Określając wysokość sumy pieniężnej, o której mowa w par. 1, sąd uwzględni interesy stron w takiej mierze, aby zapewnić wykonalność obowiązku określonego w tytule wykonawczym, a dłużnika nie obciążać ponad potrzebę.

Zmiana ma zwiększyć szanse na skuteczną egzekucję świadczeń niepieniężnych. Nie rezygnując z tzw. grzywien w celu przymuszenia, wprowadzono nowe rozwiązanie - na tyle dotkliwe dla dłużnika, że ma go to motywować do szybkiego wywiązania się ze zobowiązania podstawowego.

Skutek braku zaniechania

podstawa prawna

Art. 1051¹ kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 124 ustawy nowelizującej

brak

Par. 1. W sytuacji, o której mowa w art. 1051 par. 1, sąd, na wniosek wierzyciela, po wysłuchaniu stron i stwierdzeniu, że dłużnik działał wbrew obowiązkowi, może zamiast nałożenia grzywny nakazać dłużnikowi zapłatę na rzecz wierzyciela określonej sumy pieniężnej za dokonane naruszenie oraz zagrozić nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej za każde kolejne naruszenie obowiązku, stosownie do jego treści, niezależnie od roszczeń przysługujących wierzycielowi na zasadach ogólnych.

Par. 2. Po stwierdzeniu, że dłużnik w dalszym ciągu działał wbrew obowiązkowi, sąd, na wniosek wierzyciela, po wysłuchaniu stron, nakazuje dłużnikowi zapłatę wierzycielowi sumy pieniężnej. Tak samo sąd postąpi w razie dalszego wniosku wierzyciela.

Par. 3. Przepisy art. 1050¹ par. 2 zdanie trzecie i czwarte, art. 1050¹ par. 4 oraz art. 1051 par. 2 i 3 stosuje się odpowiednio.

Zamysł przepisu jest dokładnie ten sam, co w przypadku art. 1050¹. Por. zatem uwagę poprzednią.

Dostosowanie stawek do realiów

podstawa prawna

Art. 1052 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 125 ustawy nowelizującej

W jednym postanowieniu sąd może wymierzyć grzywnę nie wyższą niż jeden tysiąc złotych, chyba że trzykrotne wymierzenie grzywny okazało się nieskuteczne. Ogólna suma grzywien w tej samej sprawie nie może przewyższać stu tysięcy złotych. W razie wykonania czynności przez dłużnika lub umorzenia postępowania grzywny niezapłacone do tego czasu ulegają umorzeniu.

W jednym postanowieniu sąd może wymierzyć grzywnę nie wyższą niż dziesięć tysięcy złotych, chyba że dwukrotne wymierzenie grzywny okazało się nieskuteczne. Ogólna suma grzywien w tej samej sprawie nie może przewyższać miliona złotych. W razie wykonania czynności przez dłużnika lub umorzenia postępowania grzywny niezapłacone do tego czasu ulegają umorzeniu.

Zmiany mają urealnić wysokość grzywien. Dotychczasowe stawki były na tyle niskie, że grzywny często nie spełniały już swej roli.

Areszt zamiast grzywny

podstawa prawna

Art. 1053 par. 1 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 126 ustawy nowelizującej

Wymierzając grzywnę, sąd orzeknie jednocześnie - na wypadek niezapłacenia - zamianę grzywny na areszt, licząc jeden dzień aresztu od pięciu złotych do stu pięćdziesięciu złotych grzywny. Ogólny czas trwania aresztu nie może w tej samej sprawie przekroczyć sześciu miesięcy. Przepis art. 762 par. 4 stosuje się odpowiednio.

Wymierzając grzywnę, sąd orzeknie jednocześnie - na wypadek niezapłacenia - zamianę grzywny na areszt, licząc jeden dzień aresztu od pięćdziesięciu do tysiąca pięciuset złotych grzywny. Ogólny czas trwania aresztu nie może w tej samej sprawie przekroczyć 6 miesięcy.

Tu również podwyższenie stawek wiąże się z dostosowaniem wysokości grzywien do zmiany siły nabywczej pieniądza, jaka dokonała się od czasu uchwalenia komentowanego przepisu w jego dotychczasowym brzmieniu. Skreślenie odwołania do art. 762 par. 4 ma potwierdzić, że grzywna, o której mowa, nie podlega ściągnięciu w samym postępowaniu egzekucyjnym.

Zażalenie na postanowienia przymuszające

podstawa prawna

Art. 1055 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 127 ustawy nowelizującej

Na postanowienie sądu co do wezwania dłużnika do wykonania czynności, zagrożenia grzywną i jej zamiany na areszt oraz co do zabezpieczenia szkody wierzyciela przysługuje zażalenie.

Na postanowienie sądu co do wezwania dłużnika do wykonania czynności, zagrożenia grzywną i jej zamiany na areszt, co do zabezpieczenia szkody wierzyciela oraz na postanowienia, o których mowa w art. 1050¹ par. 1 - 3 oraz art. 1051¹ par. 1 i 2, przysługuje zażalenie.

Komentowana zmiana ściśle wiąże się z dodaniem nowego sposobu przymuszenia dłużnika do spełnienia świadczeń niepieniężnych. Uznano, że postanowienie sądu w takiej kwestii to dla dłużnika sprawa na tyle poważna, że powinien on móc domagać się weryfikacji rozstrzygnięcia przez sąd drugiej instancji.

Strona Krajowej Rady Komorniczej

podstawa prawna

Art. 1064¹⁵ par. 2 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 128 ustawy nowelizującej

Postanowienie o wszczęciu egzekucji sąd przesyła do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej dla nieruchomości wchodzącej w skład przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego. Sąd właściwy do prowadzenia księgi wieczystej z urzędu dokonuje wpisu o wszczęciu egzekucji albo składa postanowienie do zbioru dokumentów. W razie wszczęcia egzekucji przeciwko przedsiębiorcy podlegającemu wpisowi do właściwego rejestru sąd przesyła postanowienie o wszczęciu egzekucji celem złożenia do akt rejestrowych. Ponadto sąd zarządzi ogłoszenie postanowienia o wszczęciu egzekucji w dzienniku ogólnopolskim oraz dzienniku poczytnym w siedzibie przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego; może je również ogłosić w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

Postanowienie o wszczęciu egzekucji sąd przesyła do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej dla nieruchomości wchodzącej w skład przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego. Sąd właściwy do prowadzenia księgi wieczystej z urzędu dokonuje wpisu o wszczęciu egzekucji albo składa postanowienie do zbioru dokumentów. W razie wszczęcia egzekucji przeciwko przedsiębiorcy podlegającemu wpisowi do właściwego rejestru sąd przesyła postanowienie o wszczęciu egzekucji w celu złożenia do akt rejestrowych. Ponadto sąd zarządzi ogłoszenie postanowienia o wszczęciu egzekucji w dzienniku ogólnopolskim i w dzienniku poczytnym w siedzibie przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego oraz na stronie internetowej Krajowej Rady Komorniczej.

W uzasadnieniu projektu nowelizacji stwierdzono wprost, że obwieszczenia o licytacji dokonywane w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nie mają istotnego wpływu na poszerzenie kręgu osób, do których dociera informacja i nie odgrywają roli w praktyce. Stąd zmiana medium.

Bez ogłoszenia w Monitorze

podstawa prawna

Art. 1064¹⁹ par. 1 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 129 ustawy nowelizującej

Sąd zarządzi ogłoszenie postanowienia, o którym mowa w art. 1064¹⁶, w dzienniku o zasięgu ogólnopolskim oraz w dzienniku poczytnym w siedzibie przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego, a także, jeżeli uzna to za celowe, w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

Sąd zarządzi ogłoszenie postanowienia, o którym mowa w art. 1064¹⁶, w dzienniku o zasięgu ogólnopolskim i w dzienniku poczytnym w siedzibie przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego oraz na stronie internetowej Krajowej Rady Komorniczej.

Art. 1064¹⁶, do którego odwołuje się komentowany przepis, dotyczy sądowego postanowienia o wszczęciu egzekucji przez sprzedaż przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego. Uzasadnienie zmiany jest dokładnie takie samo, co w przypadku art. 1064¹⁵. Por. uwagę poprzednią.

Usunięcie błędnego odesłania

podstawa prawna

Art. 1099 par. 1 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 130 ustawy nowelizującej

Brak jurysdykcji krajowej sąd bierze pod rozwagę z urzędu w każdym stanie sprawy. W razie stwierdzenia braku jurysdykcji krajowej sąd odrzuca pozew albo wniosek, z zastrzeżeniem art. 1104 par. 2 lub art. 1105 par. 5.

Brak jurysdykcji krajowej sąd bierze pod rozwagę z urzędu w każdym stanie sprawy. W razie stwierdzenia braku jurysdykcji krajowej sąd odrzuca pozew lub wniosek, z zastrzeżeniem art. 1104 par. 2 lub art. 1105 par. 6.

Zmiana eliminuje błąd, jaki popełniono w toku prac legislacyjnych nad przepisem w jego dotychczasowym brzmieniu. Art. 1105 par. 5 nie dotyczył bowiem kwestii, o której mowa w komentowanym przepisie.

Wyrok sądu polubownego tytułem wykonawczym

podstawa prawna

Art. 1214 par. 2 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 131 ustawy nowelizującej

Sąd stwierdza wykonalność wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim zawartej, nadających się do wykonania w drodze egzekucji, nadając im klauzulę wykonalności. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Sąd stwierdza wykonalność wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim zawartej, nadających się do wykonania w drodze egzekucji, nadając im klauzulę wykonalności. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie. Wyrok sądu polubownego lub ugoda przed nim zawarta, których wykonalność została stwierdzona, są tytułami wykonawczymi.

W związku z usunięciem wyroku sądu polubownego oraz ugody przed nim zawartej z katalogu tytułów egzekucyjnych (art. 777), konieczne stało się wprowadzenie szczególnego przepisu, który określałby, kiedy stają się one tytułami wykonawczymi. W przeciwnym razie ich praktyczne znaczenie ogromnie by zmalało.

Paweł Wrześniewski

adwokat