Ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

Rozdział 1 Przepisy ogólne

wPrzepis określa podatki i opłaty będące przedmiotem niniejszej ustawy. Warto dodać, że od 11 września 2015 r. do katalogu tego dojdzie jeszcze opłata reklamowa, którą wprowadza art. 1 pkt 5b ustawy z 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz.U. poz. 774).

wPrzepis zawiera słowniczek pojęć wykorzystanych w treści ustawy. Wyjaśnienia znajdujące się w komentowanym artykule zawierają w swej treści liczne odwołania do innych gałęzi prawa. Określając np., co stanowi budynek oraz co należy uznać za budowlę, odwołano się do pojęcia obiektu budowlanego w rozumieniu prawa budowlanego.

W tym miejscu warto zwrócić uwagę na zmianę ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.; dalej: prawo budowlane) w zakresie definicji obiektu budowlanego, która weszła w życie 28 czerwca 2015 r. Zgodnie z definicją obowiązującą do 28 czerwca 2015 r. przez obiekt budowlany należało rozumieć:

- budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi,

- budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami,

- obiekt małej architektury.

Natomiast od 28 czerwca 2015 r. obiektem budowlanym jest budynek, budowla bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.

Wpływ tej zmiany na wysokość podatku od nieruchomości został omówiony w komentarzu do art. 2 dotyczącego zakresu przedmiotowego opodatkowania. Niemniej jednak w kontekście powyższego należy zwrócić uwagę na szczególną wrażliwość ustawy na zmiany otoczenia prawnego. Nietrudno wyobrazić sobie sytuację, w której zasady opodatkowania się zmienią w wyniku nowelizacji aktów prawnych, do których odwołuje się art. 1a niniejszej ustawy.

Kontrowersyjne względy techniczne

wJedna z częściej wykorzystywanych definicji ustawowych dotyczy budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zazwyczaj od jej spełnienia uzależnione jest zastosowanie podwyższonej stawki podatku. W świetle obowiązującej definicji za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie uznaje się tych, które nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności ze względów technicznych. Ustawodawca pozostawił w tym względzie dość szerokie pole do interpretacji pojęcia "względy techniczne". W konsekwencji jest to częsty przedmiot sporu pomiędzy podatnikami i organami podatkowymi, które trafiają do sądów administracyjnych.

Warto zaznaczyć, że zgodnie z przeważającym stanowiskiem organów podatkowych i sądów administracyjnych względy techniczne oznaczają trwałą i obiektywną (niezależną od woli podatnika) przeszkodę w wykorzystaniu gruntu, budynku bądź budowli do prowadzonej działalności gospodarczej (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 395/13, oraz z 12 lutego 2015 r., sygn. akt II FSK 1185/13). Nowelizacja ustawy z 25 czerwca 2015 r. o samorządzie gminnym i niektórych innych ustaw (w tym ustawy o podatkach i opłatach lokalnych), podpisana 20 lipca 2015 r. przez prezydenta RP, wprowadza zmianę w zakresie definicji gruntów, budynków i budowli związanych z działalnością gospodarczą. Treść nowego przepisu nie zawiera pojęcia "względy techniczne", natomiast wskazuje, że do gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie będą zaliczane budynki i budowle, w odniesieniu do których została wydana przez odpowiedni organ ostateczna decyzja o rozbiórce lub wyłączeniu z użytkowania. Data wejścia w życie znowelizowanych przepisów to 1 stycznia 2016 r. Wydaje się, że zmiana regulacji usunie część wątpliwości podatników i urzędów, jednak łatwo można sobie wyobrazić sytuację, w której budynek nie zostanie zakwalifikowany do rozbiórki lub wyłączony z użytkowania, a z przyczyn obiektywnych prowadzenie w nim działalności gospodarczej nie będzie możliwe. Taka sytuacja może dotyczyć np. działalności hotelarskiej, która wymaga budynków o wysokim standardzie.

Zmiany od 11 września 2015 r.

wNa uwagę zasługuje też to, że 11 września 2015 r. wejdzie w życie ustawa z 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz.U. nr 774). W konsekwencji do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zostanie wprowadzona definicja reklamy, tablicy reklamowej, urządzenia reklamowego oraz szyldu, zawierająca odniesienie do regulacji określonych w ustawie z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2015 r. poz. 199 ze zm.).

wArtykuł ten zawiera zwolnienia i ulgi z podatków i opłat lokalnych uwzględnione w odrębnych ustawach, na podstawie których przysługują one:

- kościołom i związkom wyznaniowym,

- z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej,

- gruntom i budynkom wchodzącym w skład nieruchomości przeznaczonych na budowę dróg publicznych.

Zwolnienie z art. 1b ust. 2 dotyczy podatników działających na podstawie zezwolenia na działalność w specjalnej strefie ekonomicznej, którzy uzyskali zwolnienie na podstawie uchwał rad gmin. Zwolnienie to dotyczy gruntów, budynków i budowli faktycznie wykorzystywanych do działalności gospodarczej wykazanej w zezwoleniu. W celu skorzystania z tego zwolnienia należy spełniać poniższe warunki:

- przedsiębiorca musi działać na podstawie zezwolenia, objętego zwolnieniem na podstawie uchwały gminy, które to zwolnienie później zostało uchylone, wydanego przed 1 stycznia 2001 r., które do końca 2007 r. zostało zmienione zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z 2 października 2003 r. o zmianie ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych i niektórych ustaw (Dz.U. nr 188, poz. 1840 ze zm.; dalej: u.z.s.s.e.),

- przedsiębiorca 1 maja 2004 r. nie miał statusu małego lub średniego przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy z 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. nr 101, poz. 1178 ze zm.),

- zezwolenie, na podstawie którego działa przedsiębiorca, obowiązuje.

Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 16 sierpnia 2005 r. (sygn. akt I SA/Gl 783/05) z uwagi na datę wydania u.z.s.s.e. zwolnienie to obowiązuje wyłącznie od 2004 r. Szersze zwolnienie przedsiębiorców działających w specjalnych strefach ekonomicznych jest możliwe na podstawie art. 7 ust. 3 omawianej ustawy.

wZgodnie z przepisami podatkowymi organem pierwszej instancji w zakresie wszystkich podatków i opłat lokalnych jest wójt, burmistrz, prezydent miasta, a instancją odwoławczą jest samorządowe kolegium odwoławcze.

Rozdział 2 Podatek od nieruchomości

wPrzepis określa przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Z tego powodu jest on jedną z najczęściej interpretowanych regulacji w ustawie. Analizując niniejszy przepis, należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że zgodnie z jego brzmieniem opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają nieruchomości oraz obiekty budowlane. By prawidłowo zdefiniować te pojęcia, należy odwołać się do innych, niepodatkowych aktów prawnych.

Definicja nieruchomości

wMimo że ustawa posługuje się pojęciem "nieruchomości", nie wyjaśnia, co dokładnie należy rozumieć pod tym pojęciem. Zgodnie z powszechnie przyjętą praktyką, potwierdzoną również przez orzecznictwo (np. wyrok NSA oz. w Poznaniu z 27 lutego 1992 r., sygn. akt SA/Po 1346/91), należy w tym zakresie stosować art. 46 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121; dalej: k.c.). Przepis ten wskazuje na dwa rodzaje nieruchomości: części powierzchni ziemskiej będące odrębnym przedmiotem własności, budynki trwale związane z gruntem lub części tych budynków, jeśli na mocy tych przepisów stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Na potrzeby niniejszej ustawy jako przedmiot opodatkowania traktuje się również wskazane w jej treści obiekty budowlane.

Definicja obiektu budowlanego

wZ uwagi na zmiany regulacji prawnych, na szczególną uwagę zasługuje budząca dotychczas duże rozbieżności interpretacyjne koncepcja obiektu budowlanego. Jest to pojęcie definiowane przez prawo budowlane, podlegające daleko idącej nowelizacji. Zmiany wprowadzone w tym zakresie mogą mieć istotny wpływ na przedmiot opodatkowania. Definicja obiektu budowlanego została zawężona jedynie do instalacji zapewniających możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Oznacza to, że nie będzie ona obejmowała np. instalacji lub budowli, które nie są niezbędne do użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. W konsekwencji takie instalacje lub budowle stanowić będą odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Zmiana w tym zakresie może w szczególnym stopniu dotknąć przedsiębiorców wykorzystujących w swojej działalności gospodarczej dużej wartości budowle znajdujące się w budynkach, np. agregaty prądotwórcze, silosy, piece lub instalacje. Dotychczas, mimo pewnych kontrowersji, budynek wraz ze znajdującymi się w nim budowlami i instalacjami stanowił jeden przedmiot opodatkowania, od którego podatek jest obliczany poprzez iloczyn powierzchni oraz odpowiedniej stawki. Przyjmując natomiast, że takie budowle nie stanowią elementu zapewniającego możliwość użytkowania budynku zgodnie z jego przeznaczeniem, istniałaby możliwość uznania ich za odrębny przedmiot opodatkowania - budowlę, która jako wykorzystywana w działalności gospodarczej jest opodatkowana w wysokości 2 proc. od wartości. Jest to oczywiście skrajnie profiskalna interpretacja regulacji niniejszej ustawy oraz prawa budowlanego, niemniej jednak obszar potencjalnego ryzyka podatkowego w tym zakresie jest jak najbardziej realny. Ponieważ jednak nie wynika ono bezpośrednio z przepisów, podejście organów podatkowych będzie można ocenić dopiero wtedy, gdy ukażą się pierwsze interpretacje oraz wyroki w tym zakresie.

Wyłączenie z opodatkowania użytków rolnych i lasów

wZgodnie z ust. 2 komentowanego przepisu opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Co do zasady tego typu nieruchomości powinny podlegać opodatkowaniu podatkiem rolnym lub leśnym. Z perspektywy opodatkowania istotne znaczenie ma w tym miejscu klasyfikacja gruntów oraz ich zajęcie na prowadzenie działalności gospodarczej. O ile klasyfikacja jest względnie jednoznacznym kryterium wyłączenia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości, to "zajęcie" na prowadzenie działalności gospodarczej daje duże pole dowolności interpretacyjnej. Zasadą jest więc niepodleganie podatkowi od nieruchomości użytków rolnych, wyjątkiem zaś opodatkowanie tym podatkiem wyłącznie tych spośród użytków rolnych, które są "zajęte" na wskazany wyżej cel. Grunty "zajęte" to grunty, na których w rzeczywistości wykonywane są czynności składające się na prowadzenie działalności gospodarczej (zob. wyrok WSA w Łodzi z 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt ISA/Łd 238/11). Przykładem takiego rodzaju gruntu jest plac, na którym składuje się towary przeznaczone do sprzedaży. Grunt ten służy bezpośrednio prowadzeniu działalności gospodarczej przez podatnika lub innego przedsiębiorcę. U przedsiębiorcy występują zatem dwa rodzaje gruntów: 1) grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - wszystkie grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy, 2) grunty zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej - to te, które są w danym momencie wykorzystywane do wykonywania czynności składających się na działalność gospodarczą.

W efekcie zgodnie z brzmieniem przepisu część gruntu sklasyfikowana jako rolny, która nie jest faktycznie zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej, powinna być wyłączona z zakresu opodatkowania podatkiem od nieruchomości.

wPodatnikiem podatku od nieruchomości mogą być wszystkie podmioty, niezależnie od ich statusu prawnego - osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki nieposiadające osobowości prawnej będące właścicielami, posiadaczami samoistnymi, użytkownikami wieczystymi lub posiadaczami nieruchomości lub obiektów budowlanych, o których mowa w art. 2.

Poza jednoznacznymi sytuacjami, w których obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości wynika z prawa własności lub użytkowania wieczystego, należy zwrócić uwagę na sytuacje, w których nieruchomość jest przedmiotem współwłasności lub innego prawa o innym charakterze (leasingu, zajęcia pasa drogowego należącego do jednostki samorządu terytorialnego itp.).

Opodatkowanie w przypadku wyodrębnienia lokali

wPrzykładem takiej sytuacji jest wyodrębnienie samodzielnych lokali w jednym budynku. W praktyce w takim budynku zazwyczaj występują wyodrębnione lokale będące przedmiotem odrębnej własności oraz część wspólna będąca przedmiotem współwłasności. Wówczas zastosowanie mają zasady opodatkowania określone w art. 3 ust. 5, zgodnie z którym obowiązek podatkowy ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej wyodrębnionego lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku.

Obowiązek podatkowy powstaje więc oddzielnie w odniesieniu do wyodrębnionych lokali będących samodzielnym przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości i oddzielnie dla części wspólnej budynku będącej przedmiotem współwłasności.

Należy zwrócić uwagę na pewien niuans redakcyjny omawianego przepisu, dotyczący opodatkowania części wspólnych. Mianowicie obowiązek w tym zakresie powstaje w proporcji odpowiadającej stosunkowi powierzchni użytkowej wyodrębnionego lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku. Oznacza to, że w przypadku budynku o powierzchni użytkowej 45 000 mkw., w którym w czerwcu wyodrębniono dwa lokale po 1000 mkw. podatek od nieruchomości za kolejne 6 miesięcy wyniesie 45 036 zł (2000 mkw. x 23,03 zł/mkw./ 2 + 43 000 mkw. x (1000 / 45 000) x 23,03) (zakładając stawkę podatkową dla budynków związanych z działalnością gospodarczą w wysokości 23,03 zł za mkw.). Ta sama powierzchnia opodatkowana na zasadach ogólnych zostałaby obciążona podatkiem (za analogiczny okres 6 miesięcy) w wysokości 518 175 zł (45 000 mkw. x 23,03 zł/mkw./ 2) .

Powyższy mechanizm kalkulacji podatku jest bardzo często wykorzystywany jako narzędzie optymalizacji podatkowej, w której odrębne lokale wydzielane są w celu osiągnięcia wymiernych oszczędności. Niefortunne sformułowanie tej regulacji przez ustawodawcę powoduje możliwość osiągnięcia oszczędności podatkowych nawet do 90 proc. podatku. Należy podkreślić, że powyższe podejście do omawianego przepisu potwierdza również orzecznictwo sądów administracyjnych, np. wyrok NSA z 13 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 750/09.

Podpisana przez prezydenta RP 20 lipca 2015 r. nowelizacja ustawy o samorządzie gminnym i niektórych innych ustaw (w tym ustawy o podatkach i opłatach lokalnych) (czeka na publikację w Dz.U.) ma na celu objęcie opodatkowaniem 100 proc. powierzchni wspólnej i tym samym uniemożliwienie dalszego stosowania optymalizacji podatkowej. Przepisy te wejdą w życie 1 stycznia 2016 r.

wZasadą jest, że w przypadku gruntów podstawą opodatkowania jest ich powierzchnia, w przypadku budynków jest to powierzchnia użytkowa, z kolei w przypadku budowli - wartość początkowa, stanowiąca podstawę do dokonywania odpisów amortyzacyjnych ustaloną na 1 stycznia roku podatkowego.

Powierzchnia gruntów

wW przypadku gruntów podstawę opodatkowania stanowi powierzchnia, zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych (np. wyroki WSA w Łodzi z 15 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 816/10, i NSA z 13 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1243/08) dane zawarte w ewidencji gruntów są kluczowe dla organów podatkowych w tej kwestii.

wW przypadku niezgodności stanu faktycznego z danymi w ewidencji, możliwe jest zakwestionowanie ewidencji w toku odrębnego postępowania przed organem ewidencyjnym. Jednak do momentu skorygowania ewidencji nie można skutecznie zarzucić organowi podatkowemu błędnych ustaleń, nawet jeśli opierały się one na nieprawidłowych zapisach w ewidencji gruntów (zob. wyrok WSA w Lublinie z 1 grudnia 2006 r., sygn. akt I SA/Lu 507/06).

Powierzchnia użytkowa budynków

wInaczej niż w przypadku gruntów, budynki podlegają opodatkowaniu od powierzchni użytkowej. Dodatkowo podstawa opodatkowania jest uzależniona od wysokości danego pomieszczenia lub kondygnacji. W przypadku wysokości pomiędzy 1,40 m a 2,20 m do powierzchni użytkowej zalicza się 50 proc. powierzchni pomieszczenia. Natomiast w przypadku wysokości poniżej 1,40 m taką powierzchnię się pomija. Ustalając powierzchnię użytkową, należy dokonać pomiaru po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyjątkiem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych. Za kondygnację uważa się również garaże podziemne, piwnice, sutereny i poddasza użytkowe. Ustalenie, jakie elementy wliczyć do powierzchni użytkowej budynku, a jakie nie, jest źródłem wielu wątpliwości praktycznych.

PRZYKŁAD

Altana połączona z tarasem

Podatnik jest właścicielem altany, na którą składają się budynek altany oraz taras. Taras jest zadaszony i połączony z budynkiem za pomocą dwóch ścian. W takiej sytuacji przy określaniu powierzchni altany, która potencjalnie podlega opodatkowaniu, organy podatkowe mogą uwzględnić jedynie powierzchnię ograniczoną ścianami, które konstytuują budynek. Takie stanowisko potwierdza np. wyrok NSA z 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FSK 2014/09.

Wartość budowli

wW przypadku budowli podstawę opodatkowania stanowi ich wartość. Ustalając wartość budowli podlegających amortyzacji, należy posłużyć się wartością początkową tych budowli jako środków trwałych wynikającą z ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, prowadzonej przez podatnika na potrzeby opodatkowania podatkiem dochodowym. Dla budowli amortyzowanych - wartość z 1 stycznia danego roku podatkowego, dla budowli zamortyzowanych zaś - wartość z 1 stycznia roku podatkowego, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego (zob. wyrok WSA w Krakowie z 14 września 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 845/10). Wartość rynkowa jest podstawą opodatkowania budowli niepodlegających amortyzacji. Podatnik powinien w takiej sytuacji ustalić wartość rynkową i zadeklarować ją jako podstawę opodatkowania.

wNiniejszy przepis wskazuje organ właściwy do określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości. Ustalenie stawek stosowanych na terenie danej gminy należy do rady gminy, podczas gdy maksymalne stawki zostały określone w treści ustawy.

Wskazane w ustawie maksymalne stawki podatku od nieruchomości nie są aktualizowane poprzez nowelizację tejże ustawy. Uaktualniane stawki są ogłaszane w drodze obwieszczenia ministra finansów (przykładowo, obwieszczenie ministra finansów z 7 sierpnia 2014 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych w 2015 r.; M.P. poz. 718). Rada gminy, uchwalając stawki podatku od nieruchomości na dany rok, jest ograniczona przez wskazane w obwieszczeniu stawki maksymalne.

PRZYKŁAD

Ostateczną wysokość ustala gmina

Podatnik chciałby założyć firmę w gminie Złotopolice. Zakupił już budynek, który wykorzysta na potrzeby tej działalności. W gminie sprawdził, że na tym terenie obowiązuje stawka 19,30 zł za 1 mkw. Okazuje się, że choć zgodnie z odpowiednim obwieszczeniem ministra finansów górna granica stawki podatku od budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi w 2015 r. 23,13 zł za 1 mkw., to uchwała Rady Gminy Złotopolice wskazała stawkę podatku od takich budynków w wysokości 19,30 zł za 1 mkw. powierzchni użytkowej. Rada gminy mogła ustalić taką stawkę, ponieważ nie przekracza ona wartości maksymalnej określonej przez ministra finansów. Dla ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego podatnika będącego właścicielem nieruchomości znajdujących się na terenie gminy Złotopolice znaczenie ma stawka podatku określona przez radę gminy.

Obniżone stawki

wPewne kategorie podatników z uwagi na charakter prowadzonej działalności zostały potraktowane przez ustawodawcę preferencyjnie i ustalono dla nich obniżone stawki podatku.

Poza budynkami mieszkalnymi takim przykładem są budynki lub ich części związane z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej (ust. 1 pkt 2 lit. d omawianego artykułu). Warto podkreślić, że do 31 grudnia 2010 r. obowiązywała inna treść wskazanego artykułu, zgodnie z którą z preferencyjnej stawki korzystały budynki lub ich części zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych. Nowelizacja dotyczyła zmiany słowa "zajętych na" na "związanych z".

Była ona korzystna dla podatników, ponieważ przy poprzednim brzmieniu omawianego artykułu preferencyjna stawka mogła mieć zastosowanie jedynie do pomieszczeń bezpośrednio związanych z działalnością leczniczą (zajętych na jej prowadzenie). Obecnie możliwe jest zastosowanie obniżonych stawek do pomieszczeń zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio powiązanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych. Takie rozumienie pojęć "zajęty" i "związany" znajduje odzwierciedlenie w stanowiskach sądów administracyjnych, przykładowo w wyroku WSA w Gdańsku z 7 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 1294/11.

Zastosowanie preferencyjnej stawki właściwej dla budynków związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych powoduje obniżenie ciężaru podatkowego nawet o 80 proc. Przed skorzystaniem z obniżonej stawki podatku należy przeanalizować stan faktyczny w celu ustalenia, czy skorzystanie z preferencyjnej stawki będzie możliwe. Konieczne jest również dopełnienie odpowiednich wymogów formalnych, m.in. uzyskanie wpisu do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą.

PRZYKŁAD

Udzielanie świadczeń zdrowotnych

Piotr jest właścicielem hotelu, w którym można skorzystać z masaży i kąpieli leczniczych. Powierzchnia użytkowa obiektu to 15 000 mkw. Stawka podatku od 1 mkw. powierzchni budynku związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi 23,03 zł. Natomiast stawka podatku od budynków związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych wynosi 4,50 zł za 1 mkw. Od hotelu jako budynku związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej Piotr powinien zapłacić podatek w wysokości 345 450 zł (15 000 mkw. x 23,03 zł/mkw.). Natomiast po dopełnieniu odpowiednich procedur skutkujących możliwością opodatkowania hotelu jako związanego z udzielaniem świadczeń zdrowotnych podatek wyniesie 67 500 zł (15 000 mkw. x 4,50 zł/mkw.). Oszczędność podatkowa wynosi ponad 277 000 zł, a więc ok. 80 proc. kwoty podatku, który należałoby zapłacić bez wdrożenia możliwości zastosowania niższej stawki.

wZgodnie z ogólną zasadą obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym wystąpiły okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku, np. nabycie lub wybudowanie nieruchomości. Podobna zasada ma zastosowanie również wtedy, gdy w trakcie roku wystąpią zdarzenia mające wpływ na wysokość opodatkowania - zmiana następuje od pierwszego dnia następnego miesiąca po wystąpieniu tego zdarzenia. W odniesieniu natomiast do nowo wybudowanych budynków lub budowli ustawodawca przewidział tzw. wakacje podatkowe, odraczając powstanie obowiązku podatkowego do 1 stycznia roku następującego po roku, w którym nastąpiło zakończenie budowy lub rozpoczęcie użytkowania nieruchomości.

PRZYKŁAD

Dobudowa i budowa

Przedsiębiorca 14 maja 2013 r. nabył budynek, który w całości miał być wykorzystywany na potrzeby działalności gospodarczej jako sklep z artykułami gospodarstwa domowego. Po roku zdecydował się dobudować piętro. Przebudowa zakończyła się 20 października 2014 r. Dodatkowo podatnik zdecydował się również na budowę parkingu dla klientów przed sklepem, która zakończyła się 12 listopada 2014 r. W omawianej sytuacji dobudowa piętra w budynku stanowi zdarzenie powodujące zmianę opodatkowania w trakcie roku, zatem obowiązek podatkowy powstaje w tym zakresie z pierwszym dniem następnego miesiąca po wystąpieniu tego zdarzenia, czyli 1 listopada 2014 r. Natomiast w odniesieniu do parkingu stanowiącego nowo wybudowaną budowlę obowiązek podatkowy powstaje dopiero 1 stycznia 2015 r.

Obowiązek podatkowy dla nabywcy nowego budynku

wPewne wątpliwości co do możliwości korzystania z preferencyjnych zasad powstawania obowiązku podatkowego budzi kwestia nabycia nowo wzniesionego budynku i skorzystania z wakacji podatkowych przez nabywcę. Została ona wyjaśniona przez orzecznictwo sądów administracyjnych. Wskazują one, że istnienie budynku/budowli jest sytuacją obiektywną, w związku z czym zastosowanie preferencyjnych zasad opodatkowania jest uzasadnione, nawet jeżeli korzysta z niej nie inwestor, ale nabywca. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 27 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1222/13).

Wcześniejsze rozpoczęcie użytkowania

wKolejną kwestią budzącą wątpliwości podatników jest powstanie obowiązku podatkowego w sytuacji rozpoczęcia użytkowania budynku przed zakończeniem budowy. W orzecznictwie pojawia się spór, czy w tego typu sytuacjach obowiązek podatkowy powstaje w stosunku do całego budynku, czy też tylko części, której użytkowanie rozpoczęto. Jak wskazuje art. 6 ust. 2 ustawy, obowiązek podatkowy powstaje również wtedy, gdy rozpoczęto użytkowanie nieruchomości lub jej części nawet przed jej ostatecznym wykończeniem. Zgodnie z poglądem prezentowanym w doktrynie pojęcie "użytkowania" należy interpretować w znaczeniu potocznym, tj. nie będzie miało w tej sytuacji znaczenia, czy budynek lub budowla mogą być użytkowane zgodnie z prawem, czyli czy budowa została zakończona oraz uzyskano pozwolenie na użytkowanie. Zgodnie z przeważającą linią orzeczniczą (np. wyrok WSA w Gliwicach z 4 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 608/14, oraz wyrok NSA z 8 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 1228/12) w momencie rozpoczęcia użytkowania obowiązek podatkowy powstaje w stosunku do całej nieruchomości. Jednak zdarzają się także orzeczenia prezentujące odmienne stanowisko, zgodnie z którymi dopiero uzyskanie formalnego pozwolenia na użytkowanie powoduje powstanie obowiązku podatkowego (np. wyrok WSA w Krakowie z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1744/13).

Składanie deklaracji i zapłata podatku

wPrzepisy ustawy przewidują odmienne uregulowania w zakresie składania deklaracji i zapłaty podatku dla osób fizycznych oraz osób prawnych. Osoby prawne składają deklaracje na podatek od nieruchomości (lub ich korektę) do 31 stycznia danego roku podatkowego lub w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie obowiązku podatkowego lub zdarzenia wpływającego na zmianę wysokości opodatkowania. Co do zasady podatek podlega wpłacie do 15. dnia danego miesiąca, oprócz stycznia, gdy termin płatności podatku pokrywa się z terminem złożenia deklaracji na dany rok podatkowy (tj. do 31 stycznia).

Osoby fizyczne nie są zobowiązane do samodzielnej kalkulacji podatku ani też składania deklaracji. Są one natomiast zobowiązane, w ciągu 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie obowiązku podatkowego, do złożenia informacji na odpowiednim wzorze ustalonym przez gminę o posiadanych nieruchomościach. W takiej sytuacji organ podatkowy wymierza podatek w drodze decyzji. Osoby fizyczne wpłacają podatek w czterech ratach, tj. do 15 marca, 15 maja, 15 września oraz 15 listopada danego roku podatkowego.

W analizowanym przepisie zostały wymienione zarówno podmiotowe, jak i przedmiotowe zwolnienia z podatku od nieruchomości. Ze względu na szeroki zakres zwolnień zawartych w powyższym przepisie omówione zostaną jedynie niektóre z nich, dotyczące podatku od nieruchomości. Katalog zwolnień nie jest zamknięty, art. 7 ust. 3 umożliwia podejmowanie przez radę gminy uchwał wprowadzających zwolnienia z podatku od nieruchomości, jednak jedynie o charakterze przedmiotowym. Potwierdza to wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 16 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Go 268/09.

PRZYKŁAD

Uprawnienia rady gminy

W gminie X tamtejsza rada gminy 16 lutego 2015 r. wydała uchwałę zwalniającą z podatku od nieruchomości wszystkich rolników zamieszkujących w obrębie gminy. Rada gminy nie może jednak wydać powyższej uchwały, ponieważ zwalniałaby ona z podatku osoby fizyczne, czyli konkretną grupę podmiotów zamieszkujących w obrębie gminy, a więc zwolnienie miałoby charakter podmiotowy.

Budynek gospodarczy lub jego część

wZ uwagi na wielość zwolnień przykładowej analizie zostanie poddane jedynie zwolnienie dla budynków gospodarczych lub ich części położonych na gruntach gospodarstw rolnych, służących wyłącznie działalności rolniczej. Omawiając zakres powyższego zwolnienia, warto się odnieść do definicji budynku gospodarczego. Ponieważ próżno jej szukać w ustawach, należy sięgnąć do orzecznictwa. Zgodnie z wyrokiem WSA w Poznaniu z 10 maja 2007 r., sygn. akt II SA/Po 131/07, budynek gospodarczy to budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi, sprzętu i płodów rolnych służących mieszkańcom budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego, budynku rekreacji indywidualnej, a także ich otoczenia, a w zabudowie zagrodowej przeznaczony również do przechowywania środków produkcji rolnej i sprzętu oraz płodów rolnych. Powyższą definicję potwierdzają również wyroki NSA z 28 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 157/08, II FSK 158/08, II FSK 159/08, II FSK 160/08.

Aby budynek gospodarczy lub jego część zostały zwolnione z podatku od nieruchomości, muszą:

1) być położone na gruncie gospodarstwa rolnego,

2) służyć wyłącznie działalności rolniczej.

Powyższe znajduje potwierdzenie w ugruntowanej linii orzeczniczej, m.in. w wyroku WSA w Olsztynie z 15 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Ol 484/07, wyroku WSA we Wrocławiu z 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 118/11, czy wyroku WSA we Wrocławiu z 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 119/11.

Pojęcia "gospodarstwo rolne" i "działalność rolnicza" zawarte są w art. 2 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1381 ze zm.). Zgodnie z nim za gospodarstwo rolne uznaje się obszar gruntów rolnych o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu podatnika. Za działalność rolniczą uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych, grzybów uprawnych, sadownictwa, hodowlę i produkcję materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb.

Z punku widzenia omawianego zwolnienia nie jest istotne, do kogo należą budynki gospodarcze położone na gruncie gospodarstwa rolnego. Istotne jest, aby były położone na gruncie gospodarstwa rolnego oraz służyły wyłącznie działalności rolniczej.

PRZYKŁAD

Tylko powyżej hektara

Spółka X wydzierżawia rolnikowi ziemię o powierzchni 0,5 ha w celu prowadzenia na niej działalności rolniczej. Wydzierżawiający nie będzie mógł skorzystać ze zwolnienia z podatku od nieruchomości, ponieważ grunt, który będzie przez niego wykorzystywany do prowadzenia działalności rolnej, nie będzie wypełniał zakresu definicji gruntu rolnego według ustawy o podatku rolnym, ponieważ zwolnienie obejmuje grunty powyżej 1 ha.

Dla gruntów

wPowyższy przepis wymienia również grunty, które są zwolnione z podatku od nieruchomości. Przykładowo grunty stanowiące nieużytki, użytki ekologiczne, grunty zadrzewione i zakrzewione podlegają zwolnieniu z podatku od nieruchomości, ale wyłącznie w przypadku, jeżeli nie zostały zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.

Altany działkowe

wW wyroku NSA z 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1875/12, sąd stwierdził, że zgodnie z prawem budowlanym altana działkowa to budowla o lekkiej konstrukcji, często ażurowej, stawiana w ogrodzie, przeznaczona do wypoczynku i ochrony przed słońcem i deszczem. Wyrok ten wzbudził dość duże kontrowersje, ponieważ dzięki przytoczonej przez sąd definicji można uznać większość wybudowanych w Polsce altan działkowych za samowole budowlane i wydać nakaz ich rozbiórki. Dotychczas działkowcy, budując swoje altany działkowe, kierowali się jedynie wymogami dotyczącymi wielkości takich budynków, które są opisane w prawie budowlanym, a nie tym, z jakich materiałów są wznoszone. Efektem tego jest doprecyzowanie definicji altany działkowej wprowadzone ustawą z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 528), zgodnie z którą przez altanę działkową należy rozumieć wolno stojący budynek rekreacyjno-wypoczynkowy lub inny obiekt budowlany spełniający taką funkcję, położony na terenie działki w rodzinnym ogrodzie działkowym, o powierzchni zabudowy do 35 mkw. oraz o wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich, przy czym do powierzchni zabudowy nie wlicza się tarasu, werandy lub ganku, o ile ich łączna powierzchnia nie przekracza 12 mkw. Zmiana weszła w życie 30 kwietnia 2015 r. Należy pamiętać, że aby zwolnienie znajdowało zastosowanie, altana nie może być zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej.

Rozdział 2a Ewidencja podatkowa nieruchomości

wPrzepis ten został opracowany w celu stworzenia elektronicznej ewidencji nieruchomości i obiektów budowlanych, która miała na celu usprawnienie mechanizmu poboru podatku od nieruchomości, podatku leśnego i podatku rolnego. Rozporządzenie ministra finansów z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie ewidencji podatkowej nieruchomości (Dz.U. nr 107, poz. 1138 ze zm.) specyfikuje zasady prowadzenia tej ewidencji.

Rozdział 3 Podatek od środków transportowych

wPrzepis ten przedstawia zamknięty katalog pojazdów podlegających opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych. Oprócz rodzaju pojazdu opodatkowanie pojazdów uzależnione jest także od masy całkowitej. Przepisy nie precyzują, jak należy definiować użyte w powyższym przepisie pojęcia. Jak jednak wynika z orzecznictwa, należy w tym zakresie odnieść się do przepisów innych ustaw, tj. ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) oraz aktów wykonawczych do tej ustawy (np. wyrok WSA w Olsztynie z 16 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 873/10).

W ustawie brak jest również pojęcia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Także w tym przypadku należy się posiłkować prawem o ruchu drogowym, zgodnie z którym dopuszczalną masę całkowitą należy rozumieć jako sumę masy własnej (tj. masy pojazdu z jego normalnym wyposażeniem, olejami, smarami i cieczami) oraz jego dopuszczalną ładowność (tj. największa masa ładunku i osób, jaką może przewozić pojazd).

Wątpliwości pojawiają się przy ustalaniu masy całkowitej zespołu pojazdów. Składa się na nią masa własna ciągnika siodłowego lub balastowego oraz odpowiednio dopuszczalna masa całkowita naczepy lub przyczepy.

Powyższe informacje niezbędne do ustalenia rodzaju oraz parametrów środka transportowego podlegającego opodatkowaniu można ustalić na podstawie dowodu rejestracyjnego, świadectwa homologacji, karty pojazdu lub też uzyskać te informacje z centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Powstanie i ustanie obowiązku podatkowego

wW świetle powyższego przepisu obowiązek podatkowy ciąży na: a) właścicielach środka transportu, b) podmiotach, na które środek transportowy jest zarejestrowany oraz, c) posiadaczach środków transportowych zarejestrowanych na terytorium Polski (jeżeli zostały powierzone polskiemu podmiotowi przez podmiot zagraniczny).

Obowiązek podatkowy z tytułu podatku od środków transportowych powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło:

- zarejestrowanie środka transportu na terytorium RP (oprócz czasowej rejestracji),

- nabycie już zarejestrowanego środka transportu, lub

- ponowne dopuszczenie pojazdu do ruchu po upływie okresu czasowego wycofania tegoż pojazdu z ruchu.

PRZYKŁAD

Pojazd sprowadzony z Niemiec

Podatnik 14 kwietnia 2015 r. dokonał zakupu zarejestrowanego ciągnika siodłowego, który sprowadził z Niemiec. Jego rejestracji w Polsce dokonał dopiero 5 maja i w tym dniu otrzymał dowód rejestracyjny. Dla celów ustalenia momentu powstania obowiązku podatkowego istotna w tym przypadku jest nie data nabycia ani też nie data pierwszej rejestracji dokonana w Niemczech, lecz data rejestracji pojazdu na terytorium Polski. Okoliczność uzasadniająca powstanie obowiązku wystąpiła więc 5 maja 2015 r., podatnik jest więc zobowiązany do zapłaty podatku od 1 czerwca 2015 r.

Jeśli chodzi o ustanie obowiązku podatkowego, to moment ten nie jest związany z faktycznym wykorzystywaniem pojazdu, lecz jego technicznym wyrejestrowaniem, tj. otrzymaniem przez podatnika decyzji o wyrejestrowaniu środka transportu, co znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok WSA w Lublinie z 23 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 1326/12, oraz WSA w Szczecinie z 1 października 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 538/14).

Kalkulacja podatku i składanie deklaracji

wZarówno osoby prawne, jak i fizyczne będące podatnikami podatku od środków transportowych samodzielnie kalkulują podatek i składają deklaracje na podatek od środków transportu w terminie do 15 lutego za dany rok podatkowy, a jeżeli obowiązek powstał w trakcie roku - w ciągu 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie obowiązku.

wWskazane wartości stawek podatku są nieaktualne. Obecnie obowiązujące górne stawki tego podatku zostały umieszczone w obwieszczeniu ministra finansów z 7 sierpnia 2014 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych w 2015 r. Jednocześnie należy zaznaczyć, że w odniesieniu do stawek podatku od środków transportowych przewidziano analogiczne rozwiązanie jak w przypadku podatku od nieruchomości, tj. rada gminy, uchwalając stawki tego podatku na dany rok, jest ograniczona przez górne granice stawek kwotowych, które są ogłaszane w drodze obwieszczenia ministra finansów. Należy jednak zwrócić uwagę, że ustawodawca zabezpieczył wysokość wpływów z podatku od środków transportowych od niektórych samochodów ciężarowych, ciągników siodłowych lub balastowych oraz przyczep lub naczep, wprowadzając stawki minimalne. Wprawdzie zostały one umieszczone w załącznikach do komentowanej ustawy, jednak aktualizacja ich wartości następuje poprzez wskazanie wysokości stawek minimalnych obowiązujących w danym roku w odpowiednim obwieszczeniu ministra finansów. Obecnie obowiązujące minimalne stawki znajdują się w obwieszczeniu ministra finansów z 10 października 2014 r. w sprawie stawek podatku od środków transportowych obowiązujących w 2015 r. (M.P. poz. 895). W konsekwencji rada gminy, ustalając stawki dla niektórych rodzajów środków transportu, musi się zmieścić w widełkach określonych przez ustawodawcę.

PRZYKŁAD

W ramach limitu

Na 2015 r. Rada Gminy Gródek od samochodu ciężarowego o dopuszczalnej masie 13 ton i dwóch osiach jezdnych z zawieszeniem pneumatycznym ustaliła stawkę podatku w wysokości 1300 zł. Mogła to uczynić, ponieważ minimalna stawka dla tego typu pojazdu została określona w wysokości 138,95 zł, a maksymalna 3138,07 zł.

wGeneralnie podatek od środków transportowych należy uiścić w dwóch ratach, tj. do 15 lutego i do 15 września każdego roku. Ustawodawca przewidział odstępstwa od tej reguły z uwagi na to, że obowiązek podatkowy może powstać w trakcie roku.

PRZYKŁAD

Zakup auta w trakcie roku

Michał kupił samochód ciężarowy o dopuszczalnej masie całkowitej 10 ton i zarejestrował go 12 czerwca 2015 r. Tym samym obowiązek podatkowy powstał od 1 lipca 2015 r., a Michał będzie zobowiązany do zapłaty pierwszej raty podatku do 14 lipca 2015 r.

wW przypadku wykorzystywania pojazdów podlegających opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych (z wyjątkiem autobusów) do przewozów w transporcie kombinowanym (tj. wykorzystującym więcej niż jedną gałąź transportu, przykładowo transport drogowy i kolejowy), podatnikom przysługuje zwrot zapłaconego podatku od tych pojazdów. Istotne jest, że zwrot podatku przysługuje jedynie od jazd wykonywanych przez środek transportowy koleją.

wW omawianej ustawie zawarto zamknięty katalog zwolnień z podatku od środków transportowych, zgodnie z którym z tego podatku zwolnione są m.in. pojazdy zabytkowe. Jednocześnie rada gminy została uprawniona do wprowadzenia innych zwolnień przedmiotowych.

wZwolnienia i ulgi wynikające z odrębnych przepisów nie mogą być stosowane w odniesieniu do podatku od środków transportowych.

wStawki minimalne podatku od środków transportowych podlegają w każdym roku odpowiedniemu przeliczeniu.

Rozdział 4 (uchylony).

Rozdział 5 Opłaty lokalne

wOpłata pobierana jest od podmiotu dokonującego sprzedaży na targowiskach, z wyłączeniem sprzedaży dokonywanej w budynkach lub ich częściach w rozumieniu art. 1a ustawy. Dokonywanie sprzedaży nie zostało zdefiniowane na potrzeby niniejszej ustawy, rozumieć więc je należy w sposób przedstawiony w prawie cywilnym. W myśl art. 535 k.c. przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Nie jest więc tak, że każda działalność wykonywana na targowisku będzie podlegała opłacie targowej. Zgodnie z wyrokiem WSA w Szczecinie z 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 219/214, nie pobiera się opłaty targowej od podmiotu wykonującego usługi na targowisku.

Obowiązek podatkowy powstaje w momencie faktycznego podjęcia czynności handlowych zmierzających do dokonania sprzedaży. Tak skonstruowany przepis wyłącza możliwość pobierania opłaty targowej z góry, jak abonamentu, co potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 18 września 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 684/13.

Czym jest targowisko

wWyjaśnienia wymaga również termin "targowisko". Zgodnie z wyrokiem WSA w Szczecinie z 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 119/13, nie jest istotne, czy sprzedaż dokonywana jest na terenie wyznaczonym przez gminę jako targowisko, czy poza nim. Targowiskiem jest każde miejsce, w którym dokonywana jest sprzedaż.

PRZYKŁAD

Wszędzie, gdzie prowadzona jest sprzedaż

Patrycjusz prowadził sprzedaż pamiątek na miejskim targowisku w Białymstoku. Ostatnio nie wiodło mu się najlepiej i pragnąc uniknąć płacenia opłaty targowej, przeniósł się na pobliską ulicę, gdzie w dalszym ciągu dokonywał sprzedaży pamiątek. Niestety zgodnie z literalnym brzmieniem przepisów nadal jest on obowiązany do zapłaty opłaty targowej.

Fakultatywne uprawnienie gmin

wNależy dodać, że 20 lipca 2015 r. prezydent RP podpisał ustawę z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (czeka na publikację w Dz.U.), która daje gminom prawo decydowania, czy na ich terenie opłata targowa będzie w ogóle obowiązywać.

wKorzystać ze zwolnienia mogą podatnicy podatku od nieruchomości, którzy dokonują sprzedaży na własnej nieruchomości.

PRZYKŁAD

Na własnym gruncie

Antoni postanowił sprzedawać owoce i warzywa ze stoiska przy ulicy. W celu obniżenia kosztów, stoisko ustawił na swoim gruncie. W związku z tym, że jest on podatnikiem podatku od tej nieruchomości, nie musi uiszczać opłaty targowej (np. wyrok WSA w Łodzi z 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 1403/12).

wOpłata uzdrowiskowa pobierana jest za przebywanie na obszarze uzdrowiska, czyli terenie, któremu nadano taki status ze względu na występowanie na jego obszarze naturalnych surowców leczniczych, klimat oraz zakłady i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego. Jeśli nie jest pobierana opłata uzdrowiskowa, możliwe jest pobieranie opłaty miejscowej. Opłata miejscowa pobierana jest w związku z przebywaniem na terenie miejscowości zachwującej minimalne warunki klimatyczne (na jej obszarze zachowane są dopuszczalne poziomy niektórych substancji w powietrzu lub też nieprzekroczone są dopuszczalne poziomy pól elektromagnetycznych), krajobrazowe (na jej terenie występują np. lasy, wąwozy, jaskinie, ogrody zoologiczne, muzea), a także bazę noclegową umożliwiającą zakwaterowanie osób fizycznych w celach wypoczynkowych, szkoleniowych lub turystycznych. Komentowany przepis zawiera także zwolnienia od obowiązku uiszczenia opłaty miejscowej i uzdrowiskowej.

PRZYKŁAD

Leczenie w uzdrowisku

Pan Kowalski, z zawodu nauczyciel, był hospitalizowany w szpitalu klinicznym w Krakowie w związku z poważnym schorzeniem dróg oddechowych. Następnie na podstawie skierowania odbył dwutygodniowe leczenie w szpitalu uzdrowiskowym w Szczecinie. Jako że ustawodawca nie sprecyzował typów szpitali, zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłaty miejscowej znajduje zastosowanie w przypadku pobytu we wszelkich szpitalach, w tym w szpitalach uzdrowiskowych. Pan Kowalski nie był więc zobowiązany do uiszczenia opłaty uzdrowiskowej, mimo że przebywał na terenie uzdrowiska.

(będzie obowiązywać od 11 września 2015 r.)

wRada gminy będzie mogła wprowadzić opłatę reklamową od umieszczonych tablic reklamowych lub urządzeń reklamowych, pod warunkiem jednak że na danym obszarze obowiązują zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń. Co do zasady opłata reklamowa będzie pobierana, jeżeli na nieruchomościach lub obiektach budowlanych znajdują się tablice reklamowe lub urządzenia reklamowe, niezależnie od tego, czy na tablicy reklamowej lub urządzeniu reklamowym eksponowana jest reklama.

(będzie obowiązywać od 11 września 2015 r.)

Opłata reklamowa składać się będzie z części stałej i części zmiennej. Część stała ma mieć zryczałtowaną wysokość niezależną od pola powierzchni tablicy reklamowej lub urządzenia reklamowego służącego ekspozycji reklamy. Część zmienna zależeć będzie od wielkości pola powierzchni tablicy lub urządzenia reklamowego służących ekspozycji reklamy.

wNiniejsza opłata może być nałożona jedynie na osoby fizyczne będące w posiadaniu psów. Rada gminy sama decyduje, w jakiej wysokości, w jakim zakresie (poza zwolnieniami opisanymi w omawianym przepisie) i czy w ogóle na terenie gminy będzie pobierana opłata od posiadania psów.

PRZYKŁAD

Zwolnienie dla samotnych seniorów

Sławek i Magda są małżeństwem, oboje w wieku 65 lat ciągle są aktywni zawodowo. Magda otrzymała od męża na imieniny psa rasy cocker spaniel. Jeżeli na terenie gminy jest pobierana opłata od posiadania psa, to Magda będzie zobowiązana do jej uiszczenia, ponieważ nie prowadzi samodzielnie gospodarstwa domowego, mimo że przekroczyła 65. rok życia.

wW zakresie obowiązków każdej rady gminy jest określanie (w ramach udzielonego upoważnienia) w drodze uchwały wysokości stawek podatków lokalnych obowiązujących na jej terytorium. Omawiany przepis wskazuje stawki maksymalne, jakie mogą być uchwalone na terenie gminy w odniesieniu do:

- opłaty targowej,

- opłaty miejscowej w miejscowościach, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1,

- opłaty miejscowej w miejscowościach mających status obszaru ochrony uzdrowiskowej,

- opłaty uzdrowiskowej,

- opłaty od posiadania psów.

Podkreślenia wymaga to, że ustawowe, górne granice stawek kwotowych dotyczące opłat lokalnych nie są aktualizowane za pomocą nowelizacji omawianej ustawy. Z tego powodu w ustawie są zapisane nieaktualne stawki. Aktualne stawki maksymalne są publikowane w drodze obwieszczenia ministra finansów.

PRZYKŁAD

Poniżej wartości maksymalnej

Zgodnie z odpowiednim obwieszczeniem ministra finansów górna granica stawki dotyczącej opłaty od posiadania psów nie może przekroczyć 121,50 zł rocznie za jednego psa. Rada gminy X w wydanej uchwale postanowiła, że opłata od posiadania psów będzie wynosiła 100 zł. Rada gminy była upoważniona do uchwalenia powyższej stawki, ponieważ stawka w wysokości 100 zł nie przekracza wartości maksymalnej określonej przez ministra finansów.

Rozdział 6 Przepisy końcowe

wKomentowany przepis wprowadza zasadę corocznej waloryzacji stawek podatków i opłat lokalnych na podstawie wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych.

wWątpliwości praktyczne może budzić interpretacja pojęcia "uchwalenie", a mianowicie, czy za uchwalenie można uznać już samo podjęcie uchwały, czy też konieczna jest jej publikacja w Dzienniku Urzędowym. Wydaje się, że w demokratycznym państwie prawa to drugie stanowisko zasługuje na uwzględnienie.

wRada gminy, podejmując uchwałę dotyczącą wysokości stawek podatkowych w podatku od nieruchomości, podatku od środków transportu oraz opłat lokalnych, może udzielić pomocy publicznej przedsiębiorcy jedynie z uwzględnieniem przepisów dotyczących pomocy publicznej.

wRada gminy, ustalając stawki podatkowe podatku od nieruchomości, podatku od środków transportowych oraz opłat lokalnych, może udzielić pomocy publicznej przedsiębiorcy. Taka pomoc stanowi pomoc de minimis.

wRady gmin, w ramach pomocy publicznej, mają prawo w drodze uchwał wprowadzać inne niż określone w ustawie zwolnienia przedmiotowe z podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportowych. Warunki wprowadzenia takich zwolnień zostały szczegółowo określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z 9 stycznia 2015 r. w sprawie warunków udzielania zwolnień z podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportowych, stanowiących regionalną pomoc inwestycyjną, pomoc na kulturę i zachowanie dziedzictwa kulturowego, pomoc na infrastrukturę sportową i wielofunkcyjną infrastrukturę rekreacyjną oraz pomoc na infrastrukturę lokalną (Dz.U. poz. 174 ze zm.). Rozporządzenie, wcielające w życie przepisy Unii Europejskiej, daje gminom szczegółowe wytyczne, których muszą przestrzegać przy ustalaniu zwolnień przedmiotowych w podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportowych.

Ustawa daje gminom prawo do uchwalania zwolnień przedmiotowych, których warunki odbiegają od tych przewidzianych w powyżej wskazanym rozporządzeniu. Taka pomoc, o ile nie została ustalona w ramach wyłączeń grupowych lub pomocy de minimis (z zasady zgodnych z prawem unijnym), podlega notyfikacji do Komisji Europejskiej i dopiero po jej zatwierdzeniu może zostać wprowadzona w życie w drodze uchwały.

wPodatek od środków transportowych w latach 90. ubiegłego wieku nosił nazwę podatku drogowego. Ustawodawca umieścił ten przepis w ustawie w celu uniknięcia sytuacji, w której zapisy któregoś aktu odnosiłyby się do nieistniejącego podatku.

Patrz komentarz do art. 6 ust. 8.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia i ma zastosowanie do opłat należnych po tym dniu oraz poczynając od roku podatkowego 1991 do należnych podatków.