Ustawa z 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (cz. 8)

@RY1@i02/2016/080/i02.2016.080.21500010a.858.jpg@RY2@

w Wierzyciele w postępowaniu restrukturyzacyjnym mogą mieć bardzo odmienne interesy. Różnice te są odzwierciedlone w podziale funduszów masy w ewentualnym postępowaniu upadłościowym. Różna kolejność i sposób zaspokojenia w likwidacji sprawiają, że różne muszą być propozycje układowe dla tych wierzycieli w postępowaniu restrukturyzacyjnym, tak aby zaproponować dla nich propozycje układowe korzystniejsze niż likwidacja. Gdyby postępowanie restrukturyzacyjne miało doprowadzić do pokrzywdzenia wierzycieli, sąd byłby zmuszony do jego umorzenia. W związku z powyższymi uwagami konieczne jest odpowiednie zakwalifikowanie poszczególnych wierzytelności, tak aby w zakresie poszczególnych kategorii interesu wierzyciele mogli się wypowiedzieć w sprawie układu. Podział na grupy musi odpowiadać przewidywanemu przez autora propozycji zróżnicowaniu stopnia i sposobu zaspokojenia wierzycieli stosownie do ich interesu.

w Pierwsza kategoria interesu obejmuje pracowników, których wierzytelności powstałe przed ogłoszeniem upadłości byłyby w toku postępowania upadłościowego zaspokojone w kategorii pierwszej. Należności pracownika są objęte układem o tyle, o ile wierzyciel wyraził na to zgodę. Grupa ta powinna obejmować również FGŚP, o ile wyraził zgodę na objęcie jego wierzytelności układem.

w Ustawodawca w drugiej kategorii interesów wymienia rolników, którym przysługują wierzytelności z tytułu umów o dostarczenie produktów z własnego gospodarstwa rolnego. Takie wierzytelności w ewentualnym postępowaniu upadłościowym również podlegają zaspokojeniu w kategorii pierwszej, a należności rolników są objęte układem z mocy prawa.

w W trzeciej kategorii interesu ujęte są wierzytelności zabezpieczone na majątku dłużnika hipoteką, hipoteką morską, zastawem, zastawem rejestrowym lub zastawem skarbowym, w tym także przez przeniesienie własności rzeczy lub prawa na zabezpieczenie. Mogą one być objęte układem tylko za zgodą wierzycieli, a propozycje układowe dla tych wierzycieli muszą uwzględniać ich szczególnie uprzywilejowaną pozycję w toku likwidacji i mogą być zróżnicowane stosownie do pierwszeństwa przysługującego poszczególnym wierzycielom.

w Czwarta kategoria interesu obejmuje wierzycieli, których sytuacja jest odmienna, ponieważ są właścicielami przedsiębiorstwa dłużnika. Propozycje układowe skierowane do udziałowców i akcjonariuszy powinny uwzględniać fakt, że dla nich korzyścią z przyjęcia układu jest w mniejszym stopniu zaspokojenie wierzytelności, a przede wszystkim zachowanie przedsiębiorstwa dłużnika i udziału w jego wartości. Zwykle propozycje te będą zatem mniej korzystne niż dla pozostałych wierzycieli.

w Autor propozycji układowych może dalej dzielić wierzycieli ze względu na dający się jednoznacznie wyróżnić rodzaj ich specyficznego interesu. Ustawa nie wskazuje żadnych kryteriów podziału, ale może być on dokonany ze względu na wysokość wierzytelności, terminy płatności, a także charakter zobowiązań.

w Podział wierzycieli następuje ze względu na kryteria podmiotowo-przedmiotowe. Według ustawy pierwszeństwo ma kryterium podmiotowe - w grupie czwartej powinny się znaleźć wszystkie wierzytelności służące udziałowcom lub akcjonariuszom, niezależnie od tego, jakie wierzytelności im służą. Pozostałe kryteria mają charakter przedmiotowy - jeden wierzyciel będzie ujęty na tylu listach kategorii interesu, ile różnych wierzytelności posiada. [przykład 1]

w Podział wierzycieli ze względu na kategorie interesu następuje przy sporządzeniu spisu wierzytelności. Zarządca lub nadzorca sądowy dzieli wierzycieli wciąganych do spisu według kategorii wynikających z treści propozycji układowych. Jeżeli w toku dalszego postępowania okaże się, że zmiana propozycji wymaga zmiany podziału lub złożono nowe propozycje z innym podziałem na grupy, nadzorca sądowy lub zarządca mają obowiązek przygotować tyle list przyporządkowujących poszczególnych wierzycieli do grup, ile różnych podziałów wynika ze złożonych propozycji układowych.

w W postępowaniu o zatwierdzenie układu mogą wystąpić tylko jedne propozycje układowe, w związku z czym listy wierzycieli sporządza nadzorca układu na podstawie przygotowanych przez dłużnika propozycji układowych.

w Problem praktyczny pojawia się w sytuacji umieszczania na listach kategorii interesów wierzycieli, których objęcie układem wymaga ich zgody. O ile konieczność umieszczania takich wierzycieli jest oczywista, jeśli zgoda została już wyrażona, o tyle w związku z tym, że zgoda może być wyrażona aż do zgromadzenia wierzycieli, łącznie z samym zgromadzeniem wierzycieli, ujęcie ich w spisie z podziałem na kategorie interesu powinno mieć miejsce. Tacy wierzyciele powinni być ujęci w spisie, ale z oznaczeniem "pod warunkiem wyrażenia zgody na objęcie układem".

w W postępowaniu restrukturyzacyjnym wierzyciele powinni być traktowani jednakowo. Możliwość zróżnicowania propozycji układowych komentowana w omówieniu poprzedniego przepisu wymaga podziału na grupy ze względu na kategorie interesu, a wierzyciele zakwalifikowani do danej grupy wydzielonej ze względu na kategorię interesu muszą być traktowani jednakowo. Propozycje układowe muszą być jednolite, identyczne dla wierzycieli każdej kategorii interesu. Jedyne dopuszczalne przez ustawę wyjątki to zróżnicowanie na korzyść wierzycieli, którzy udzielili kredytu po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego, oraz na niekorzyść - za indywidualną zgodą wierzyciela. Możliwe jest również zróżnicowanie propozycji dla wierzycieli dysponujących zabezpieczeniami rzeczowymi - stosownie do przysługującego tym prawom pierwszeństwa.

w Nie składa się propozycji układowych dla poszczególnych wierzycieli ani dla ogółu wierzycieli, ale dla danej grupy wierzycieli wydzielonej ze względu na obiektywne, ściśle określone kryteria. Gdyby doszło do niezgodności podziału dokonanego przez nadzorcę sądowego lub zarządcę w spisie wierzytelności na skutek zmiany propozycji układowych, zarządca lub nadzorca sądowy powinien przygotować i złożyć listy z nowym podziałem. Brak odpowiednich list dzielących wierzycieli nie jest przesłanką do kwestionowania lub poprawiania propozycji układowych.

w Możliwe jest odrębne potraktowanie należności głównej i odsetek. Obecnie w postępowaniu upadłościowym odsetki zostały wyodrębnione do dalszej - trzeciej kategorii - niezależnie od tego, kiedy powstały. Podobnie w postępowaniu restrukturyzacyjnym odsetki należy traktować odrębnie od wierzytelności głównej, a zatem dopuszczalna jest ich redukcja w stopniu innym niż wierzytelności głównej, w tym umorzenie w całości.

w W odróżnieniu od dawniej obowiązujących ustaw p.r. nie przewiduje przyznania szczególnych korzyści wierzycielom mającym drobne wierzytelności, w ramach tej samej grupy. Jeżeli wierzyciele drobni mają być potraktowani lepiej, muszą zostać wydzieleni do osobnej grupy wydzielonej ze względu na kryterium wielkości wierzytelności.

w Korzystniejsze warunki spłaty dla wierzyciela, który udzielił lub ma udzielić finansowania w postaci kredytu, obligacji, gwarancji bankowych, akredytyw lub na podstawie innego instrumentu finansowego niezbędnego do wykonania układu, mają zachęcić instytucje kredytowe do udzielania kredytów dłużnikom w restrukturyzacji. Kredytodawca uzyskuje w takiej sytuacji korzyści polegające również na korzystniejszych warunkach spłaty pozostałych należności, które w przeciwnym razie podlegałyby restrukturyzacji w układzie. Również prawo bankowe przewiduje, że wypowiedzenie umowy kredytu z powodu utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej lub zagrożenia jego upadłością nie może nastąpić, jeżeli bank zgodził się na realizację przez kredytobiorcę programu naprawczego. Bank ma więc możliwość udzielenia kredytu dłużnikowi niewypłacalnemu, w stosunku do którego otwarto postępowanie restrukturyzacyjne. Bank bierze udział w takim postepowaniu, a jeśli jego wierzytelności są zabezpieczone rzeczowo, może wyrazić zgodę na objęcie układem. Udzielający finansowania ma status szczególny na wypadek niepowodzenia postępowania restrukturyzacyjnego i konieczności ogłoszenia upadłości dłużnika, gdyż w takiej sytuacji podlega zaspokojeniu w pierwszej kategorii. Warunkiem preferencyjnego traktowania jest ogłoszenie upadłości dłużnika w wyniku rozpoznania wniosku o ogłoszenie upadłości złożonego nie później niż w trzy miesiące po prawomocnym uchyleniu układu zawartego w postępowaniu restrukturyzacyjnym.

w Propozycje restrukturyzacji zobowiązań pracowniczych nie mogą przewidywać takiej redukcji, w efekcie której miesięczne wynagrodzenie za pracę okazałoby się mniejsze od wynagrodzenia minimalnego określonego rozporządzeniem Rady Ministrów. Wierzytelności pracownicze są wyodrębnione przez ustawodawcę do odrębnej kategorii interesu i objęte układem tylko za zgodą pracownika, a więc ze swojej natury powinny być objęte korzystniejszymi warunkami restrukturyzacji niż inne wierzytelności. Nie dotyczy to oczywiście należności pracowniczych za czas po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego - te muszą być zaspokajane na bieżąco, pod rygorem umorzenia postępowania.

w W razie sprzeciwu wierzyciela wobec objęcia układem wierzytelności o charakterze niepieniężnym następuje obligatoryjne przekształcenie wierzytelności niepieniężnych w pieniężne. Pozwala to wierzycielowi swobodnie wpływać na kształt i ewentualne przekształcenie tej wierzytelności. Jeżeli wierzyciel złoży oświadczenie o swoim sprzeciwie w ustawowym terminie, wywoła z mocą na dzień otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego taki skutek, jaki dla tej wierzytelności miałoby ogłoszenie upadłości dłużnika. Wierzytelność nieodwracalnie zmieni się w wierzytelność o charakterze pieniężnym i będzie podlegała zaspokojeniu na równi z innymi wierzytelnościami pieniężnymi objętymi układem. Jeśli wierzytelność niepieniężna wynika z niewykonanej umowy wzajemnej, nie podlega układowi, chyba że zachodzą przesłanki z art. 150 ust. 3 p.r.

w Wierzytelności o charakterze niepieniężnym, których restrukturyzacja nie jest możliwa, to takie wierzytelności, których jako niepieniężnych albo obiektywnie, albo w danej sytuacji nie da się zaspokoić ani w żaden sposób przekształcić tak, aby stały się wykonalne. Dla tego typu wierzytelności istnieje jednak jeden sposób restrukturyzacji: zamiana na wierzytelność pieniężną i spłata. Oznacza to postawienie wierzycieli w sytuacji przymusowego, nieodwracalnego i niezależnego od ich woli przekształcenia wierzytelności. Decyzja o zakwalifikowaniu wierzytelności jako poddającej się restrukturyzacji lub nie - należy do nadzorcy lub zarządcy w procedurze przygotowania spisu wierzytelności, a jego decyzja może zostać zakwestionowana w drodze sprzeciwu.

w Propozycje układowe dla wierzycieli zabezpieczonych rzeczowo mogą być zróżnicowane stosownie do przysługującego tym wierzycielom pierwszeństwa. Celem takiego rozwiązania jest takie sprecyzowanie treści propozycji, aby wierzyciel miał interes ekonomiczny w wyrażeniu zgody na przystąpienie do układu.

w Dopasowanie propozycji układowych do przysługującego wierzycielom pierwszeństwa umożliwia indywidualne potraktowanie każdego z wierzycieli zabezpieczonych. Przy wyliczaniu stopnia redukcji, sposobu zaspokojenia lub czasu trwania odroczenia zapłaty dłużnik może wziąć pod uwagę zarówno łatwość zbycia przedmiotu zabezpieczenia, prawdopodobieństwo szybkiego znalezienia nabywcy na rynku, jak i taki czynnik jak stopa oprocentowania wierzytelności poprzedzającej konkretnego wierzyciela co do prawa.

w Treść propozycji układowych przewidujących ich zróżnicowanie stosownie do przysługującego uprawnionym pierwszeństwa jest kolejnym sposobem zbliżania stopnia zaspokojenia wierzyciela zabezpieczonego rzeczowo do rzeczywistej ekonomicznej siły tego zabezpieczenia. Pierwszym jest natomiast ustalenie, w jakiej części wierzyciel prawdopodobnie zostanie zaspokojony w drodze układu, i w jakiej konsekwentnie jest objęty w ogóle układem.

w Największym ryzykiem dla dłużnika przygotowującego propozycje układowe wobec wierzycieli zabezpieczonych rzeczowo jest to, że mimo ograniczenia zakresu objęcia ich wierzytelności układem nie wyrażą oni zgody na objęcie układem całej ich wierzytelności. W takiej sytuacji wierzytelność będąca całością z punktu widzenia prawa cywilnego składa się z dwóch odrębnych części - jednej objętej układem i drugiej - której układ nie dotyczy. Wierzytelność w części nieobjętej układem może być przez wierzyciela dochodzona w drodze egzekucji już w trakcie postępowania układowego lub po zakończeniu albo umorzeniu postępowania sanacyjnego. Nie ma on jednak możliwości zaspokojenia w tym trybie tej części wierzytelności, która jest objęta układem. Przedmiot zabezpieczenia może w drodze egzekucji zostać użyty tylko raz do zaspokojenia zabezpieczonej wierzytelności. W efekcie, po przeprowadzonej egzekucji, wierzyciel pozostanie z niezaspokojoną i już dłużej niezabezpieczoną częścią wierzytelności. Wprowadzenie tego mechanizmu powinno zatem zachęcić wierzycieli do wyrażania zgody na objęcie ich wierzytelności układem, co zapewni im utrzymanie zabezpieczenia całej wierzytelności, skutecznego w pełni również w razie niepowodzenia układu.

PRZYKŁAD 1

Jedna osoba, a na wielu listach

Pracownik, któremu przysługują wobec restrukturyzowanej spółki wierzytelności z tytułu stosunku pracy, posiada także wobec niej wierzytelność z tytułu niezapłaconej przez spółkę faktury.

W tej sytuacji propozycje układowe powinny uwzględnić pracownika z wierzytelnością pracowniczą w kategorii pierwszej, a z wierzytelnością cywilnoprawną - w kategorii piątej. Wierzyciel jest bowiem ujmowany w tylu kategoriach interesu, ile wierzytelności różnego rodzaju posiada. W tym przypadku pracownik posiadał wierzytelności zaliczane do dwóch kategorii interesu i dlatego został ujęty na dwóch listach.

ROZDZIAŁ 3

Zatwierdzenie układu

w Przed zatwierdzeniem układu odbywa się obowiązkowa rozprawa. W trakcie rozprawy sąd poddaje kontroli prawidłowość przedłożonych mu przez sędziego-komisarza wyliczeń prowadzących do wydania postanowienia o stwierdzeniu, że układ został przyjęty oraz bada zasadność zastrzeżeń podniesionych przez wierzycieli. Gdyby sąd restrukturyzacyjny uznał, że sędzia-komisarz wadliwie ustalił wynik głosowania, wydaje postanowienie o odmowie zatwierdzenia układu bez konieczności uchylenia postanowienia sędziego-komisarza.

w Zastrzeżenia wierzycieli przeciwko układowi nie stanowią środka odwoławczego, nie ma bowiem żadnego orzeczenia, wobec którego można złożyć zarzuty. Zastrzeżenia przeciwko układowi są specyficznym rodzajem pisma procesowego i podlegają rozpoznaniu w ramach rozprawy o zatwierdzenie układu. Ich rozpoznanie nie wymaga wydania odrębnego postanowienia, natomiast rozważenia wymaga treść złożonych zastrzeżeń. Stosownie do wyników tego rozważenia układ zostanie zatwierdzony lub nie.

w Zastrzeżenia przeciwko układowi nie podlegają opłacie i są wolne od wymogów formalnych innych niż zwykłe wymogi formalne pisma procesowego. Wynika to z faktu, że oczekiwanie na ewentualne ich opłacenie czy uzupełnienie nie może opóźniać rozprawy wyznaczonej dla zatwierdzenia układu. Wymogiem p.r. jest to, aby pomiędzy zgromadzeniem wierzycieli a rozprawą minął co najmniej tydzień, co ma stanowić czas dla wierzycieli do wnoszenia zastrzeżeń przeciwko układowi.

w Uprawnienie do wniesienia zastrzeżeń służy wszystkim uczestnikom, a więc każdemu wierzycielowi osobistemu oraz dłużnikowi. Nie może wnosić zastrzeżeń nadzorca ani zarządca, gdyż nie są oni uczestnikami postępowania.

w Zastrzeżeń zgłoszonych po terminie lub niespełniających wymogów formalnych pisma procesowego sąd nie bierze pod uwagę, co odróżnia je od pism będących środkiem odwoławczym. Nie podejmuje się żadnej decyzji, pozostawienie bez rozpoznania ma charakter techniczny i oznacza dosłownie pozostawienie bez rozpoznania, a zatem również bez decyzji o pozostawieniu bez rozpoznania.

w O terminie rozprawy wyznaczonej w celu rozpoznania układu zawiadamia się przez obwieszczenie, a więc w Monitorze Sądowym i Gospodarczym (MSiG), a od 1 lutego 2018 r. - w Centralnym Rejestrze Restrukturyzacji i Upadłości. Obwieszczenie nie jest konieczne, jeżeli sędzia-komisarz już na zgromadzeniu wierzycieli zawiadomił o terminie rozprawy, bez względu na to, ilu wierzycieli wzięło udział w zgromadzeniu. Postanowienie sądu restrukturyzacyjnego o zatwierdzeniu układu obwieszcza się w MSiG, a od 1 lutego 2018 r. - w rejestrze.

w Omawiany przepis zawiera podstawy do odmowy zawarcia układu. Sąd obligatoryjnie odmawia zatwierdzenia układu w każdym postępowaniu restrukturyzacyjnym, jeżeli układ narusza prawo, w szczególności jeżeli przewiduje udzielenie pomocy publicznej niezgodnie z przepisami.

Układ narusza prawo, gdy:

- do naruszenia prawa doszło w trakcie jego przyjmowania (naruszenie proceduralne),

- jego treść jest sprzeczna z obowiązującym porządkiem prawnym (naruszenie materialnoprawne).

Naruszenie prawa proceduralnego może polegać w szczególności na nieuzyskaniu wymaganej większości lub przekroczeniu granicy dopuszczalnej sumy wierzytelności przysługujących wierzycielom niezawiadomionym, jeśli mogło to wpłynąć na wynik głosowania.

Naruszenie prawa materialnego może mieć w szczególności postać nierównych propozycji układowych w ramach grupy, przyznanie wierzycielom gorszych warunków bez ich zgody, sprzeczności wskazanych sposobów restrukturyzacji z obowiązującym porządkiem prawnym oraz braku zgód i oświadczeń wymaganych przepisami p.r.

w Sąd obligatoryjnie odmawia zatwierdzenia układu w każdym postępowaniu restrukturyzacyjnym, gdy jest oczywiste, że układ nie zostanie wykonany.

Oczywista niewykonalność układu ma miejsce zwłaszcza w przypadku wybitnie złej sytuacji majątkowej dłużnika, niezależnie od przyczyn jej powstania. Świadomość wierzycieli co do niewykonalności układu również nie uzasadnia jego zatwierdzenia, jeżeli niewykonalność ma charakter oczywisty. Ustawa wprowadza domniemanie, że jest oczywiste, iż układ nie zostanie wykonany, jeżeli dłużnik nie wykonuje zobowiązań powstałych po dniu otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego. Istnieje możliwość obalenia tego domniemania, zwłaszcza w przypadku gdy plan restrukturyzacyjny zakłada dofinansowanie dłużnika uzależnione od prawomocnego zatwierdzenia układu i należytego uprawdopodobnienia co do możliwości jego realizacji, jak również gdy układ ma polegać na likwidacji majątku dłużnika lub na konwersji wierzytelności na udziały lub akcje.

w Sąd może, ale nie musi odmówić zatwierdzenia układu, jeżeli jego warunki są rażąco krzywdzące dla wierzycieli, którzy głosowali przeciw układowi i zgłosili w terminie zastrzeżenia.

Jeżeli wierzyciel, który głosował przeciwko układowi, i wniósł zastrzeżenia w terminie, udowodni, że układ jest dla niego rażąco krzywdzący - sąd może odmówić zatwierdzenia układu.

w Sąd ma obowiązek odmowy zatwierdzenia układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu, jeżeli suma spornych wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem przekracza 15 proc. sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem. Odmowa zatwierdzenia układu następuje na każdym etapie postępowania, na którym ujawniono sporność jako przekraczającą 15 proc., tj. zarówno przed sądem pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym.

Nie powoduje natomiast odmowy zatwierdzenia układu zgłoszenie się na etapie postępowania sądowego o zatwierdzenie układu wierzyciela, który do dnia układowego nie skonkretyzował swoich żądań przynajmniej poprzez wezwanie do zapłaty skierowane do dłużnika.

w Sąd ma obowiązek odmowy zatwierdzenia układu w przyspieszonym postępowaniu układowym, jeżeli suma spornych wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem przekracza 15 proc. sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem. Jeżeli okaże się, że próg sporności został przekroczony po przyjęciu układu (czyli po głosowaniu na zgromadzeniu wierzycieli), sąd może zatwierdzić układ, o ile możliwe jest wykazanie, że dłużnik nie wiedział o istnieniu wierzytelności spornych, a ich zaspokojenie w wyniku wykonania układu nie będzie mniej korzystne dla wierzycieli niż w przypadku ogłoszenia upadłości dłużnika. Brak wiedzy o wierzytelności wystąpi zawsze, gdy nie doszło do skonkretyzowania roszczeń wierzyciela. Zastosowanie ma tu art. 65 ust. 5 p.r. i zawarta w nim definicja sporności.

w Postanowienie o odmowie zatwierdzenia układu oraz postanowienie o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego, o którym mowa w art. 165 ust. 5 p.r., podlegają obwieszczeniu.

w Na postanowienie w przedmiocie zatwierdzenia układu przysługuje zażalenie, które należy wnieść w terminie dwóch tygodni do sądu okręgowego. Postanowienie w przedmiocie zatwierdzenia układu, jak i postanowienie o umorzeniu postępowania podlegają obwieszczeniu, dlatego też tygodniowy termin na złożenie wniosku o uzasadnienie postanowienia biegnie dla ogółu wierzycieli niezawiadomionych o rozprawie od momentu obwieszczenia orzeczenia w rejestrze (a do 1 lutego 2018 r. w MSiG). Po doręczeniu postanowienia z uzasadnieniem rozpoczyna bieg termin dwóch tygodni na wniesienie zażalenia.

ROZDZIAŁ 4

Skutki układu

w Układ wiąże wszystkich wierzycieli, których wierzytelności są objęte układem zgodnie z przepisami ustawy, nawet gdyby nie zostały umieszczone w spisie wierzytelności. Związanie układem dotyczy więc wszystkich wierzycieli niezależnie od tego, czy byli ujęci w spisie wierzytelności i od tego, jak głosowali w sprawie układu. Układ wiąże także tych wierzycieli, których uznania dłużnik odmawiał, jeżeli po sprzeciwie lub w odrębnym postępowaniu sądowym udowodnili istnienie swojej wierzytelności i uzyskali wyrok, także już po prawomocnym zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego.

w Układ nie wiąże natomiast wierzycieli nieujawnionych przez dłużnika i niebiorących udziału w postępowaniu. Wierzycielem nieujawnionym jest tylko taki wierzyciel, wobec którego dłużnik miał wiedzę o istnieniu konkretnej wierzytelności, przygotowując spis wierzycieli na potrzeby wniosku restrukturyzacyjnego, a mimo to nie wymienił jej w spisie wierzycieli i nie uzupełnił w piśmie skierowanym do sądu przed zgromadzeniem wierzycieli. Nie będzie natomiast traktowany jako nieujawniony wierzyciel, którego wierzytelności dłużnik nie wciągnął do swoich ksiąg, gdyż nie uznawał istnienia długu. Analogicznie należy traktować wierzytelności nieuznawane przez dłużnika, które w bilansie zostały ujęte pod pozycją rezerw na zobowiązania. Układ wiąże także wierzyciela nieujawnionego przez dłużnika nawet rozmyślnie, o ile wierzyciel ten wiedział o otwarciu postępowania układowego. Nie wydaje się zasadne, aby premiować wierzyciela, który nie działa w postępowaniu, o którym wie, zwłaszcza kiedy brak działania może być celowy i może zmierzać do uchylenia się od skutków przyszłego układu.

w Udzielając wierzycielowi ochrony prawnej w drodze zasądzenia powództwa o zapłatę dochodzonego po zawarciu układu, sąd musi wziąć pod uwagę, czy układ zmienił treść zobowiązania pozwanego podmiotu. Jeżeli tak się stało - sąd nie może zasądzić ponad to, co wierzyciel może uzyskać z układu. Jest to konsekwencja związania wierzyciela treścią układu stosownie do art. 166 p.r. Przesłanki takiego związania sąd powinien wyjaśnić w ramach konkretnej sprawy. W szczególności może wchodzić w grę sytuacja, gdy wierzyciel powiadomiony o otwarciu postępowania układowego nie zgłosił do układu dochodzonej później w odrębnym procesie wierzytelności, choć miał taką możliwość. Gdy wierzyciel wie o postępowaniu, to rezygnacja z udziału w nim nie może powodować uwolnienia takiego wierzyciela od związania układem.

w Jak wynika z art. 879 par. 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 380; dalej: k.c.), o zakresie zobowiązania poręczyciela rozstrzyga zakres zobowiązania dłużnika. Inaczej jest jednak w przypadku układu zawartego w postępowaniu restrukturyzacyjnym. Układ ma moc wiążącą tylko w stosunkach pomiędzy wierzycielem a dłużnikiem, natomiast poręczyciel odpowiada za poręczony dług w jego pierwotnej wysokości. Pierwotny jest także termin zapłaty i sposób wykonania zobowiązania. Zakaz prowadzenia egzekucji w czasie trwania postępowania restrukturyzacyjnego dotyczy tylko egzekucji względem dłużnika, ale nie od jego poręczycieli. Zgodnie z treścią tego przepisu wierzyciel może zatem wyegzekwować od poręczyciela całe zobowiązanie wraz z odsetkami za opóźnienie.

w Jeżeli obok dłużnika występowali inni współdłużnicy solidarni, to również zakres ich odpowiedzialności nie zmienia się wskutek zawarcia układu. Wierzyciel może od każdego ze współdłużników żądać zapłaty w pełnej wysokości zobowiązania, w jego pierwotnym terminie płatności.

w Układ nie narusza praw wierzycieli posiadających zabezpieczenia rzeczowe na majątku osób trzecich zabezpieczające zobowiązania objęte układem. Wierzyciel w tym wypadku może dochodzić zaspokojenia w pierwotnej wysokości zobowiązania - do wysokości ustanowionego zabezpieczenia. Możliwe jest zatem prowadzenie egzekucji z nieruchomości, na której jest ustanowiona hipoteka, przejęcie lub sprzedaż przedmiotu zastawu rejestrowego itd.

w Także powiernicze prawo własności ustanowione na majątku osoby trzeciej pozostaje poza skutkami zawarcia układu przez jednego ze współdłużników. Wierzyciel może wykorzystać to prawo do zaspokojenia również ponad stopień zaspokojenia przewidziany układem.

w W przypadku spłaty zobowiązania przez współdłużnika, dłużnika rzeczowego (także przy przewłaszczeniu na zabezpieczenie) lub poręczyciela wstępują oni w miejsce zaspokojonego wierzyciela (art. 518 k.c.), jednak tylko w zakresie objętym układem. Z tego powodu poręczyciel lub współdłużnik mogą się domagać zapłaty z tytułu regresu w wysokości i terminach objętych układem.

w Współdłużnik lub poręczyciel mogą dobrowolnie spłacić wierzyciela i po wejściu w jego miejsce do postępowania głosować przeciwko układowi, jeżeli tylko chcą uniknąć skutków redukcji przewidzianej układem. Postępowanie takie przyniesie pożądany efekt jedynie w wypadkach, gdzie upadłość dłużnika jest w oczywisty sposób korzystniejsza od układu, a wierzyciel ma szansę przekonać do tego pozostałych wierzycieli.

w Poręczenie, jak również zabezpieczenie rzeczowe, mają zawsze charakter akcesoryjny względem wierzytelności głównej. Jeśli doszło do zawarcia układu, na mocy którego wierzyciele dokonali konwersji całości długu na akcje lub udziały, a sąd później stwierdził wykonanie układu - wierzytelność ostatecznie wygasa wskutek konwersji. Jeśli układ przewiduje pełne zaspokojenie i zostaje wykonany wskutek konwersji, to wygasają również prawa akcesoryjne typu zabezpieczenie czy poręczenie.

w Wierzyciele dłużnika, których wierzytelności są zabezpieczone hipoteką, hipoteką morską, zastawem, zastawem rejestrowym i zastawem skarbowym, korzystają z całości praw, jakie dają im te zabezpieczenia. Przede wszystkim mogą prowadzić egzekucję z przedmiotu zabezpieczenia, mimo trwania postępowania układowego lub przyspieszonego układowego, a łączny czas jej zawieszenia postanowieniem sędziego-komisarza jest ograniczony do 3 miesięcy. Egzekucji z przedmiotu zabezpieczenia nie można prowadzić jedynie w postępowaniu sanacyjnym. Jeżeli wierzyciel wyrazi zgodę na objęcie zabezpieczonej rzeczowo wierzytelności układem, godzi się na ograniczenie swoich praw, a od chwili wyrażenia takiej zgody nie może prowadzić egzekucji przeciwko dłużnikowi. Po prawomocnym zatwierdzeniu układu ma prawo żądać zapłaty tylko w terminach i w wysokości określonej układem.

w Prawa wierzyciela rzeczowego nie wygasają na skutek zgody na objęcie układem, ponieważ nie stanowi to aktu zrzeczenia się zabezpieczenia. Zabezpieczenia pozostają w mocy, a tylko przejściowo zabezpieczają wierzytelność w wysokości i na warunkach płatności określonych w układzie. Jeśli układ zostanie wykonany, wierzytelność objęta układem wygaśnie jako zaspokojona i wtedy wygaśnie również zabezpieczenie. Zgodnie z art. 172 ust. 3 p.r. prawomocne postanowienie o wykonaniu układu stanowi podstawę do wykreślenia wpisów dotyczących układu w księgach wieczystych i rejestrach.

w Wierzyciel może prowadzić egzekucję z przedmiotu zabezpieczenia, ale tylko do kwoty nieobjętej układem, natomiast kwoty objętej układem może dochodzić tylko w terminach i na zasadach wynikających z układu. Ponieważ egzekucja z przedmiotu zabezpieczenia ma w postępowaniu egzekucyjnym charakter jednorazowy, to po skutecznie przeprowadzonej egzekucji i zaspokojeniu wierzytelności w zakresie, w jakim pozostaje poza układem - część objęta układem pozostanie bez zabezpieczenia na wypadek uchylenia układu. Jeżeli wierzyciel powstrzyma się od egzekucji - utrzyma zabezpieczenie całej wierzytelności. Gdyby jednak doszło do uchylenia układu przed pełną spłatą wierzytelności, to zgodnie z art. 179 p.r. zabezpieczenie będzie chronić całość niespłaconej dotąd wierzytelności i odzyska swój zakres pierwotny.

w Informacja o zatwierdzeniu układu zamieszczona w księgach i rejestrach informuje wierzycieli, jak i potencjalnie zainteresowanych majątkiem dłużnika, że zakończono określony etap postępowania restrukturyzacyjnego. Wykreślenie wpisów będzie możliwe dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia stwierdzającego wykonanie układu. Wpis ma stanowić w założeniu ostrzeżenie dla kontrahentów, wskazujące na ryzyko ewentualnego uchylenia układu.

w Jeżeli w warunkach układu przewidziano powstanie praw podlegających wpisowi do ksiąg wieczystych lub rejestrów, takich jak hipoteka i zastaw rejestrowy, to podstawę do wpisu tych praw do ksiąg i rejestrów stanowi wyciąg z protokołu zgromadzenia wierzycieli zawierający treść przyjętego układu wraz z odpisem prawomocnego postanowienia o zatwierdzeniu układu. Propozycje układowe muszą więc zawierać wszystkie informacje wymagane dla wpisu do ksiąg wieczystych i rejestrów. Wpisy na podstawie tego przepisu mogą być dokonywane nie tylko do ksiąg dotyczących dłużnika, ale także osób trzecich, jeżeli wyraziły na to zgodę, na dowód czego przedłożono odpowiednie dokumenty. Wpisem jest również wykreślenie, dlatego też na podstawie treści układu następuje również wykreślenie zabezpieczeń, których wierzyciele się zrzekli.

w Układ może przewidywać ustanowienie zarządu przymusowego na czas wykonania układu. W takiej sytuacji zarządca lub dłużnik w przypadku zarządu własnego mają obowiązek przekazania majątku zarządcy przymusowemu. Odpis prawomocnego postanowienia zatwierdzającego układ jest tytułem wykonawczym do wprowadzenia zarządcy we władanie majątkiem dłużnika, w sytuacji gdyby dłużnik opierał się zarządowi przymusowemu. Z treści przepisu wynika, że zarządca ustanowiony w układzie jest zwolniony od obowiązku uzyskiwania klauzuli wykonalności na wymienionych odpisach postanowień.

w Jeżeli układ przewiduje konwersję wierzytelności na udziały lub akcje dłużnika, to po prawomocnym zatwierdzeniu układ zastępuje czynności wymagane ustawą z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.; dalej: k.s.h.) do podwyższenia kapitału zakładowego, przystąpienia do spółki i objęcia udziałów lub akcji oraz wniesienia wkładu. Nie ma konieczności zwoływania zgromadzenia wspólników lub walnego zgromadzenia akcjonariuszy w celu powzięcia uchwały o zmianie umowy spółki lub statutu. Czynności te zastępuje zatwierdzony układ, na który nie mają wpływu ewentualny sprzeciw dotychczasowych udziałowców lub akcjonariuszy dłużnika. Układ zastępuje zarówno wszystkie czynności zarządu, jak i czynności nowych udziałowców lub akcjonariuszy. Brak konieczności dokonywania omawianych wyżej czynności powoduje konieczność zawarcia w propozycjach układowych wszystkich danych potrzebnych do późniejszej rejestracji zmian w KRS. Układ powinien zawierać także upoważnienie dla wskazanej w nim osoby do dokonania czynności rejestracyjnych, a następnie podpisania i złożenia dokumentów w KRS.

w Zgodnie z: art. 259 ust. 1 p.r. w postępowaniu przyspieszonym układowym, art. 278 p.r. w postępowaniu układowym i art. 312 p.r. w postępowaniu sanacyjnym - jednocześnie z chwilą otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, postępowania zabezpieczające i egzekucyjne, zarówno sądowe, jak i administracyjne, które są prowadzone przeciwko upadłemu i dotyczą zaspokojenia należności, które z mocy prawa są objęte układem, ulegają zawieszeniu z mocy prawa.

Zawieszenie trwa aż do chwili uprawomocnienia się postanowienia o zatwierdzeniu układu, kiedy to postępowania zabezpieczające i egzekucyjne są z mocy prawa umarzane.

w Umorzone zostają wszystkie postępowania zabezpieczające i egzekucyjne, niezależnie od tego, czy zostało wydane odpowiednie postanowienie o zawieszeniu. Nawet gdyby takie postanowienie zostało wydane, ma jedynie charakter deklaratoryjny - zawieszenie następuje z mocy prawa.

w Dla umorzenia postępowań zabezpieczających i egzekucyjnych nie ma znaczenia, czy wierzyciel został ujęty w spisie wierzytelności. Przy ocenie, że konkretne postępowanie zabezpieczające lub egzekucyjne ulega umorzeniu, brana jest pod uwagę przynależność dochodzonej wierzytelności do kategorii wierzytelności układowych. Skoro bowiem układ wiąże wszystkich wierzycieli, których wierzytelności są według ustawy objęte układem, to nie mogą oni toczyć przeciwko dłużnikowi egzekucji. Gdyby wierzyciel dysponował tytułem egzekucyjnym powstałym poza postępowaniem restrukturyzacyjnym, to w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności sąd z urzędu powinien uwzględnić objęcie tej wierzytelności układem i ograniczyć w treści klauzuli wykonalność orzeczenia do kwot i terminów płatności wynikających z warunków układu. Nie jest dopuszczalne istnienie równolegle dwóch tytułów egzekucyjnych, natomiast nieuzasadnione jest również pozbawianie wierzyciela tytułu uzyskanego na drodze odpowiedniego postępowania z tego powodu, że nie wziął udziału w postępowaniu restrukturyzacyjnym.

w Dłużnik może nie mieć wiedzy o wszystkich postępowaniach, dlatego też dopuszczalne jest powództwo dłużnika o ustalenie, że sądowe tytuły egzekucyjne i wykonawcze zostały pozbawione wykonalności. Powództwo takie może wytoczyć również wierzyciel w celu udowodnienia, że jego wierzytelność nie jest objęta układem z powodu jej nieujawnienia przez dłużnika.

w Podstawowym celem postępowania restrukturyzacyjnego jest wykonanie układu, które stanowi dowód powodzenia restrukturyzacji i słuszności decyzji wierzycieli o przyjęciu układu. Rolą nadzorcy wykonania układu jest wzmocnienie wpływu wierzycieli na dłużnika i umożliwienie podejmowania przez nich racjonalnych decyzji. Nadrzędnym zadaniem nadzorcy wykonania układu jest pozyskiwanie informacji na temat stanu wykonywania planu restrukturyzacyjnego oraz układu.

w Wraz z dniem uprawomocnienia się postanowienia zatwierdzającego układ nadzorca albo zarządca obejmują funkcję nadzorcy wykonania układu, chyba że układ stanowi inaczej. Układ może zawierać również postanowienie o odebraniu dłużnikowi zarządu na czas wykonywania układu i powierzeniu go osobie trzeciej. Dopuszczalne jest również stwierdzenie w układzie, że brak jest konieczności sprawowania nadzoru nad dłużnikiem albo w inny sposób modyfikujące zapisy ustawy. O objęciu funkcji nadzorcy wykonania układu obwieszcza się - do 1 lutego 2018 r. w MSIG, po tej dacie w rejestrze.

w Do nadzorcy wykonania układu stosuje się odpowiednio przepisy o nadzorcy układu, z wyjątkiem przepisów o konieczności zawarcia umowy i konsekwentnie o wynagrodzeniu.

w Nadzorcą układu zostaje z urzędu nadzorca sądowy lub zarządca albo inna osoba wskazana w układzie, natomiast dłużnik nie ma prawa jej wyboru. Nie zawiera się też umowy o sprawowanie funkcji nadzorcy wykonania układu. Jeśli wynagrodzenie nie zostało określone w warunkach układu, stanowi je ostatnie 10 lub 15 proc. wynagrodzenia odpowiednio nadzorcy sądowego lub zarządcy.

w Sprawowanie funkcji przez nadzorcę układu nie ma wpływu na zarząd dłużnika jego majątkiem i w żadnym stopniu go nie ogranicza. Dotyczy to zarówno czynności zwykłego zarządu, jak i ten zarząd przekraczających.

w Dłużnik ma obowiązek udzielać nadzorcy wykonania układu pełnych i zgodnych z prawdą informacji w toku wykonywania układu w celu wykorzystania w nadzorze, a także udostępniać dokumenty dotyczące swojego majątku i zobowiązań.

w Dłużnik wykonujący układ udziela nadzorcy wykonania układu informacji, o których mowa powyżej, pod rygorem odpowiedzialności karnej za dostarczanie nieprawdziwych informacji w celu wykorzystania w postępowaniu restrukturyzacyjnym oraz za zatajanie informacji mających istotne znaczenie dla przeprowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego. O odpowiedzialności dłużnik jest pouczany przez nadzorcę wykonania układu.

w Nadzorca wykonania układu nie ponosi odpowiedzialności za prawdziwość informacji dostarczonych mu przez dłużnika, jeśli pouczył go o odpowiedzialności karnej, o której mowa powyżej. Nadzorca ma jednak obowiązek rzetelnego weryfikowania przedstawionych informacji, w szczególności gdy istnieją uzasadnione wątpliwości co do ich prawdziwości.

w W ramach sprawowanego nadzoru nadzorca wykonania układu powinien kontrolować czynności dłużnika dotyczące jego majątku, a także przedsiębiorstwa dłużnika. Ma również możliwość sprawdzania, czy mienie dłużnika, które nie stanowi części przedsiębiorstwa, jest dostatecznie zabezpieczone przed zniszczeniem lub utratą.

w Czynności nadzorcy układu wymienia art. 37 ust. 2 p.r. Do nadzorcy wykonania układu należy wymienione w tym przepisie złożenie sprawozdania o możliwości wykonania układu. Ponadto nadzorca wykonania układu raz na trzy miesiące składa do sądu sprawozdanie dotyczące wykonywania planu restrukturyzacyjnego oraz wykonywania układu. Sprawozdanie to nie podlega zatwierdzeniu, jest ono jedynie składane do wglądu dla wierzycieli, od których inicjatywy zależy, czy zostanie złożony wniosek o zmianę układu lub jego uchylenie. Informację o złożeniu sprawozdania obwieszcza się - do 1 lutego 2018 r. w MSiG, po tej dacie w Centralnym Rejestrze Restrukturyzacji i Upadłości.

w Przepisy art. 28-30 p.r. stosuje się odpowiednio do nadzorcy wykonania układu, co oznacza, że wierzyciele dysponujący minimum 30 proc. kapitału wierzycielskiego wspólnie z dłużnikiem zachowują prawo do wnioskowania o zmianę nadzorcy wykonania układu. Sąd odwołuje nadzorcę wykonania układu na jego wniosek lub w razie utraty przez niego praw z licencji; sąd stwierdza wygaśnięcie funkcji nadzorcy układu w razie jego śmierci, utraty zdolności do czynności prawnych lub gdy jest osobą prawną, gdy braki w organach uniemożliwiają mu działanie. Sąd może również nadzorcę wykonania układu upomnieć, ukarać grzywną lub dyscyplinarnie odwołać z pełnionej funkcji.

w Wykonanie układu następuje z chwilą, gdy wszystkie zobowiązania ujęte w spisie wierzytelności zostaną zaspokojone w stopniu określonym w warunkach układu. Nie ma przy tym znaczenia, czy spłata wierzytelności była dobrowolna, czy też przymusowa.

wWniosek o stwierdzenie wykonania układu. Dłużnik, nadzorca wykonania układu oraz osoba odpowiedzialna za wykonanie układu lub nadzorowanie wykonania układu może żądać stwierdzenia wykonania układu.

Wniosek złożony przez inną osobę, np. wierzyciela, powinien być oddalony jako pochodzący od osoby nieuprawnionej.

Wniosek o stwierdzenie wykonania układu podlega opłacie stałej w kwocie 30 zł.

w Jeżeli nie jest możliwe spełnienie świadczenia do rąk wierzyciela, np. gdy nie jest możliwe ustalenie adresu wierzyciela, należność objęta układem powinna być złożona do depozytu sądowego. W takiej sytuacji odpis postanowienia właściwego sądu zezwalającego na złożenie do depozytu wraz z poświadczeniem wpłaty odpowiedniej kwoty stanowi dowód wykonania zobowiązania przez dłużnika.

Właściwy w sprawach depozytu jest sąd miejsca wykonania zobowiązania, a jeżeli miejsca tego nie da się ustalić, właściwy jest sąd miejsca zamieszkania lub siedziby wierzyciela, a gdy wierzyciel jest nieznany lub gdy nie jest znane miejsce jego zamieszkania - sąd miejsca zamieszkania lub siedziby dłużnika.

w Na postanowienie o wykonaniu układu służy zażalenie, które może wnieść dłużnik oraz każdy z wierzycieli. Wyznaczenie rozprawy nie jest konieczne, a postanowienie podlega uzasadnieniu z urzędu, jeśli zapada na posiedzeniu niejawnym.

wWykreślenie wpisów z ksiąg i rejestrów. Prawomocne postanowienie o wykonaniu układu jest podstawą do wykreślenia z ksiąg i rejestrów wszelkich wpisów dotyczących układu. Wykreślenie następuje z urzędu, nie jest potrzebne dokonywanie jakichkolwiek czynności. Wykreśla się zarówno wzmianki o układzie, jak i wpisy do ksiąg zabezpieczające wykonanie układu, takich jak hipoteki i zastawy rejestrowe.

Wykreśleniu podlegają zarówno wpisy dokonane w księgach i rejestrach dłużnika, jak i osób trzecich, które udzieliły zabezpieczenia układu na własnym majątku.

w Jeżeli układ przewidywał ograniczenia dłużnika w swobodnym zarządzaniu majątkiem i rozporządzaniu nim, to postanowienie o wykonaniu układu powoduje odzyskanie przez dłużnika pełnej swobody w tym zakresie.

ROZDZIAŁ 5

Zmiana układu

w W każdym przypadku układ jest zawierany w określonych warunkach ekonomicznych. W razie trwałej zmiany dochodu z przedsiębiorstwa dłużnika może się okazać uzasadniona zmiana warunków układu.

Wniosek w sprawie zmiany układu może złożyć dłużnik, nadzorca wykonania układu, inna osoba, która z mocy układu jest uprawniona do wykonywania lub nadzorowania wykonania układu.

Wniosek może również złożyć każdy z wierzycieli.

Zmiana warunków układu może powodować zarówno poprawę warunków układu dla wierzycieli, jak i ich pogorszenie zależnie od kierunku zmiany w możliwościach osiągania dochodu przez przedsiębiorstwo dłużnika. W trakcie wykonywania układ może być wielokrotnie zmieniany, o ile zaistnieją do tego powody.

w Podstawami do zmiany układu może być zarówno nadzwyczajny wzrost, jak i spadek dochodu z przedsiębiorstwa upadłego. W przypadku wzrostu dochodu zmiana układu będzie w interesie wierzycieli, w razie jego spadku - w interesie dłużnika. W ciągu kilkunastu lat wykonywania układu mogą następować nadzwyczajne zmiany stosunków gospodarczych w każdym kierunku i pozostawienie układu w jego raz zmienionej formie mogłoby się okazać krzywdzące dla wierzycieli albo i dla dłużnika. [przykład 2]

w Wniosek o zmianę układu powinien zawierać pełne propozycje układowe w nowym brzmieniu wraz z przytoczeniem dowodów na zmianę dochodowości przedsiębiorstwa dłużnika i uzasadnienie ich trwałości. Wniosek podlega stałej opłacie w wysokości 100 zł.

w Otwarcie postępowania o zmianę układu ma charakter analogiczny do otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego. Sąd w postanowieniu o otwarciu postępowania o zmianę układu musi oznaczyć dłużnika oraz wyznaczyć sędziego-komisarza i nadzorcę sądowego. Postępowanie w zakresie zwołania i przeprowadzenia zgromadzenia wierzycieli toczy się tak jak każde inne postępowanie restrukturyzacyjne. Zarząd nad majątkiem należy do dłużnika, który sprawuje go pod nadzorem nadzorcy sądowego, nawet jeśli we właściwym pierwotnym postępowaniu zarząd sprawował zarządca.

w Na postanowienie o otwarciu postępowania o zmianę układu zażalenie przysługuje dłużnikowi oraz każdemu z wierzycieli, który miał prawo głosu na zgromadzeniu, na którym doszło do zawarcia układu, niezależnie od tego, czy głosował i jaki oddał głos.

Termin do wniesienia zażalenia biegnie od obwieszczenia w rejestrze, a do 1 lutego 2018 r. w MSiG.

Na odmowę otwarcia postępowania o zmianę układu zażalenie nie przysługuje.

Postanowienie doręcza się wnioskodawcy i dłużnikowi.

w W zgromadzeniu wierzycieli zwołanym w celu głosowania nad zmianą układu mają prawo uczestniczyć wszyscy wierzyciele, którzy mogli uczestniczyć w zgromadzeniu, na którym doszło do zawarcia układu. Nie ma przy tym znaczenia, czy faktycznie wzięli udział w tym zgromadzeniu. Istotny jest jedynie fakt, że mieli do tego prawo, które zostało stwierdzone spisem wierzytelności lub prawomocnym orzeczeniem sądu lub ostateczną decyzją administracyjną.

w Obok wierzycieli wymienionych w powyższym punkcie w zgromadzeniu mogą wziąć udział wierzyciele, którzy wcześniej byli wyłączeni od głosowania, ponieważ ich wierzytelność pozostała aż do chwili głosowania sporna albo prawomocnie odmówiono im uznania w spisie wierzytelności. Tacy wierzyciele mogą wziąć udział w zgromadzeniu w celu głosowania nad zmianą układu, jeżeli uzyskali później prawomocne orzeczenie sądu lub ostateczną decyzję administracyjną stwierdzającą ich wierzytelność.

w W głosowaniu nie biorą udziału wierzyciele, których wierzytelności zostały w całości zaspokojone poprzez ich spłacenie w kwocie zredukowanej układem. Wierzytelność spłacona w kwocie zredukowanej układem ostatecznie przestaje istnieć i jest zaspokojona w całości.

w Na zgromadzeniu wierzycieli wierzyciele umieszczeni na liście wierzytelności głosują z sumami umieszczonymi w pierwotnym spisie, ale pomniejszonymi o otrzymane spłaty, czyli z realną sumą wierzytelności.

w Po złożeniu przez nadzorcę sądowego zaktualizowanego wykazu wierzytelności uprawniających do głosowania sąd zwołuje zgromadzenie wierzycieli, na którym pod głosowanie są poddawane zmienione propozycje układowe.

W ramach zmiany układu dłużnik, nadzorca sądowy lub 30 proc. wierzycieli mogą zgłosić własne propozycje układowe przewidujące również inny podział na grupy wierzycieli. W razie złożenia takich propozycji nadzorca sądowy sporządzi odpowiednie listy wierzycieli w grupach, bazując na aktualnym spisie.

w Gdyby doszło do nieprzegłosowania lub odmowy zatwierdzenia zmienionego układu, postępowanie jest umarzane, a pierwotny układ obowiązuje aż do jego wykonania, uchylenia bądź wygaśnięcia. Jeśli jednak układ został przegłosowany w nowym kształcie i został prawomocnie zatwierdzony przez sąd, to ponownie dochodzi do etapu wykonywania układu z zastosowaniem przepisów o nadzorcy wykonania układu.

PRZYKŁAD 2

Nadzwyczajne okoliczności

Od roku wykonywany jest układ spółki produkującej długopisy. Wraz z wynalezieniem nowego rodzaju tuszu do długopisów popyt na tradycyjne wyroby spółki znacznie spadł. Spółka złożyła więc wniosek o zmianę układu w związku z nadzwyczajnym, trwałym spadkiem dochodu przedsiębiorstwa. Po kilku latach badania dowiodły, że nowy tusz do długopisów ma silne właściwości trujące, wobec czego nowe modele długopisów zostały wycofane z obrotu. Spółka ponownie zaczęła osiągać wysokie zyski. Wniosek o zmianę układu został złożony tym razem przez wierzyciela, który dowodził, że wzrost dochodów spółki ma charakter trwały.

Wniosek o zmianę układu może złożyć zarówno dłużnik, jak i wierzyciel. Możliwe jest złożenie wniosku zarówno w razie nadzwyczajnego spadku dochodów, jak i ich wzrostu. Nie ma przeciwskazań do kilkukrotnego składania wniosków o zmianę układu.

ROZDZIAŁ 6

Uchylenie i wygaśnięcie układu

w Uchylenie układu chroni wierzycieli przed nadużyciem ochrony przez dłużnika w sytuacji, gdy układ nie jest wykonywany. Dłużnik powinien korzystać z korzyści wynikających z układu tylko wtedy, gdy go wykonuje. Wniosek o uchylenie układu może złożyć każdy z wierzycieli, dłużnik, nadzorca wykonania układu oraz osoba, która z mocy układu uprawniona jest do wykonywania lub nadzorowania wykonania układu.

w Omawiany przepis wskazuje na dwie przesłanki uchylenia układu: gdy dłużnik nie wykonuje postanowień układu lub gdy jest oczywiste, że układ nie będzie wykonany.

w Niewykonywanie przez dłużnika ma miejsce nie tylko wtedy, gdy dłużnik w ogóle nie płaci należności określonych układem. Niewykonywaniem jest również sytuacja, gdy dłużnik płaci należności częściowo lub z przekroczeniem terminów określonych w układzie. Nie ma znaczenia, czy dłużnik nie wykonuje układu z własnej winy, czy też z przyczyn niezależnych od niego.

Nie jest podstawą do uchylenia układu niewykonywanie jego zobowiązań przez osoby inne niż dłużnik.

Nie ma także podstaw do uchylenia układu, gdy go nie wykonuje osoba trzecia upoważniona w treści układu do jego wykonywania. [przykład 3]

Natomiast działania osób wyznaczonych jako odpowiedzialne za wykonanie lub nadzorowanie układu, zgodnie z treścią art. 176 ust. 1 p.r. są działaniami samego dłużnika i ich zaniechanie stanowi podstawę do uchylenia układu.

w Oczywistość niewykonania układu występuje w sytuacjach, gdy wiadomo na podstawie okoliczności obiektywnych, że układ nie będzie wykonany. Zwykle taka sytuacja zachodzi, gdy zajdzie zdarzenie niszczące przedsiębiorstwo dłużnika. [przykład 4]

w Wniosek o uchylenie układu może złożyć także dłużnik. W jego interesie może być szybkie uchylenie układu i przeprowadzenie likwidacji w ramach postępowania upadłościowego, a dzięki temu zminimalizowanie jego odpowiedzialności.

w Postępowanie w przedmiocie uchylenia układu prowadzi sąd, w którym toczyło się postępowanie restrukturyzacyjne, w którym zawarto układ. Sąd orzeka w składzie jednego sędziego.

Na postanowienie o uchyleniu układu dłużnikowi i każdemu z wierzycieli mających prawo głosu na zgromadzeniu wierzycieli, na którym przyjęto układ, służy zażalenie. Na postanowienie o odmowie uchylenia układu zażalenie przysługuje wyłącznie wnioskodawcy.

w Niewykonywanie zobowiązań układowych przez dłużnika może wynikać z nadzwyczajnej zmiany stosunków gospodarczych, która spowodowała trwałe zmniejszenie przychodów przedsiębiorstwa. Jednocześnie wierzyciele, na skutek niewykonywania układu, nabyli prawo do żądania uchylenia układu. W takim wypadku złożone wnioski należy rozpoznać łącznie.

w Łączne rozpoznanie wniosków jest możliwe tylko w sytuacji, gdy wniosek o uchylenie układu wpłynął później niż wniosek o zmianę układu, ale jednocześnie przed wydaniem postanowienia o otwarciu postępowania o zmianę układu. Wniosek o uchylenie układu, który wpłynął po wydaniu postanowienia o wszczęciu postępowania o zmianę układu, jest rozpoznawany odrębnie. W razie wydania postanowienia o uchyleniu układu postępowanie o zmianę układu ulega umorzeniu jako bezprzedmiotowe bez względu na etap, na którym nastąpiło uchylenie układu.

Gdyby postanowienie o zatwierdzeniu zmienionego układu uprawomocniło się przed uprawomocnieniem się postanowienia o uchyleniu układu, postępowanie o uchylenie układu powinno być umorzone. Wynika to z faktu, że układ, którego dotyczył wniosek, już nie istnieje.

w Sąd prowadzi postępowanie w połączonych sprawach według przepisów o postępowaniu po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego. Działa w składzie jednoosobowym i wydaje postanowienia na posiedzeniu niejawnym. Rozstrzygając w połączonych sprawach, sąd może postanowić o wszczęciu postępowania o zmianę układu i oddalić wniosek o uchylenie układu, albo oddalić wniosek o wszczęcie postępowania o zmianę układu i uchylić układ, albo też oddalić oba wnioski.

w W razie zbiegu wniosku o uchylenie układu i wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika rozpoznaje się je na zasadach wynikających z art. 11 i 12 p.r. Domyślnie pierwszeństwo ma wniosek restrukturyzacyjny - o uchylenie układu. Gdyby jednak rozpoznawanie go sprzeciwiało się interesowi ogółu wierzycieli, sąd połączy oba wnioski do wspólnego rozpoznania. Najważniejszą przesłanką decydowania o kolejności rozpoznania wniosków powinien być bowiem interes wierzycieli.

W sytuacji, w której połączenie do wspólnego rozpoznania tych spraw prowadziłoby do znacznego opóźnienia rozpoznania wniosku o ogłoszenie upadłości, powodowałoby to szkodę dla wierzycieli, a podstawy do uchylenia znane byłyby sądowi upadłościowemu, wtedy pierwszeństwo zyskuje wniosek o ogłoszenie upadłości. Sąd upadłościowy orzeka w składzie trzech sędziów.

w Ogłoszenie upadłości powoduje utratę zdolności do wykonywania układu, zatem pominięcie procedury uchylania układu wydaje się zasadne, a sama procedura zbędna. Jeżeli dłużnik jest niewypłacalny i układu nie wykonał, to układ powinien przestać obowiązywać. Dokonuje się przez automatyczne przywiązanie skutku w postaci wygaśnięcia układu, którego efekt został zrównany z uchyleniem układu.

w Prawomocne stwierdzenie niewypłacalności skutkuje wygaśnięciem układu. Efektem może być zarówno ogłoszenie upadłości, jak i oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości z przyczyn wskazanych w art. 13 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 233 ze zm.).

w W przypadku uchylenia albo wygaśnięcia układu dotychczasowi wierzyciele dochodzą swoich należności w ich pierwotnej wysokości. Zmienia się natomiast wielkość należnych im odsetek. Syndyk z urzędu wciąga na listę wszystkich wierzycieli umieszczonych w spisie wierzycieli w postępowaniu restrukturyzacyjnym, pomniejszając ich wierzytelności o kwoty, w których zostali już zaspokojeni, na podstawie informacji pochodzących z ksiąg dłużnika. Wierzyciel nie ma obowiązku zgłaszania wierzytelności i powinien zostać ujęty na liście z urzędu z całą przysługującą mu wierzytelnością. Obowiązek zgłoszenia dotyczy natomiast nowych wierzycieli i wierzycieli nieobjętych układem.

w Dotychczasowi wierzyciele pozostają na spisie wierzytelności z kwotami pierwotnie tam ujętymi, które zostają odpowiednio pomniejszone, jeżeli wierzyciele w toku wykonywania układu otrzymali jakieś kwoty na poczet tych zobowiązań. W takim przypadku syndyk pomniejsza ich wierzytelności o kwoty otrzymane i wciąga na listę wierzytelności różnicę między kwotą ujętą w spisie jako należną dla wierzyciela a kwotą otrzymaną w realizacji układu.

w Doliczenie odsetek od wierzytelności za okres pomiędzy dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego a dniem uprawomocnienia się postanowienia o uchyleniu układu następuje z urzędu. Odsetki nalicza się od całej kwoty pierwotnie uznanej, ale z uwzględnieniem zmniejszenia podstawy zależnie od tego, czy i jakie kwoty wierzyciel otrzymał w tym czasie od dłużnika. Jeżeli wierzyciel został zaspokojony w całości, wierzytelność wygasa, a odsetki od niej nie biegną.

w Dochodzenie roszczeń w ich pierwotnej wysokości oznacza, że nie dokonuje się ponownego przeliczania wierzytelności według kursu walut obcych lub wartości wierzytelności niepieniężnej. W mocy pozostaje wysokość wierzytelności ustalona w spisie, z omawianym wyżej wyjątkiem w postaci odsetek.

w Jeżeli wierzytelność została w wykonaniu układu zaspokojona w inny sposób, np. przez przejęcie majątku lub konwersję na udziały lub akcje, stopień zaspokojenia na potrzeby zaliczenia na poczet dochodzonych wierzytelności oblicza się według przelicznika określonego w układzie. Jeżeli udziały lub akcje zostały objęte za całość wierzytelności, wierzytelność wygasła i wierzyciel nie bierze udziału w postępowaniu upadłościowym.

w W postępowaniu upadłościowym nie biorą w ogóle udziału wierzyciele, których wierzytelności zostały zaspokojone w całości na warunkach wynikających z układu. Z chwilą zapłaty ostatniej raty układowej przewidzianej danemu wierzycielowi, jego wierzytelność wygasa.

w Po uchyleniu układu prawa rzeczowe zabezpieczające wierzytelności również tych wierzycieli, którzy za swoją zgodą byli objęci układem, zabezpieczają wierzytelność w pełnej wysokości, w jakiej jeszcze istnieje, czyli po odjęciu kwot już wypłaconych.

Uchylenie układu powoduje również uchylenie ograniczenia skuteczności zabezpieczenia do wysokości przewidzianej w układzie.

Jeżeli wierzytelność zabezpieczona na majątku upadłego została spłacona w całości na warunkach określonych układem, to takie zabezpieczenie wygasa niezależnie od późniejszego uchylenia układu.

w Wyciąg ze spisu wierzytelności nie traci mocy tytułu egzekucyjnego wraz z uchyleniem układu. Traci natomiast moc ograniczenie jego zakresu do kwot wynikających z treści układu. Oznacza to, że po uchyleniu układu wyciąg ze spisu wierzytelności uprawnia do egzekucji w pełnym zakresie wynikającym z tego spisu.

Aby udowodnić ograniczenie tego tytułu o kwoty wynikające z realizacji układu, dłużnik musi wytoczyć powództwo przeciwegzekucyjne.

Jeżeli wygaśnięcie układu nastąpiło na skutek ogłoszenia upadłości wyciąg ze spisu wierzytelności jako tytuł egzekucyjny nie będzie miał znaczenia, ponieważ z chwilą otwarcia postępowania upadłościowego nie ma już możliwości prowadzenia egzekucji.

PRZYKŁAD 3

Brak podstaw do uchylenia układu

Wierzyciel zobowiązany w układzie do dopłat na rzecz innych wierzycieli nie wykonuje swoich zobowiązań. Pozostali wierzyciele, nie mogąc wystąpić z wnioskiem o uchylenie układu, wystąpili przeciwko temu wierzycielowi w drodze egzekucyjnej.

W tej sytuacji nie ma przesłanki do uchylenia układu. Zaniechanie działania przez wierzyciela zobowiązanego do dopłat to niewykonywanie układu przez osobę trzecią. A to nie stanowi przesłanki do uchylenia układu.

PRZYKŁAD 4

Odmowa uchylenia układu przez sąd

Wierzyciele na podstawie dotychczasowego zachowania dłużnika stwierdzili, że jest oczywiste, iż układ nie zostanie wykonany. W tej sytuacji postanowili złożyć w sądzie wniosek o jego uchylenie.

W opisywanej sytuacji sąd nie przychyli się jednak do złożonego przez nich wniosku o uchylenie układu. Dotychczasowe zachowanie dłużnika nie jest bowiem okolicznością obiektywną, która mogłaby stanowić przesłankę oczywistości niewykonania układu. Odpowiedni wniosek można byłoby złożyć, np. gdyby doszło do działania wierzyciela pozaukładowego, który na drodze egzekucji pozbawiłby przedsiębiorstwo dłużnika zdolności produkcyjnych, utraty koncesji niezbędnej do prowadzenia jedynej działalności dłużnika lub katastrofy naturalnej.

DZIAŁ VII

Układ częściowy

w Zazwyczaj dłużnik posiada bardzo wielu wierzycieli i kontrahentów mogących stać się wierzycielami w przyszłości, ale ich wierzytelności są na tyle małe, że nie są istotne dla funkcjonowania przedsiębiorstwa dłużnika. Wierzytelności istotne dla jego funkcjonowania posiada natomiast tylko kilku lub kilkunastu największych wierzycieli.

Dla dłużnika, zwłaszcza będącego dużym podmiotem o skomplikowanej strukturze finansowania, zawarcie układu tylko z tymi istotnymi wierzycielami, bez ingerowania w bieżącą działalność przedsiębiorstwa, może się okazać atrakcyjne. Z tego powodu dłużnik może złożyć propozycje układowe dotyczące jedynie niektórych zobowiązań, których restrukturyzacja ma najbardziej istotny wpływ na dalsze funkcjonowanie jego przedsiębiorstwa.

w Wyodrębnienie wierzycieli, którzy zostaną objęci układem częściowym, musi być oparte na kryteriach:

- obiektywnych, a więc niezwiązanych z emocjonalnym nastawieniem wobec wierzyciela,

- jednoznacznych, czyli pozwalających bez żadnych wątpliwości określić, czy dana wierzytelność jest objęta układem częściowym, czy nie,

- uzasadnionych ekonomicznie,

- dotyczących stosunków prawnych łączących wierzycieli z dłużnikiem, z których wynikają zobowiązania objęte propozycjami układowymi.

Niedopuszczalne są kryteria oparte na cechach osoby wierzyciela lub odwołujące się do zachowań wierzyciela.

w Określenie takich kryteriów, które mają na celu pominięcie wierzyciela sprzeciwiającego się zawarciu układu częściowego, jest niedopuszczalne. W szczególności nie jest dozwolona zmiana propozycji układu częściowego będąca skutkiem jednoznacznego sprzeciwu wierzyciela.

w Dla ułatwienia określenia kryteriów wyodrębnienia wierzycieli dla potrzeb układu częściowego omawiany przepis określa przykładowe sposoby wyodrębnienia wierzytelności:

- z tytułu finansowania działalności dłużnika przez udzielone kredyty, pożyczki i inne podobne instrumenty,

- z tytułu umów o zasadniczym znaczeniu dla funkcjonowania przedsiębiorstwa dłużnika, w szczególności z tytułu dostawy najważniejszych materiałów lub umów leasingu majątku niezbędnego dla działalności prowadzonej przez dłużnika,

- zabezpieczone hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską - pod warunkiem ustanowienia takich zabezpieczeń na przedmiotach i prawach, które są niezbędne dla prowadzenia przedsiębiorstwa dłużnika,

- największe określone według sumy - chodzi o kwoty o zasadniczym znaczeniu dla działalności przedsiębiorstwa dłużnika. [przykład 5]

w Wierzyciel zabezpieczony rzeczowo może zostać objęty układem częściowym także wbrew swojej woli.

Aby skorzystać z prawa do takiego układu, dłużnik ma obowiązek przedstawić wierzycielowi, którego wierzytelność jest zabezpieczona hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską, jak również wierzytelności zabezpieczonych przeniesieniem na wierzyciela własności rzeczy, wierzytelności lub innego prawa, propozycje układowe przewidujące:

- pełne zaspokojenie wierzytelności takiego wierzyciela w terminie określonym w układzie, wraz z należnościami ubocznymi przewidzianymi w umowie będącej podstawą ustanowienia zabezpieczenia, także w sytuacji gdy umowa ta została skutecznie rozwiązana lub wygasła,

- zaspokojenie wierzyciela w stopniu nie niższym od tego jak w przypadku dochodzenia wierzytelności wraz z należnościami ubocznymi z przedmiotu zabezpieczenia.

w Do wyliczenia, czy warunek zaspokojenia wierzyciela nie gorzej niż w wypadku egzekucji z przedmiotu zabezpieczenia wierzytelności został spełniony, przyjmuje się należność główną w pełnej kwocie wraz z należnościami ubocznymi, które były przewidziane w umowie będącej podstawą ustanowienia zabezpieczenia, nawet jeżeli umowa ta została skutecznie rozwiązana lub wygasła. Oznacza to w szczególności naliczenie odsetek umownych, karnych lub dodatkowych, nawet jeśli były one zastrzeżone na wypadek rozwiązania lub wygaśnięcia umowy.

w Dla wyliczenia kwoty, jaką wierzyciel mógłby uzyskać z przedmiotu zabezpieczenia, konieczne jest sporządzenie wyceny wartości likwidacyjnej przedmiotu zabezpieczenia, pomniejszenie jej o koszty egzekucji, odjęcie wierzytelności, które wyprzedzałyby wierzyciela na podstawie art. 1025 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.). W szczególności chodzi o wierzytelności z pierwszeństwem wpisu hipotecznego.

Tryb dokonywania wyceny nie jest określony ustawowo, dlatego można przyjąć, że jeśli wierzyciel objęty układem częściowym nie kwestionuje wysokości oszacowania, sąd powinien oprzeć się na przedłożonym operacie i we własnym zakresie zweryfikować koszty ewentualnej egzekucji oraz wysokość wierzytelności o charakterze uprzywilejowanym. Jeśli natomiast między dłużnikiem i wierzycielem zachodzi spór o wartość przedmiotu zabezpieczenia, sąd rozstrzyga go na podstawie materiału dowodowego przedkładanego przez strony.

W wielu przypadkach konieczne będą również opinie rzeczoznawców majątkowych. W postępowaniu restrukturyzacyjnym mogą stanowić podstawę rozstrzygnięcia sądowego. Dowód z opinii biegłego sądowego jest natomiast wyłączony na podstawie art. 196 p.r.

w Warunki, które propozycje układowe przewidują dla wierzyciela zabezpieczonego, nie mogą być gorsze niż kwoty, które uzyskałby w wyniku egzekucji z przedmiotu zabezpieczenia.

Dla wierzycieli zabezpieczonych poprzez ustanowienie hipoteki konieczne będzie dostosowanie propozycji dla poszczególnych wierzycieli z uwzględnieniem ich pierwszeństwa.

w W przypadku kiedy wartość przedmiotu zabezpieczenia pomniejszona o koszty egzekucji jest większa od wartości wierzytelności wraz z odsetkami umownymi, propozycje układowe nie mogą przewidywać redukcji wierzytelności. W takiej sytuacji muszą one obejmować przynajmniej pełną spłatę całej wierzytelności wraz z odsetkami.

Układ może natomiast przewidywać wydłużenie czasu spłaty i rozłożenie płatności w czasie bez żadnych ograniczeń co do długości tego rozłożenia, ale z zachowaniem wartości wierzytelności wraz z odsetkami umownymi.

w W ramach postępowania restrukturyzacyjnego układ częściowy może zostać przyjęty w postępowaniu o zatwierdzenie układu lub w przyspieszonym postępowaniu układowym.

Sporność, która jest warunkiem wszczęcia tych postępowań, wylicza się jedynie w stosunku do wierzytelności objętych układem częściowym. Oznacza to, że nawet bardzo wysokie i istotne kwoty będące przedmiotami sporów, ale niewskazane jako objęte układem częściowym, nie stanowią przeszkody do przeprowadzenia postępowania nawet wówczas, gdy po ich wliczeniu wielkość wierzytelności spornych przekraczałaby 15 proc.

w W postępowaniu o zatwierdzenie układu sąd bada kryteria wydzielenia wierzycieli do układu częściowego przy okazji rozpoznawania wniosku o zatwierdzenie układu na posiedzeniu niejawnym. Stwierdzając, że zastosowane kryteria są niezgodne z prawem, sąd odmawia zatwierdzenia układu. Sąd nie powinien się jednak wstrzymywać wówczas z badaniem pozostałych przesłanek do zatwierdzenia układu, ale także ocenić zgodność z prawem procedury zbierania głosów oraz samej propozycji układowej.

w W przyspieszonym postępowaniu układowym, które zostało otwarte w celu zawarcia układu częściowego, procedura przewiduje konieczność wydania postanowienia o zgodności z prawem kryteriów wyodrębnienia wierzycieli do układu częściowego. Sąd powinien je wydać przed otwarciem postępowania. Gdy sąd stwierdzi, że kryteria zostały wybrane prawidłowo, otwiera postępowanie, w którym dalsza procedura biegnie zgodnie z przepisami dotyczącymi standardowego postępowania, z tym wyjątkiem, że krąg wierzycieli, którzy winni uczestniczyć w takim postepowaniu jest węższy, bo ograniczony do objętych układem częściowym.

w Gdy sąd stwierdzi, że kryteria zostały wybrane w sposób niezgodny z prawem, odpowiednie postanowienie doręcza dłużnikowi i nadzorcy sądowemu.

Zażalenie na takie postanowienie może wnieść tylko dłużnik. Zamiast zażalenia może on także wnieść poprawione kryteria wyodrębnienia i w razie potrzeby zmodyfikować propozycje układowe oraz plan restrukturyzacji dostosowany do nowych kryteriów wyodrębnienia.

w Nowe kryteria zaproponowane przez dłużnika podlegają niezwłocznemu badaniu przez sąd. Jeśli są one zgodne z prawem, sąd zatwierdza je postanowieniem, na które nie przysługuje skarga, i dalej proceduje z przyspieszonym postępowaniem układowym. Jeżeli stwierdzi niezgodność z prawem nowych kryteriów, dłużnikowi służy wyłącznie zażalenie, gdyż nie może ponownie wnieść poprawionych kryteriów.

w Po uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu niezgodności kryteriów wyodrębnienia z prawem sąd umarza postępowanie restrukturyzacyjne. Postanowienie takie można zaskarżyć na ogólnych zasadach obowiązujących w prawie restrukturyzacyjnym.

w Również w toku postępowania sanacyjnego możliwe jest prowadzenie postępowania o zatwierdzenie układu częściowego lub przyspieszonego postępowania układowego, zmierzających do zawarcia takiego układu częściowego. Takim układem częściowym mogą być jednak objęte tylko wierzytelności nieobjęte układem z mocy prawa, jeśli wierzyciele nie wyrazili zgody w postępowaniu sanacyjnym na objęcie ich wierzytelności układem.

Układ częściowy w postępowaniu sanacyjnym może dotyczyć także wierzycieli zabezpieczonych rzeczowo na majątku dłużnika, również wbrew ich woli.

Zatwierdzenie układu częściowego nie ma wpływu na tok postępowania sanacyjnego.Toczy się ono zgodnie z przyjętym harmonogramem wynikającym z planu restrukturyzacyjnego.

Układ częściowy może wskazywać, że będzie on skuteczny dopiero po prawomocnym zatwierdzeniu układu przyjętego w postępowaniu sanacyjnym, co jest korzystne dla wierzycieli nieobjętych układem częściowym.

W razie przyjęcia układu w postępowaniu sanacyjnym zapewnione jest również porozumienie z wierzycielami pozaukładowymi, którzy nie będą prowadzić egzekucji z majątku będącego przedmiotem zabezpieczenia.

w Propozycje układowe przedstawione wierzycielom objętym układem częściowym nie mogą osłabiać pozycji wierzycieli nieobjętych tym układem. Powinny natomiast prowadzić do przywrócenia albo wzmocnienia możliwości dłużnika do bieżącej spłaty zobowiązań. Nie mogą również przewidywać pozbawienia dłużnika istotnych składników majątkowych.

w Dodatkowym zabezpieczeniem interesów wszystkich wierzycieli, na wypadek gdyby układ częściowy przewidywał dla wierzycieli nim objętych zabezpieczenia w postaci praw rzeczowych lub przeniesienia własności rzeczy należących do dłużnika, jest bezskuteczność tych zabezpieczeń w stosunku do masy upadłości lub wierzycieli dłużnika, jeżeli upadłość dłużnika zostanie ogłoszona w ciągu roku od dnia wydania postanowienia o zatwierdzeniu układu częściowego albo w tym samym czasie wniosek o ogłoszenie upadłości zostanie oddalony z powodu braku majątku wystarczającego na pokrycie kosztów postępowania.

Wierzyciele objęci układem częściowym powinni więc zwracać uwagę nie tylko na wykonalność tego układu, ale również na ogólną kondycję przedsiębiorstwa.

w Układ częściowy ma specyficzny charakter, dlatego też wierzyciele powinni zostać jednoznacznie uprzedzeni, że zaproponowany im układ jest układem częściowym. Wierzyciele powinni zostać również poinformowani o kryteriach wyodrębnienia. W razie wątpliwości wierzyciele mogą skorzystać z uprawnienia do wniesienia zastrzeżeń do nadzorcy układu.

w Układ częściowy wpływa na sytuację tylko niektórych wierzycieli, dlatego też uprawnienia wierzycieli niebędących uczestnikami tego postępowania powinny być ograniczone. Wierzyciele ci nie mogą żądać od dłużnika i nadzorcy układu informacji o sytuacji majątkowej dłużnika i wykonalności układu częściowego.

Celem tej regulacji jest zapewnienie konkurencyjności i zapobieganie ujawnieniu tajemnicy przedsiębiorstwa i tajemnicy handlowej dłużnika.

w Wierzyciel nieobjęty układem częściowym jest uprawniony do składania zastrzeżeń do układu, ale wyłącznie co do kryteriów wyodrębnienia wierzycieli objętych układem częściowym, a także przeciwko zastrzeżeniu dla wierzycieli objętych układem częściowym korzyści, które zmniejszają możliwość zaspokojenia pozostałych wierzycieli.

Omawiany przepis jest konsekwencją regulacji zawartej w art. 183 ust. 1 p.r., która wskazuje, że propozycje układowe nie mogą przewidywać dla wierzycieli objętych układem częściowym takich korzyści, które zmniejszają możliwość zaspokojenia wierzytelności przysługujących pozostałym wierzycielom.

w Przyjęcie układu częściowego następuje po uzyskaniu odpowiedniej większości liczonej w stosunku do uprawnionych do głosowania. Ważny głos za układem musi oddać większość wierzycieli, czyli ponad 50 proc. spośród uprawnionych dysponujących ponad 2/3 kapitału wierzycielskiego, liczonych również w stosunku do kwot przysługujących wszystkim wierzycielom objętym układem częściowym.

w Opisana powyżej zasada liczenia większości głosów od wszystkich uprawnionych obowiązuje w każdym postępowaniu, w którym może być zawarty układ częściowy, zarówno w postępowaniu o zatwierdzenie układu, jak i w przyspieszonym postępowaniu układowym. W wypadku przyspieszonego postępowania układowego przepis art. 186 p.r. jest przepisem szczególnym i powoduje, że nie stosuje się ogólnego przepisu art. 119 p.r.

w W postępowaniu prowadzącym do zawarcia układu częściowego nie przeprowadza się podziału na grupy interesu. Wszyscy wierzyciele objęci układem częściowym muszą być traktowani tak samo, jednak z zastrzeżeniem art. 163 ust. 3 p.r., czyli dostosowania propozycji układowych dla wierzycieli zabezpieczonych na majątku dłużnika do przysługującego im pierwszeństwa. Jeśli istnieje potrzeba zaproponowania wierzycielom objętym układem częściowym różnych propozycji układowych, konieczne jest przeprowadzenie kilku postępowań o zawarcie układu częściowego.

w Aby wierzyciel został objęty układem częściowym, musi zostać spełnionych kilka warunków. Pierwszym warunkiem jest spełnianie przez niego kryteriów wyodrębnienia wierzycieli. Wierzyciel posiadający wierzytelności mieszczące się w tych kryteriach, jak i niespełniające ich, jest objęty układem tylko w zakresie wierzytelności spełniającej kryteria, natomiast z pozostałymi wierzytelnościami pozostaje wierzycielem nieobjętym układem częściowym. Jeżeli kryterium wyodrębnienia stanowi suma przysługująca wierzycielom, to wlicza się do niej sumę wszystkich wierzytelności przysługujących wierzycielowi, niezależnie od tytułu i sposobu zabezpieczenia.

w Kolejnym warunkiem jest ujęcie w spisie wierzytelności sporządzonym przez nadzorcę sądowego lub nadzorcę układu. Jeżeli wierzyciel nie został umieszczony w spisie, ale na zgromadzeniu wierzycieli przedstawił tytuł egzekucyjny i wykazał, że spełnia kryteria objęcia układem - również jest nim objęty.

w Jeśli wierzyciel nie został objęty spisem i nie posiada tytułu egzekucyjnego, a posiada wierzytelność sporną lub warunkową pod warunkiem zawieszającym mieszczącą się w kryteriach objęcia układem, może żądać dopuszczenia do udziału w zgromadzeniu przez sędziego-komisarza. Sędzia-komisarz, dopuszczając do udziału w głosowaniu, określi sumę, z jaką wierzyciel weźmie w nim udział. Ta suma jest równocześnie sumą, z którą wierzyciel jest objęty układem częściowym.

w Wierzyciele nieobjęci spisem, którzy nie wzięli udziału w zgromadzeniu, nie są objęci układem częściowym, nawet jeśli ich wierzytelności spełniają kryteria objęcia układem.

w Wierzyciel, który nie jest objęty układem częściowym, nie jest też uczestnikiem postępowania restrukturyzacyjnego o zawarcie układu częściowego. Jako wierzyciel dłużnika jest on jednak uprawniony do zażalenia na postanowienie o zatwierdzeniu układu.

w Zarzuty kierowane przez wierzyciela nieobjętego układem częściowym mogą dotyczyć jedynie zgodności z prawem kryteriów wyodrębnienia wierzycieli objętych układem częściowym oraz faktu obniżenia, w razie realizacji propozycji układowych, zdolności dłużnika do regulowania zobowiązań nieobjętych układem częściowym.

w Wierzyciel wyłącznie rzeczowy nie jest objęty układem częściowym, gdyż nie jest uczestnikiem postępowań restrukturyzacyjnych. Nie ma on również prawa do złożenia zażalenia na podstawie omawianego przepisu.

PRZYKŁAD 5

Wyodrębnienie wierzycieli

Dłużnik posiada trzydziestu wierzycieli, z których czterech posiada wobec niego wierzytelności w wysokości co najmniej 500 tys. zł, podczas gdy pozostali posiadają wierzytelności zdecydowanie niższe - najwyższa kwota wierzytelności przysługującej jednemu z tych wierzycieli to 50 tys. zł. Dłużnik chce zawrzeć układ częściowy, musi jednak wyodrębnić odpowiednich wierzycieli.

W tym przypadku dłużnik powinien wyodrębnić czterech wierzycieli o największych wierzytelnościach, ponieważ kwoty tych wierzytelności są znacząco większe niż kwoty pozostałych wierzytelności i mają największe znaczenie dla funkcjonowania przedsiębiorstwa dłużnika. ©?

©?