Pierwiastki i reakcje wokół nas

Wszystkie gazy, płyny i ciała stałe składają się z atomów i cząsteczek, w typowych warunkach ziemskich podlegających ciągłym transformacjom chemicznym. Procesy te są często zadziwiająco efektywne. Tak jest na przykład przy przetwarzaniu azotu. Synteza amoniaku jest jednym z podstawowych procesów chemii przemysłowej, lecz do jej przeprowadzenia przemysł potrzebuje wysokiego ciśnienia i temperatury. Tymczasem w naturze analogiczne transformacje zachodzą w warunkach pokojowych.

Podobnie, w reakcjach z udziałem tlenu molekularnego powstają bardzo reaktywne cząsteczki. W przeciwieństwie do sztucznych, naturalne procesy tego typu przebiegają w sposób wysoce kontrolowany. Dopiero od niedawna chemicy zaczynają zdawać sobie sprawę, w jaki sposób naturalne reakcje z tlenem odtwarzać i wykorzystać w przemyśle.

Przemiany chemiczne dostarczają nie tylko konkretnych produktów, ale także wyjątkowych wrażeń estetycznych. Chlorofil zawarty w liściach zmienia swą barwę na żółtą lub czerwoną w zależności od tego, który fragment cząsteczki ulegnie reakcji z tlenem.

- Mimo swej powszechności reakcje tego typu nie zostały dobrze poznane. Słynna złota polska jesień wciąż pozostaje wielką chemiczną zagadką - mówi prof. dr hab. inż. Janusz Lewiński z Wydziału Chemicznego Politechniki Warszawskiej.

Naukowcy zgodnie twierdzą, że najbardziej wyrafinowaną fabryką chemiczną stworzoną przez naturę jest sam człowiek. W jego każdej komórce złożone procesy chemiczne gwarantują przechowanie informacji genetycznej o strukturze całego ciała oraz jej odczyt i produkcję białek. Pełnią one różnorodne funkcje niezbędne dla istnienia samej komórki oraz narządu, w skład którego wchodzi. To reakcje chemiczne są podstawą procesów zdobywania przez nas energii z otoczenia, gromadzenia jej i późniejszego wyzwalania w mięśniach i innych narządach, w tym w celu zasilania naszego najważniejszego organu - mózgu. Oddychając nie robimy przecież nic innego, jak aktywujemy tlen molekularny zawarty w powietrzu.

Chemia nie ogranicza się więc do wyspecjalizowanych laboratoriów. Prawdziwa chemia jest wszędzie - to człowiek, środowisko i cała cywilizacja wokół nas.

@RY1@i02/2011/071/i02.2011.071.050.004a.001.jpg@RY2@

Nawet kolor jesiennych liści to efekt chemicznej reakcji chlorofilu z tlenem