Ucieczka od prozy

Doniesienia o kryzysie w branży książkowej nie przekładają się na szczęście na uszczuplenie oferty wydawniczej. Wydaje się, że jest wręcz przeciwnie - wydawcy postanowili konkurować różnorodnością. Jedna kwestia dość mocno rzuca się przy tym w oczy - to będzie pomyślny rok dla prozy, ale jeszcze pomyślniejszy dla reportażu, eseju, biografii czy dzienników, czyli dla tzw. literatury non fiction. Można już chyba powiedzieć, że po 20 latach zarówno polscy wydawcy, jak i polscy czytelnicy dojrzeli do konsumpcji tego rodzaju nieprostego przecież pisarstwa, które na Zachodzie stanowi nieodmiennie potężny segment rynku. Szykujmy się zatem na nową modę - ona się właśnie zaczyna: widać to choćby po tym, że zarówno Znak, jak i Świat Książki uruchamiają w tym roku osobne linie wydawnicze (odpowiednio - Znak litera nova i Sfery) skupione właściwie wyłącznie na non fiction.

Czas poważnie porozmawiać o polskich sprawach - Stanisław Obirek rzuci wyzwanie polskiej religijności w eseju "Umysł wyzwolony. W poszukiwaniu dojrzałego katolicyzmu" (W.A.B., luty), zaś Sylwester Latkowski sportretuje złożoną naturę naszego półświatka w "Polskiej mafii" (Świat Książki, marzec). Z kolei gorąca dyskusja o nowej książce Jana Tomasza Grossa i Ireny Grudzińskiej-Gross "Złote żniwa" (Znak, przełom lutego i marca), prowokacyjnej opowieści o dokonanych polskimi rękoma rabunkach żydowskiego mienia w czasie zagłady i tuż po niej, już się rozpoczęła, choć większość interlokutorów nie miała jeszcze sposobności, by zapoznać się z tekstem. W kwietniu ukaże się esej szwedzko-polskiego publicysty Macieja Zaremby "Higieniści. Z dziejów eugeniki" (Czarne), który zapewne również wzbudzi kontrowersje. Adepci nauk społecznych z radością powinni przyjąć informację, że dostaniemy wreszcie do rąk pełne wydanie słynnego dzieła Norberta Eliasa "Przemiany obyczajów w cywilizacji Zachodu" (W.A.B., maj), wielbiciele szerokiego spojrzenia na historię czekać też będą na "Średniowiecze i pieniądze" Jacquesa Le Goffa (Czytelnik, druga połowa roku), a ci, którzy doceniają literacki talent Martina Pollacka, otrzymają jego świeżą książkę "Cesarz Ameryki. Wielka ucieczka z Galicji" (Czarne, wrzesień), rzecz o masowej emigracji z Galicji do USA na początku XX wieku. Będziemy mogli także przypomnieć sobie fascynującą postać Eliasa Canettiego - w kwietniu w Wydawnictwie Literackim ukażą się jego eseje "Sumienie słów". Nie milczy również Hanna Krall - w maju Świat Książki wyda jej nowy tekst, "Białą Marię".

Podobnie obficie przedstawia się sytuacja, jeśli chodzi o reportaż: już w lutym będziemy mogli zapoznać się z nieznanym wizerunkiem Państwa Środka, zawartym w dwóch esejach: "Prowadzący umarłych. Opowieści prawdziwe. Chiny z perspektywy nizin społecznych" Yiwu Lao (Czarne) oraz "Tao. Tułaczka wyjętych spod prawa uciekinierów po Chinach" Ayi Gody (Zysk). Do tego zestawu dodajmy wspomnienia z pobytu w Chinach pióra znakomitego reportera Tiziana Terzaniego - "Zakazane wrota" (W.A.B., maj). Dwie wstrząsające książki Jeana Hatzfelda o Rwandzie - "Nagość życia. Opowieści z bagien Rwandy" oraz "Sezon maczet" - ukażą się nakładem wydawnictwa Czarne odpowiednio w maju i październiku. Na początku kwietnia czeka nas coś lżejszego: "Dzienniki rowerowe" Davida Byrne’a (W.A.B.) - charyzmatyczny lider zespołu Talking Heads objechał na dwóch kółkach pół świata. Zaraz potem dostaniemy rzecz większego kalibru, "Z Nowego Wspaniałego Świata" (Czarne, maj) Güntera Walraffa, niemieckiego mistrza dziennikarstwa wcieleniowego. Fascynujące mogą być też wyprawy na Kaukaz - "Czeczenia. Rok III" Jonathana Littella (Wydawnictwo Literackie, przełom lutego i marca) i reportaże abchaskie Wojciecha Góreckiego (Czarne, październik).

Na literaturze biograficznej z kolei piętno odciśnie rok Czesława Miłosza - dostaniemy przede wszystkim książkę "Miłosz. Biografia" Andrzeja Franaszka (Znak, maj) oraz ciekawą pozycję Emila Pasierskiego "Miłosz i Putrament. Żywoty równoległe" (W.A.B., kwiecień). Do tego dojdą dwa tomy listów Miłosza i Jerzego Giedroycia, obejmujące lata 1964 - 2000 (Czytelnik). Od wielkiego poety możemy płynnie przejść do wielkiej aktorki - Marylin Monroe. W Wydawnictwie Literackim ukażą się jej nieznane zapiski, "Fragmenty" (marzec), w Świecie Książki zaś książka o życiu gwiazdy napisana z perspektywy jej... psa - "The Life and Opinions of Maf the Dog, and of His Friend Marilyn Monroe" Andrew Hagana (marzec).

Jeśli chodzi o memuary i epistolografię, możemy się spodziewać wydania kolejnej części "Dziennika" Sławomira Mrożka, a także listów autora "Tanga", które wymieniał ze Stanisławem Lemem (obie książki - Wydawnictwo Literackie), trzeciego tomu "Dzienników" Jarosława Iwaszkiewicza (Czytelnik), drugiej części "Dzienników" Jana Józefa Szczepańskiego (Wyd. Literackie), być może wreszcie "Dzienników Mirona Białoszewskiego (PIW). Dobrze byłoby też wspomnieć, że w maju wydawnictwo Prószyński i S-ka planuje rozpoczęcie edycji dzieł zebranych Stefana Kisielewskiego, najpewniej pod zbiorczym tytułem "Kisiel. Wszystko".

Tegoroczna oferta prozatorska też podnosi ciśnienie. Na pierwszy ogień lecą Amerykanie - Philip Roth z dwiema książkami, powieściowym "Wzburzeniem" i autobiograficznymi "Faktami" (obie wyda Czytelnik, w lutym i w drugiej połowie roku), Joyce Carol Oates z "Opowieściami wdowy" (Rebis, wiosna), Don DeLillo z "Punktem Omega" (Noir sur Blanc), E.L. Doctorow z "Homerem i Langleyem" (Świat Książki, maj), wreszcie legenda ruchu bitników Jack Kerouac z niewydanym dotąd u nas "Big Sur" (W.A.B., czerwiec). Potem mamy znakomitych Turków: Orhana Pamuka z "Czarną księgą (Wydawnictwo Literackie, kwiecień) i Elif Shafak z "Lustrami miasta" (Wydawnictwo Literackie, przełom lutego i marca). Przypomni o sobie klasyczny już włoski pisarz Luigi Pirandello w niedrukowanej w Polsce powieści "Jeden, nikt i sto tysięcy" (PIW). Haruki Murakami uszczęśliwi nas dwoma końcowymi tomami trylogii "1Q84" (Muza, luty i koniec roku), Eduardo Mendoza wyda w Polsce nową książkę "Trzy żywoty świętych" (Znak litera nova), pojawi się też "Amulet" Roberto Bolano (Muza, marzec) i "I Shall Wear Midnight" Terry’ego Pratchetta (Prószyński i S-ka, kwiecień). Jeśli chodzi o prozę polską, możemy spodziewać się choćby nowych opowiadań Andrzeja Stasiuka (Czarne), powieści Jacka Dehnela "Saturn. Czarne obrazy z życia mężczyzn z rodziny Goya" (W.A.B., kwiecień), książki rzadko odzywającego się Marka Huberatha "Vatran Auraio" (Wydawnictwo Literackie, luty), czy prequela "Samych swoich" Andrzeja Mularczyka, czyli powieści "Każdy żyje, jak umie" (Świat Książki, kwiecień).

To wyliczenie oczywiście nie wyczerpuje tematu - choćby w kwestii literatury kryminalnej (także zapowiada się nieźle i nadal w tonacji mocno skandynawskiej, a jeśli mowa o polskich autorach - w brzmieniu retro). Wszystkich, których pominąłem, serdecznie przepraszam, i udaję się na stronę, by cierpieć z powodu frustracji wywołanej klęską urodzaju.

@RY1@i02/2011/014/i02.2011.014.196.0038.001.jpg@RY2@

Jack Kerouac

@RY1@i02/2011/014/i02.2011.014.196.0038.002.jpg@RY2@

Marylin Monroe

@RY1@i02/2011/014/i02.2011.014.196.0038.003.jpg@RY2@

Sławomir Mrożek

@RY1@i02/2011/014/i02.2011.014.196.0038.004.jpg@RY2@

Günter Walraff

Piotr Kofta